جوان آنلاین: استان ایلام با برخورداری از تنوع اقلیمی چشمگیر در حوزههای طبیعی، ورزشی و بومگردی، پتانسیلهای بینظیری برای تحول اقتصادی دارد. وجود منابع خدادادی همچون چشمههای آبگرم، گیاهان دارویی کمیاب و رودخانههای خروشان، این استان را در مسیری نو جهت شکوفایی «گردشگری سلامت» قرار داده است. موقعیت استراتژیک ایلام با ۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق و فعالیت گذرگاه بینالمللی مهران، ظرفیتی کمنظیر برای توسعه ارتباطات فرهنگی و اقتصادی ایجاد کرده است. با توجه به نزدیکی جغرافیایی مهران به شهرهای پرجمعیت عراق و افزایش تقاضا برای خدمات درمانی باکیفیت و مقرونبهصرفه در ایران، ایلام فرصتی طلایی برای تبدیل شدن به قطب گردشگری سلامت در غرب کشور را داراست. در این میان، میزبانی از میلیونها زائر اربعین نیز بستری برای معرفی جهانی ظرفیتهای این استان فراهم آورده که با تقویت زیرساختها، میتواند به پایداری این جریان گردشگری در تمامی فصول سال منجر شود.
ایلام، سرزمین طلوع خورشید و دیار کبیرکوه، نه تنها یک اقلیم کوهستانی بکر برای طبیعتگردان و ورزشکاران رشتههای کوهنوردی و سنگنوردی است، بلکه در بطن خود گنجینهای برای سلامتطلبان دارد. منابع آبگرم در دهلران با خواص درمانی بینظیر، در کنار غنای گیاهان دارویی که در دامنههای زاگرس میرویند، ایلام را به یک داروخانه طبیعی بدل کرده است. این قابلیتها زمانی معنای اقتصادی پیدا میکنند که با رویکرد گردشگری سلامت ترکیب شوند. در واقع، ایلام میتواند بستهای ترکیبی شامل «درمان پزشکی» و «نقاهت در طبیعت» ارائه دهد؛ جایی که بیمار پس از دریافت خدمات درمانی، دوره بازیابی سلامت خود را در دل طبیعت بکر استان سپری میکند.
دیپلماسی سلامت در گذرگاه مهران
مرز مهران اکنون فراتر از یک گذرگاه عبور زائران، به نمادی از دیپلماسی سلامت تبدیل شده است. میلیونها زائر که در ایام محرم و صفر از این مرز عبور میکنند، بهترین سفیران برای معرفی خدمات این استان هستند. در همین راستا، عباس قیصوری، رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان ایلام، بر آمادگی ساختاری تأکید دارد و میگوید: «موضوع پذیرش بیماران بینالمللی بهویژه از کشور عراق همواره مورد توجه بوده و ما تلاش کردهایم امکانات درمانی و رفاهی لازم برای این بیماران در بیمارستان رازی فراهم شود. شهرهای کوت و واسط در کشور عراق فاصله کمتری با ایلام دارند و حتی از نظر مسافت به ایلام نزدیکتر از بغداد هستند. مرکز آموزشی، درمانی و پژوهشی رازی در حال حاضر در چندین تخصص مهم از جمله نفرولوژی، بیماریهای ریه و جراحیهای ارتوپدی خدمات ارائه میدهد.» این زیرساختها در کنار ۲۲ تخت ویژه اختصاصیافته، نشان از عزمی جدی برای استانداردسازی خدمات درمانی برای گردشگران خارجی دارد.
تحلیل فرصتهای اقتصادی و زیرساختی
توسعه گردشگری سلامت در ایلام، نیازمند تلفیق مدیریت میراث فرهنگی و خدمات درمانی است. فرزاد شریفی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان ایلام، با اشاره به رشد چشمگیر حضور اتباع عراقی میگوید: «زیرساختهای درمانی و خدماتی ایلام در سالهای اخیر بهگونهای توسعه یافته که این استان به یکی از مقاصد در حال رشد برای بیماران عراقی تبدیل شده است. نزدیکی شهرستان مهران به استان واسط عراق، بستر مناسبی برای گسترش همکاریهای دوجانبه و تقویت مبادلات گردشگری و سلامت میان دو طرف فراهم کرده است. وجود مراکز درمانی مجهز، پزشکان متخصص و خدمات با کیفیت در کنار هزینههای مقرونبهصرفه، موجب شده ایلام برای بسیاری از بیماران خارجی گزینهای قابل توجه باشد.»
