جوان آنلاین: بعد از قفل شدن شاهرگ انرژی جهان که به افزایش قیمت نفت، بنزین و مشتقات آن منجر شده است، اکنون ایران با اتکا بر قوانین بینالمللی، اهرم ژئوپلیتیک جدیدی را روی میز گذاشته است که مربوط به «نظارت و وضع عوارض حاکمیتی بر کابلهای فیبرنوری در کف خلیج فارس» میباشد. امروز شریان ۱۰ تریلیون دلاری اقتصاد دیجیتال جهان، شبکههای پرداخت مالی نظیر سوئیفت و پایداری ابرشرکتهایی، چون گوگل، متا و مایکروسافت در عمق آبهای تحت حاکمیت ایران قرار دارد و حالا با راهاندازی حساب رسمی «آبراهه خلیج فارس»، گام دیگری در اطلاعرسانی مدیریت این آبراهه راهبردی ایرانی برداشته شده است و نهاد مدیریت آبراهه خلیج فارس (Persian Gulf Strait Authority - PGSA) به عنوان نهاد قانونی و مرجع نمایندگی جمهوری اسلامی ایران برای مدیریت عبور و مرور از تنگه هرمز معرفی شده است.
در حالی که رئیس رژیم امریکا و شیپورهای تبلیغاتیاش، با ژستهای هالیوودی از احتمال آغاز جنگ و محاصره اقتصادی سخن میگویند، سیر تحولات میدان حکایت از واقعیت دیگری دارد. واقعیت صحنه آن است که جمهوری اسلامی ایران نه تنها از گزینههای سنتی خود فراتر رفته، بلکه بانک اهداف خود را به طور کامل بهروزرسانی کرده و با رو کردن گزینههای راهبردی و بیسابقه، دشمن را در خانهاش قفل کرده است. امروز اگر صحبت از پاسخ پشیمانکننده به میان میآید، ابزار تهران دیگر صرفاً موشک و پهپاد یا بستن فیزیکی تنگه هرمز به روی نفتکشها نیست؛ دست برتر و شگفتانگیز تهران، امروز در اعماق زمین و کف اقیانوسها، یعنی بر روی شاهرگ حیاتی اینترنت جهانی، تراکنشهای مالی ۱۰ تریلیون دلاری و خطوط فیبر نوری مستقر در زیربستر تنگه هرمز قرار دارد. از این رو، در پاسخ به تهدیدات ترامپ باید گفت زمان به شماره افتاده، اما نه برای ایران. هرگونه حماقت از سوی ترامپ، نهتنها بهای نفت را به عرش خواهد رساند، بلکه بخش اعظم شبکه ارتباطی، زیرساختهای هوش مصنوعی، ارتباطات نظامی و مبادلات مالی غرب را به طور کامل فلج و نابود خواهد کرد.
پاشنه آشیل دیجیتال کشورهای منطقه
تنگه هرمز دیگر تنها شاهراه ترانزیت انرژی جهان نیست، بلکه مقتدرترین گلوگاه ارتباطی و ژئوپلیتیک اینترنت در غرب آسیا به شمار میرود. در بستر این آبراه حاکمیتی ایران، سیستمهای کابل زیردریایی و بینقارهای فوقالعاده حیاتی در یک مسیر فشرده جغرافیایی همرسانی شدهاند؛ شریانهای اصلی و عظیمی که نامشان نیز لرزه بر اندام دشمنان میاندازد. از جمله این زیرساختهای فرامتراکم میتوان به کابل بینقارهای AAE- ۱ (شاهراه ۲۵ هزار کیلومتری اتصال آسیا، آفریقا و اروپا)، ابرکانال SEA- ME- WE با کمترین تأخیر داده، پروژه عظیم متعلق به غولهای فناوری امریکا و دستنشاندههایش اشاره کرد.
