جوان آنلاین: ظاهراً دبیر فدراسیون طیور کشور، بحران سال ۱۳۹۹ و تحریم واردات مرغ لاین را فراموش کرده است که کشور را با مشکل تأمین مرغ روبهرو کرد و وزارت جهاد کشاورزی را به سمت خودکفایی در تولید سویه آرین سوق داد. اکنون گفته میشود سویه آرین به دلیل ضریب تبدیل خوراک و میزان تولید گوشت، سالانه بین ۲ تا ۵/۲ میلیارد دلار خسارت به صنعت طیور و اقتصاد کشور وارد میکند و بر همین اساس، واردات سویههای دیگر پیشنهاد میشود. این در حالی است که امروز بینیازی کشور از واردات مرغ لاین، یکی از مهمترین دستاوردهای صنعت طیور به شمار میآید. بنابراین، نکته اینجاست که چرا در سالهایی که دولت برای واردات نهادههای دامی ارز ترجیحی اختصاص میداد، هیچیک از تشکلهای این صنعت درباره مصرف بالاتر نهاده در سویه آرین سخنی نمیگفتند؟ اکنون که کشور دو جنگ تحمیلی را پشت سر گذاشته و بیش از هر زمان دیگری به تقویت امنیت غذایی و خودکفایی نیاز دارد، دوباره واردات سویههای خارجی مرغ اجداد مطرح میشود؟ به جای بازگشت به وابستگی، منطقیتر آن است که با فرهنگسازی برای مصرف مرغ با وزن کمتر و سرمایهگذاری در اصلاح ژنتیکی سویه آرین، نقاط ضعف این نژاد با هزینهای بهمراتب کمتر برطرف شود و مسیر خودکفایی ادامه پیدا کند.
اگر تولید مرغ گوشتی خانوار را به عنوان یک زنجیره در نظر بگیریم، مرغ لاین در ابتدای زنجیره و جوجه یکروزه در انتهای آن قرار دارد. به عبارتی، مرغ مصرفی خانوار، از رشد جوجههای یکروزه به وجود میآید که از نسل قبلی، یعنی مرغهای مادر به وجود آمدهاند. یک نسل قبل از مرغهای مادر نیز، مرغ اجداد و در نهایت نسل قبلی آن، یعنی مرغهای لاین در زنجیره تولید مرغ قرار دارند.
تعداد کشورهای صاحب علم و فناوری صنعت مرغداری در جهان بسیار اندک هستند. فقط هشت کشور «امریکا»، «هند»، «انگلیس»، «هلند»، «برزیل»، «آلمان»، «فرانسه» و «ایران» توانایی تولید مرغهای لاین را دارند. بنا بر نظر کارشناسان، هیچ کشوری فناوری تولید مرغ خود را در اختیار دیگران قرار نداده و حاضر به فروش مرغ لاین خود نیست.
تولید و فناوری حفظ و گسترش نسل مرغهای لاین، فقط در تعداد معدودی از کشورهای دنیا وجود دارد. وجود لاین در کشور، نشانهای از استقلال کشور و نبود وابستگی است و موضوع مهم امنیت غذایی را نیز تأمین میکند. کشورهای دارنده این امتیاز تلاش میکنند دیگر کشورها را در زمینه تأمین غذا به خود وابسته نگهدارند و مرغ خوراکی نیز یکی از این موارد است. قیمت مرغ لاین بسیار بالاست و شرکتهای خارجی تمایلی به فروش آن ندارند و بیشتر سعی دارند نسل دوم، یعنی مرغ اجداد را به فروش برسانند.
در ایران تلاشهای زیادی در زمینه کسب فناوری پرورش مرغ لاین انجام شده است. در سال ۱۳۶۲، دولت طرحی را برای حفظ و پرورش نژاد مرغ لاین هایبرو هلندی با نام آرین مطرح کرد که طبق آن، مجتمعی در منطقه بابلکنار استان مازندران تأسیس و به این امر اختصاص داده شد.
طرح مذکور تا حد خوبی موفق شد و تا ابتدای دهه ۸۰ شمسی، ۸۵ درصد بازار مرغ کشور، در اختیار نوه و نتیجههای لاین آرین بود، اما به دلایل مختلف شرکت راس انگلیسی و هوبارد فرانسوی توانستند در کمتر از ۳ سال، با واردات سنگین مرغ اجداد، جای نژاد ایرانی را بگیرند و سهم آرین را به زیر ۲ درصد برسانند.
با شروع افزایش تحریمها، در ابتدا مرغهای اجداد به دلیل ایجاد وابستگی اولویت کمتری برای تحریم داشتند، اما در سال ۹۸ نوبت به تحریم مرغ اجداد هم رسید و کشورهای دارای مرغ لاین، از فروش مرغ اجداد به ایران امتناع کردند. این امر موجب اختلال بازار در سال ۹۹ شد و موضوع امنیت غذایی به طور جدی حیاتی بودن خود را نشان داد.
مشکل مرغ لاین آرین چیست؟
از دست دادن سهم ۸۵ درصدی آرین از بازار، ناشی از خصوصیات ژنتیکی این نژاد است. دوره پرورش جوجههای خارجی با اصلاح ژنتیکی به ۴۵ روز رسیده است و در این دوره، وزن بالایی به خود میگیرند. جوجههای یکروزه نژاد آرین در ۳۵ روز نخست عمر خود، رشدی سریعتر و بیشتر از نژادهای خارجی دارند، اما بعد از آن میزان خوراک بیشتری را نسبت به سایر نژادها نیاز دارد و در مقابل حجم کمتری را به خود میگیرد و حتی ممکن است با بیماریهایی نیز روبهرو شود.
