جوان آنلاین: با افزایش فشار‌ها بر بازار نفت، کشور‌های گروه۷، آزادسازی ۱۰۰میلیون بشکه نفت و فرآورده از ذخایر اضطراری را آغاز کرده‌اند، اما این مداخله بیش از اینکه بتواند شکاف عرضه را پوشش دهد و برای بازگشت جریان عادی انرژی کافی باشد اقدامی در راستای خرید زمان و مهار فشار بازار است. کارشناسان با توجه به محدودیت‌های دریایی و مدیریت هوشمند ایران در تنگه هرمز، آزادسازی ذخایر راهبردی کشور‌های گروه ۷ را مسکنی موقت عنوان می‌کنند و معتقدند حتی با آزادسازی ذخایر نیز اگر مسیر‌های حمل‌ونقل، تولید و پالایش نفت به وضعیت عادی برنگردند بازار نفت با چالش‌های متعددی روبهرو خواهد شد. حالا مشکل بازار نفت، نه فقط قیمت و میزان عرضه آن، بلکه گذر از چند گلوگاه و به سلامت رساندن محموله‌ها به دست مصرف‌کننده است.
سایه جنگ امریکا و ایران بر سر دنیا به گونه‌ای است که راهکار‌های افزایش تاب‌آوری در بحران انرژی جهان را به موضوع اول همه کشور‌ها تبدیل کرده و این مسئله برای دولت ترامپ به موضوعی استراتژیک تبدیل شده است. دولت امریکا، کاهش قیمت انرژی را به عنوان یک تمرکز اصلی در نظر گرفته، زیرا به دنبال کاهش تأثیر تجاوز نظامی به ایران و هزینه‌های بالای سوخت بر مصرف‌کنندگان و صنایع وابسته به گازوئیل مانند کامیون‌داری و کشاورزی است. دولت امریکا هم‌اکنون به دنبال کاهش قیمت سوخت است، زیرا در نظرسنجی‌ها با پایین‌ترین سطح محبوبیت (۳۲درصد) دوران ریاست‌جمهوری خود روبهرو است، زیرا رأی‌دهندگان به ویژه نگران هزینه‌های زندگی هستند. این نظرسنجی که از ۱۷ تا ۲۰ سپتامبر انجام شد، نشان داد که تنها ۱۷ درصد از امریکایی‌ها از نحوه مدیریت ترامپ در هزینه‌های زندگی حمایت می‌کنند.
در این راستا ترامپ تلاش کرده تا با اعمال فشار بر اتحادیه اروپا، کشور‌های گروه ۷ را وادار به افزایش عرضه ذخایر راهبردی کند. دولت ترامپ هشدار داده بود که عدم اقدام در این زمینه می‌تواند به ممنوعیت صادرات گازوئیل از سوی امریکا منجر شود. چنین ممنوعیتی می‌توانست عرضه سوخت به اروپا را که وابستگی شدیدی به گازوئیل امریکا پیدا کرده است، به‌شدت کاهش دهد و به‌طور بالقوه هزینه‌های اقتصادی سنگینی را به این بلوک تحمیل کند. بر این اساس کشور‌های ۷ G آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده از ذخایر اضطراری را از روز جمعه آغاز کرده‌اند. گروه ۷ در بیانیه‌ای مشترک اعلام کرد: «با در نظر گرفتن تعهداتی که پیش‌تر انجام شده است، ما تعهدات خود را از طریق آزادسازی هماهنگ ۱۰۰میلیون بشکه با نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اجرا خواهیم کرد.» در این بیانیه آمده است: روند آزادسازی بلافاصله آغاز شده و چهار ماه به طول می‌انجامد و بخش قابل‌توجهی از گازوئیل ظرف ۲۰روز توسط اعضای گروه ۷ و شرکای آنها آزاد خواهد شد. این بیانیه جزئیات حجم نفت خام، گازوئیل و سایر فرآورده‌هایی که قرار است آزاد شوند یا اینکه کدام کشور‌ها در آن شرکت خواهند کرد را ارائه نکرد. در این بیانیه اضافه شده است: ما در روز‌های آینده در چارچوب آژانس بین‌المللی انرژی تشکیل جلسه خواهیم داد تا در صورت لزوم در مورد احتمال آزادسازی بیشتر گازوئیل بحث کنیم. معلوم نیست چه مقدار از نفت در نظر گرفته شده در توافق جدید، از باقی‌مانده ذخایر توافق ماه مارس تأمین خواهد شد. فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، هفته گذشته اعلام کرد که اعضا حدود دوسوم از حجم ۴۰۰ میلیون بشکه‌ای توافق قبلی را آزاد کرده‌اند.