هرگونه تهدید برای کابلهای تنگه هرمز، نه تنها خدمات روزانه اینترنت را به خطر میاندازد، بلکه زیرساختهای دیجیتال اقتصادهای خلیج فارس را در حوزه بازدارندگی و فشار سیاسی، در کریدوری که تا همین اواخر عمدتاً به عنوان گلوگاه نفتی شناخته میشد، قرار میدهد. بر اساس گزارش Policy Exchange، این کابلها روزانه بیش از ۱۰ تریلیون دلار تراکنش مالی را جابهجا میکنند. هرگونه اختلال در این گلوگاه، به دلیل عبور کابلهای محافظتشده دارای فناوری DWDM، میتواند روزانه دهها تا صدها میلیون دلار خسارت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصاد منطقه و جهان تحمیل کند.
راهاندازی حساب رسمی آبراهه خلیج فارس
اکنون با مدیریت تنگه هرمز و اعمال حاکمیت کامل جمهوری اسلامی ایران بر این گذرگاه پس از تجاوز دشمن، تمامی کابلهای فیبرنوری مستقر در بستر و زیربستر تنگه، در قلمرو حاکمیتی مطلق ایران قرار میگیرند. البته باید توجه داشت که این مسئله از همان زمان نصب این کابلها برای ایران وجود داشته است.
هیچ شرکت بینالمللی، اعم از تاتا، گوگل، مایکروسافت یا متا، حق ندارد بدون اخذ تأییدیه از دولت ایران (به واسطه مواردی مثل پرداخت عوارض معوقه و جاری، پذیرش نظارت فنی و امنیتی ایران یا انعقاد قرارداد همکاری) به فعالیت خود ادامه دهد.
علاوه بر این، ایران میتواند با تکیه بر ماده ۲۶ و ۴۳ کنوانسیون (به عنوان رویه بینالمللی)، در ازای ارائه خدمات ایمنی کشتیرانی و حفاظت زیستمحیطی، عوارض خدماتی مضاعف دریافت کند و با الزام شرکتها به عقد قرارداد تعمیر و نگهداری با اپراتور ایرانی تحت حاکمیت کامل ایران، ضمن درآمدزایی، وابستگی فناورانه را به فرصت ملی تبدیل نماید و این کابلهای زیرآبی را به عنوان کارت دیگری در معادلات استراتژیک استفاده کند.
هفته گذشته، نمایندگان مجلس در تهران طرحی را بررسی کردند که میتواند کابلهای ارتباطی میان کشورهای عربی، اروپا و آسیا را هدف قرار دهد. همچنین در شبکه اجتماعی ایکس، حساب رسمی آبراهه خلیج فارس راهاندازی شده است. نهاد مدیریت آبراهه خلیج فارس (Persian Gulf Strait Authority - PGSA) به عنوان نهاد قانونی و مرجع نمایندگی جمهوری اسلامی ایران جهت مدیریت عبور و مرور از تنگه هرمز معرفی شده است. راهاندازی این حساب در شبکه اجتماعی، گام دیگری در اطلاعرسانی مدیریت این آبراهه راهبردی ایران برداشته شده است.
تلاش برای کنترل شاهرگ اینترنت جهان
با مخابره اخبار مرتبط با اخذ عوارض ایران از کابلهای کف خلیج فارس و تهدید این کابلها در صورت اقدامات وحشیانه امریکا و رژیم صهیونیستی، رسانههای خارجی نسبت به عواقب این اقدامات و حمله به ایران هشدار میدهند. سیانان در گزارشی نوشته است: «همزمان با افزایش نگرانیها درباره احتمال ازسرگیری جنگ پس از بازگشت دونالد ترامپ از چین، ایران بیشازپیش در حال ارسال این پیام است که فراتر از توان نظامی، ابزارهای قدرتمند دیگری نیز در اختیار دارد؛ کابلهای اینترنتی زیردریایی که بخش بزرگی از ارتباطات اینترنتی و مالی میان اروپا، آسیا و کشورهای خلیج فارس را منتقل میکنند.»