این در حالی است که به گفته بسیاری از کارشناسان سلامت، دوره رشد ۳۵ روزه و رسیدن به وزنهایی در حدود کمتر از ۵/۱ کیلوگرم برای مصرف مرغ مناسب است، اما فرهنگسازی لازم در این خصوص صورت نگرفته و یک باور اشتباه در جامعه وجود دارد که مرغ بزرگتر سالمتر و برای مصرف بهتر است.
بهانهجویی تشکلها برای واردات سویههای دیگری از مرغ اجداد
به گزارش مهر، روز گذشته سید فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور کشور در یازدهمین همایش صنعت مرغ گوشتی مادر با انتقاد از بهرهوری پایین سویه مرغ آرین گفت: صنعت مرغ مادر در همه دنیا علاوه بر اینکه در امور ژنتیکی و بحثهای تخصصی که در ارتقای کیفیت جوجه انجام میشود، در بحث بهرهوری نیز موضوعات پیگیری میشود. این فعال صنعت طیور تصریح کرد: کشور در شرایطی قرار دارد که نیاز داریم بهروزرسانی در حوزه ژنتیکی مرغ مادر اتفاق بیفتد. متأسفانه در یکی از سویههای اصلی که سویه راس است، ۵ سال است که وارد کشور نمیشود و ما این چالش بهرهوری را در این حوزه داریم. وی در ادامه به چالشهای صنعت طیور در مورد سویه آرین پرداخت و عنوان کرد: تمام دستگاههای دولتی و تخصصی به این نتیجه رسیدهاند که سویه آرین بهرهور نیست؛ ولی به دلایلی اصرار زیادی وجود دارد که این سویه در صنعت به صورت اجباری باشد. دبیر فدراسیون طیور کشور افزود: با توجه به تمام اعتراضات، متأسفانه این سویه به صورت غیرفنی و غیرعلمی به صنعت تحمیل شده است.
طلاکش بدون توجه به ضرورت خودکفایی کشور بر مرغ اجداد تأکید کرد: پرورش این سویه نهتنها منافعی ندارد، بلکه زیان زیادی به اقتصاد وارد میکند. اصرار داریم در چنین همایشهایی اقتصاد صنعت طیور را به چالش بکشیم و در رابطه با آن با مخاطبان صحبت کنیم. هدف رسیدگی به این نقطههای کور است که به صنعت لطمه میزند و میتوانیم به راحتی جبرانش کنیم. این مسئول صنفی یادآور شد: نفع و زیان این سویهها در اعداد مشخص است. بنابراین در صنعت باید چند تغییر را شاهد باشیم. متأسفانه خیلی حمایت نمیشود. وی توضیح داد: نخست اینکه صنعت باید از سمت خردهمالکی، چه در حوزه مرغ مادر و چه در حوزه مرغ گوشتی، به سمت زنجیرههای یکپارچه تولید حرکت کند که امروز خوشبختانه هم ساختار و هم تشکلهای آن عملکرد خوبی دارند و ضریب تولید بهبود پیدا کند.
دبیر فدراسیون طیور کشور درباره ضریب تولید این صنعت در خردهمالکی اظهار کرد: اگر در مرغداری عادی ضریب تبدیل حدود ۹/۱ کیلوگرم مصرف خوراک و یک کیلوگرم تولید گوشت است، این عدد در زنجیرهها به ۶/۱ کیلوگرم خوراک به یک کیلوگرم گوشت میرسد. طلاکش یادآور شد: به این ترتیب، میتوانیم ۴ واحد ضریب تبدیل را با زنجیره در صنعت طیور بهبود ببخشیم. وی افزود: در مرغ آرین متأسفانه این عدد (خوراک و نهاده) بالاتر از ۲ کیلوگرم است.
آمارهای غیرواقعی حوزه طیور
طلاکش به چالش بعدی صنعت طیور پرداخت و گفت: متأسفانه، چون فعالیت مرغداریها بهرهور نیست و گوشت تولیدی توسط مردم و کشتارگاه استقبال نمیشود، در آمارها عدد جوجهریزی میآید ولی مرغداران حاضر به پرورش آن نیستند و این آمارهایی که از وزارت جهاد کشاورزی یا دستگاههای مختلف منتشر میشود را تبدیل به آمار غیرواقعی میکند. بنابراین، نمیتوانیم عددی که برای مصرف نهاده نیاز است را ارزیابی درست داشته باشیم. وی اظهار کرد: راهکارها به دولت ارائه شده است؛ یعنی سویه بهرهور قابل رقابت با سایر سویهها جایگزین شود. وی گفت: اصلاح ژنتیکی در زنجیره یکپارچه ضروری است تا بهرهوری اتفاق بیفتد و از خسارت به کل صنعت طیور جلوگیری شود. ضمن آنکه دولت بداند، هزینهای که میکند واقعاً کجا در حال هزینه شدن است که متأسفانه در سویه مرغ آرین، در شکل عملیاتی امروزش، غیر از این در حال عمل کردن است.