ذخایر فقط زمان می‌خرند
علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در گفت‌وگویی با بیان اینکه بسته بودن تنگه هرمز، کشور‌ها را مجبور به استفاده از ذخایر استراتژیک کرده، گفت: تزریق ذخایر استراتژیک نفت و گاز به بازار‌های جهانی فقط حکم مسکن را دارد و کشور‌ها در هفت ماه پس از شروع جنگ امریکا و ایران، نه تنها نتوانستند مانند قبل خرید و فروش نفت داشته باشند، بلکه حتی نتوانستند برداشت‌هایی که از ذخایر خود داشتند را هم جایگزین کنند. او افزود: درحال حاضر با وجود کاهش ذخایر راهبردی نفت امریکا به کمتر از ۲۵۰ میلیون بشکه، این کشور همچنان به توزیع ذخایر راهبردی در بازار‌های جهانی ادامه می‌دهد، زیرا به دنبال کاهش اثرات بسته شدن تنگه هرمز و افزایش تاب‌آوری جهان است.
امریکا در لبه پرتگاه صادرات ذخایر راهبردی نفت
حامد صاحب‌هنر، کارشناس انرژی نیز درخصوص آخرین شرایط ذخایر راهبردی امریکا گفت: در حال حاضر میزان برداشت امریکا از ذخایر استراتژیک خود به کمتر از ۷۰۰ هزار بشکه رسیده است. طبق قانون امریکا اگر ذخایر این کشور به کمتر از ۲۵۲میلیون بشکه برسد، دولت امریکا دیگر اجازه برداشت ندارد، در حال حاضر ذخایر راهبردی امریکا به ۲۸۵ میلیون بشکه رسیده است. او تشریح کرد: حتی اگر امریکا با وجود کاهش ذخایر هم به توزیع محدود نفت در بازار ادامه دهد، این اعداد در مقایسه با ۱۶ میلیون بشکه نفتی که روزانه از تنگه عبور می‌کرد، قابل مقایسه نیست و توزیع ذخایر راهبردی کشور‌ها به هیچ وجه نمی‌تواند جایگزین ظرفیت تنگه هرمز شود. این کارشناس انرژی با بیان اینکه تداوم آزادسازی ذخایر راهبردی نشان‌دهنده اوج فشار بر امریکاست، گفت: با توجه به فشاری که اکنون به چاه‌ها و مخازن وارد شده است، حتی تا یک سال پس از اتمام جنگ هم بازار نفت همچنان به شرایط قبل از جنگ برنمی‌گردد.
جای خالی مسیر امن برای انتقال ذخایر راهبردی!
کارشناسان با توجه به آزادسازی ذخایر جدید نفتی، سناریو‌های مختلفی را برای بازار نفت متصور هستند. در خوش‌بینانه‌ترین سناریو، آزادسازی ذخایر گروه۷ با نظارت IEA در کوتاه‌مدت فشار بازار فرآورده‌ها را کاهش می‌دهد. اما اگر درگیری‌ها ادامه پیدا کند، داستان متفاوت می‌شود. فرض کنیم صادرات نفت خاورمیانه بهتر شود، اما پالایشگاه‌های روسیه همچنان با محدودیت مواجه باشند، صادرات فرآورده چین پایین بماند و ریسک حمل‌ونقل در دریای سرخ و خلیج‌فارس ادامه پیدا کند. در این صورت، ذخایر استراتژیک می‌توانند کمبود را به تعویق بیندازند، اما نمی‌توانند ظرفیت پالایشی ازدست‌رفته یا مسیر‌های ناامن را جایگزین کنند. پرریسک‌ترین سناریو، اختلال همزمان و نسبی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب است. در چنین شرایطی، لازم نیست هر دو تنگه کاملاً بسته شوند. کافی است ریسک حمل‌ونقل آن‌قدر بالا برود که بخشی از مالکان نفتکش‌ها و شرکت‌های بیمه از پذیرش ریسک خودداری کنند یا هزینه حمل را به‌شدت افزایش دهند. این همان نقطه‌ای است که بازار نفت می‌تواند با پدیده‌ای مواجه شود که از نظر اقتصادی بسیار مهم است و آن هم کمبود ظرفیت لجستیک پیش از کمبود فیزیکی نفت است.