مینا سلگی، کارشناس حوزه گردشگری سلامت، با بیان اینکه آمار رشد ۷۵ درصدی ورود گردشگران عراقی در یکسال گذشته، مهر تأییدی بر این ادعاست که ایلام از مرحله «ظرفیتسنجی» عبور کرده و وارد فاز «بهرهبرداری» شده است، میگوید: «با این حال، تحلیلهای کلان نشان میدهد که برای تداوم این روند و تثبیت ایلام به عنوان قطب سلامت غرب کشور، باید در دو مسیر حرکت کرد. نخست، آموزش نیروی انسانی چندزبانه و متخصص که با ظرافتهای فرهنگی و درمانی آشنا باشند و دوم، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی برای ایجاد اقامتگاههای مدرن و مراکز درمانی مکمل.»
او تأکید میکند: «ایلام را با تمام ظرفیتهایش باید دید. استانی که میتواند با اتکا به منابع طبیعی خدادادی و موقعیت مرزی ممتاز خود، از وابستگی به اقتصادهای سنتی فاصله گرفته و با مدل «گردشگری سلامت»، الگوی جدیدی از توسعه پایدار را در مناطق مرزی ایران به نمایش بگذارد. استفاده از فرصت طلایی اربعین برای معرفی این پتانسیلها و تبدیل زائر به گردشگر سلامت، کلیدیترین استراتژی برای آینده ایلام است.»
سلگی معتقد است علاوه بر این، نباید از نقشآفرینی «بومگردی» در زنجیره گردشگری سلامت غافل ماند. خانههای بومگردی در روستاهای هدف گردشگری ایلام میتوانند به عنوان استراحتگاههای پس از درمان، تجربهای منحصربهفرد از آرامش و سلامت روان را برای بیماران فراهم کنند. این کارشناس حوزه گردشگری سلامت میگوید: «ترکیب تغذیه ارگانیک، استفاده از گیاهان دارویی محلی و فضای آرامبخش روستایی، مزیت رقابتی بینظیری ایجاد میکند که کلانشهرها از آن بیبهرهاند. به موازات این امر، ایجاد سامانههای دیجیتال اطلاعرسانی به زبان عربی در مرز مهران، میتواند نقش بسزایی در هدایت هدفمند بیماران به مراکز درمانی مجاز ایفا کند. در صورت تحقق این زنجیره ارزش، ایلام نه تنها درآمدهای ارزی پایداری را تجربه خواهد کرد، بلکه به الگویی موفق از همافزایی میان درمان، میراث فرهنگی و طبیعتگردی در کشور بدل خواهد شد.»
سرزمینی با هزاران ظرفیت طبیعی
به تأکید اکثر کارشناسان، ایلام با برخورداری از طبیعت بکر، تنوع اقلیمی و میراث غنی طب سنتی، ظرفیت چشمگیری برای توسعه گردشگری سلامت دارد. وجود رویشگاههای گسترده گیاهان دارویی در مناطق مختلف استان، بستری مناسب برای راهاندازی زنجیره ارزش «از مزرعه تا درمان» فراهم میکند، بهگونهای که میتوان با توسعه کشت، فرآوری و عرضه محصولات گیاهی، خدماتی مانند دمنوشدرمانی، رایحهدرمانی و ماساژ با روغنهای گیاهی را در قالب بستههای سلامت به گردشگران ارائه داد.
از سوی دیگر، منابع طبیعی ایلام از جمله رودخانهها، چشمهها و آبهای گرم، زمینهای مطلوب برای ایجاد مراکز آبدرمانی، ریلکسیشن و توانبخشی فراهم میسازد. آبوهوای پاک، چشماندازهای کوهستانی و آرامش محیطی نیز برای کاهش استرس، بهبود کیفیت خواب و ارتقای سلامت روان بسیار مؤثر است. با تقویت زیرساختهای اقامتی و درمانی، آموزش نیروی انسانی و معرفی هدفمند این ظرفیتها، ایلام میتواند به یکی از مقصدهای مهم گردشگری سلامت در غرب کشور تبدیل شود.