این رسانه مینویسد: «ایران قصد دارد چنان هزینه سنگینی به اقتصاد جهانی تحمیل کند که دیگر هیچکس جرئت حمله دوباره به ایران را نداشته باشد.»
در این گزارش آمده است: «مقامهای ایرانی و رسانههای این کشور اعلام کردهاند که شرکتهای بزرگ فناوری مانند گوگل، مایکروسافت، متا و آمازون باید برای عبور این کابلها از منطقه، هزینه پرداخت کنند و از قوانین ایران تبعیت داشته باشند. برخی رسانههای ایرانی هشدار دادهاند در صورت همکاری نکردن شرکتها، ممکن است عبور دادهها و ارتباطات این کابلها با اختلال روبهرو شود. شبکه سیانان برای دریافت توضیح با شرکتهایی که در گزارش ایران از آنها نام برده شده، تماس گرفته است.»
رسانههای جهان، هرمز را شاهرگ اینترنت میدانند
علاوه بر این، اندیشکده امریکایی استیمسون در همین رابطه تأکید کرد: تنشهای اخیر، آسیبپذیری کابلهای زیردریایی را آشکار کرده و بسته شدن تنگه هرمز میتواند مستقیماً اقتصاد دیجیتال جهانی را هدف قرار دهد. خبرگزاری رویترز در گزارشی با عنوان «گلوگاه دیجیتال هرمز» نوشت: چندین کابل مهم در بستر تنگه هرمز قرار دارند و حدود ۹۹ درصد ترافیک اینترنت جهانی از طریق کابلهای زیردریایی منتقل میشود. روزنامه واشنگتنپست نیز هشدار داد: دولتهای غربی نگرانند که طرف مقابل از کابلهای زیردریایی بهعنوان ابزار فشار استراتژیک استفاده کنند. همچنین روزنامه فرانسوی لوموند تأکید کرد: وابستگی جهان به چند مسیر محدود انتقال داده، ریسک اختلالات گسترده را افزایش داده است.
تهدید یک فاجعه دیجیتال زنجیرهای
به گفته مصطفی احمد، پژوهشگر مرکز تحقیقاتی الحبتور در امارات، بیشتر اپراتورهای بینالمللی برای کاهش خطرات امنیتی، کابلها را در سمت عمانی تنگه هرمز متمرکز کردهاند. با این حال، دو کابل مهم به نامهای فالکون و GBI از آبهای سرزمینی ایران عبور میکنند. او هشدار داده است که ایران با در اختیار داشتن غواصان، زیردریاییهای کوچک و پهپادهای زیرآبی، توان بالقوه برای آسیب رساندن به این شبکه را دارد؛ اقدامی که میتواند یک «فاجعه دیجیتال زنجیرهای» در چند قاره ایجاد کند.
کشورهای حاشیه خلیج فارس ممکن است با اختلال شدید اینترنت مواجه شوند؛ مسئلهای که میتواند صادرات نفت و گاز و سیستمهای بانکی را مختل کند. در هند نیز بخش بزرگی از ترافیک اینترنت ممکن است آسیب ببیند و صنعت عظیم خدمات برونسپاری این کشور با میلیاردها دلار خسارت روبهرو شود.
وی معتقد است: تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال داده میان مراکز اطلاعاتی آسیا مانند سنگاپور و ایستگاههای اروپایی است. اختلال در این مسیر میتواند معاملات مالی و تراکنشهای بینالمللی میان اروپا و آسیا را کند کرده و حتی باعث قطعی اینترنت در بخشهایی از شرق آفریقا شود.
اگر نیروهای همسو با ایران در دریای سرخ نیز از همین تاکتیک استفاده کنند، پیامدها میتواند بسیار گستردهتر باشد. در سال ۲۰۲۴، سه کابل زیردریایی پس از اصابت یک کشتی هدفقرارگرفته توسط حوثیهای یمن قطع شد و حدود ۲۵ درصد از ترافیک اینترنت منطقه مختل شد.
