جوان آنلاین: تماشای فیلم و سریال دیگر فقط به نشستن مقابل تلویزیون یا رفتن به سینما محدود نمی‌شود. تلفن همراه به یکی از مهم‌ترین ابزار‌های مصرف محتوای نمایشی تبدیل شده و همین تغییر، قالب‌های تازه‌ای را به صنعت سرگرمی معرفی کرده است. «میکرودراما» یا درام کوتاه عمودی یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این تغییر است؛ مجموعه‌هایی داستانی که معمولاً در قسمت‌های کوتاه و بلند، گاه یک تا چند دقیقه‌ای، تولید می‌شوند و برای تماشای سریع در صفحه عمودی تلفن همراه طراحی شده‌اند.
این قالب ابتدا در چین و در بستر رشد ویدئو‌های کوتاه در پلتفرم‌های این کشور رونق گرفت و سپس به بازار‌های دیگر جهان راه پیدا کرد.
گسترش این قالب در چین به اندازه‌ای بوده که میکرودراما از صفحه موبایل فراتر رفته و حتی به تلویزیون نیز راه پیدا کرده است. سازمان ملی رادیو و تلویزیون چین اعلام کرده بود که تا نوامبر ۲۰۲۴ بیش از ۳۰ میکرودراما از شبکه‌های ماهواره‌ای این کشور پخش شده و مجموع میزان تماشای آنها از ۵۰۰ میلیون خانوار- نوبت عبور کرده است.
ابعاد این بازار نیز نشان می‌دهد با یک پدیده گذرا روبه‌رو نیستیم. برآورد‌های جهانی نشان می‌دهد درآمد میکرودراما در جهان در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۱ میلیارد دلار رسیده و این رقم برای سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴ میلیارد دلار برآورد شده است.
در امریکا نیز طبق تحلیل Omdia از داده‌های Sensor Tower، کاربران اپلیکیشن‌هایی مانند ReelShort در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ به‌طور متوسط روزانه ۳۵.۷ دقیقه در این برنامه‌ها وقت می‌گذاشتند؛ رقمی که از زمان مصرف روزانه کاربران امریکایی روی موبایل برای Netflix، Prime Video و Disney Plus بیشتر بوده است.
البته اهمیت میکرودراما فقط به اقتصاد آن محدود نمی‌شود. هزینه تولید پایین‌تر، امکان تولید سریع‌تر، قابلیت انتشار مستقیم از طریق اپلیکیشن‌ها و سازگاری با عادت‌های جدید مخاطبان، این قالب را به بستری برای ورود تولیدکنندگان و حتی چهره‌های تازه به عرصه روایت تصویری تبدیل کرده است.
در عین حال، همین ویژگی‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تولید انبوه آثار کلیشه‌ای و سطحی نیز شود. مسئله‌ای که اکنون در بازار‌های مختلف درباره آن بحث می‌شود. بسیاری از نمونه‌های موفق جهانی به جای پیچیدگی روایی، بر تعلیق‌های پی‌درپی، روابط عاطفی، راز، بحران و پایان‌های شوکه‌کننده تکیه دارند تا مخاطب را از یک قسمت به قسمت بعد بکشانند.
ویژگی مهم میکرودراما تنها کوتاه بودن آن نیست بلکه روایت نیز متناسب با الگوی مصرف مخاطب در شبکه‌های اجتماعی دوباره طراحی شده است. قسمت‌ها معمولاً با یک موقعیت بحرانی، گره یا تعلیق تمام می‌شوند تا مخاطب را برای دیدن قسمت بعدی نگه دارند. همین ساختار باعث شده میکرودراما در فاصله میان ویدئوی کوتاه شبکه‌های اجتماعی و سریال‌های سنتی قرار بگیرد.
توجه به آینده‌نگری در میکرودراما
سیدجواد هاشمی، بازیگر و کارگردان، معتقد است این قالب در صورت ورود افراد دغدغه‌مند می‌تواند به فرصتی برای تولید محتوای اثرگذار تبدیل شود.
هاشمی با اشاره به گسترش تولید سریال‌های میکرودراما و آثار با قاب عمودی، به «جوان» گفت: می‌توان از این قالب به شکل بهینه استفاده کرد و آثاری ساخت که در کنار جذابیت و اثرگذاری، آینده‌نگری و حداقل مسائل تربیتی را نیز در نظر داشته باشند.
هاشمی درباره تنوع موضوع و ژانر در قالب میکرودراما بیان کرد: به اعتقاد من می‌شود از این قالب استفاده خیلی بهینه کرد و کار خوب ساخت؛ کاری که هم اثرگذار باشد و هم در آن آینده‌نگری لحاظ شده باشد.
وی افزود: بشخصه بدم نمی‌آید این قالب را تجربه کنم، منتها به شرط اینکه بتواند متن جذاب، خوب و دیدنی برای مخاطب داشته باشد و ثانیاً حداقلی از مسائل تربیتی را هم به طور مثال برای کودکان در نظر بگیرد.
این بازیگر با اشاره به فراگیری این قالب عنوان کرد: خیلی از مردم این روز‌ها دست به گوشی هستند؛ در مترو، موقع خواب و در موقعیت‌های مختلف. از طرفی سینما دچار رکود، شکست و سقوط شده و تلویزیون هم، مخصوصاً در ایران، به نظر من دیگر چندان دیدن نیست.
وی با اشاره به شرایط امروز جامعه و گسترش فضای مجازی تصریح کرد: در چنین شرایطی که هم تلویزیون کمتر برنامه درخوری دارد و هم مخاطب بیشتر فضای مجازی را با گوشی‌های موبایل پیگیری می‌کند، میکرودراما خیلی می‌تواند کمک‌کننده و پیش‌برنده باشد.
هاشمی در پایان تأکید کرد: البته میکرودراما متأسفانه می‌تواند مخرب و سطحی هم باشد. به همین دلیل من فکر می‌کنم کسانی که دغدغه دارند می‌توانند از این رسانه، شرایط و موقعیت استفاده کنند تا بتوانند ضرر محتوای سطحی آن را کم کنند.
