جوان آنلاین: تهران در حالی به استقبال تابستان میرود که ذخایر سدهای پایتخت با کسری حدود ۹۰ میلیون مترمکعبی و تنها ۱۸ درصد پرشدگی روبهرو است که به گفته کارشناسان میتواند تابستانی پرتنش از نظر تأمین آب برای پایتخت رقم بزند. سخنگوی صنعت آب همچنان بر صرفهجویی در مصرف آب در پایتخت و شهرهای اطراف تأکید دارد و میگوید: امسال با بدمصرفهای آب شوخی نداریم. در صورت عدم اصلاح الگوی مصرف با افزایش تعرفه آب مواجه میشوند، البته مشوقهای خوبی برای مشترکانی که صرفهجویی کنند در نظر گرفته شده است. کممصرفها از ۲۰ درصد تخفیف در آببها برخوردار خواهند شد.
هرچند در سال آبی ۱۴۰۴- ۱۴۰۵ شاهد بارش خوبی بودهایم، اما بارشهای اخیر نتوانسته بر خشکسالیهای انباشته سنوات قبل غلبه کند، بنابراین بارندگی امسال نباید ما را هیجانزده کند که تصور کنیم دوره صرفهجویی به پایان رسیده است. گزارش سازمان هواشناسی نشان میدهد روزهای پایانی فصل بارش در راه است و خلاف آنچه به نظر میرسد، تهران نهتنها از بحران فاصله نگرفته، بلکه نشانههای ناترازی آب عمیقتر هم شده است. بارندگیها در قیاس با سال گذشته بیشتر شده، اما هنوز حدود ۳۵ درصد کمتر از میانگین بلندمدت است و همزمان، ذخایر سدهای پایتخت در وضعیت کسری ۹۰ میلیون مترمکعبی و تنها ۱۸ درصد پرشدگی قرار دارند.
در بستر چنین شرایطی، تهران وارد ششمین سال خشکسالی پیاپی شده است، به طوری که سرعت مصرف و برداشت از منابع آبی از میزان تأمین پیشی گرفته است؛ روندی که با برداشت گسترده از سد طالقان شدت بیشتری پیدا کرده است.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی پیشتر گفته بود که تهران تنها چهار ماه برای جبران عقبماندگی بارشی فرصت دارد - بازهای که از نیمه زمستان تا پایان اردیبهشت را دربر میگیرد. حالا این مهلت عملاً رو به اتمام است و دادههای جدید نیز نشان میدهد نهتنها این کمبود جبران نشده، بلکه شکاف میان بارش واقعی و وضعیت نرمال همچنان پابرجاست و تهران بیش از هر زمان دیگری به سمت یک تابستان پرتنش آبی حرکت میکند. او حالا معتقد است: «در روزهای پایانی پنجره بارشها قرار داریم و در این مناطق، بارشها حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد پایینتر از حد نرمال است. متأسفانه تهران امسال سال بحران آبی را در پیش دارد. علیرغم اینکه میانگین بارش کشور فراتر از نرمال است، اما به صورت نقطهای در برخی استانها مثل قزوین، تهران و مرکزی وضعیت در شرایط ناخوشایندی قرار دارد.»
کنشگران معتقدند وقتی میگویند وضعیت آبی تهران بدتر از سال گذشته است، به این معناست که برداشت و مصرف ما از آنچه دریافت میکنیم، سرعت بیشتری دارد. اواخر سال گذشته، به دلیل خشکسالی شدید، اقداماتی برای انتقال آب از سد طالقان به تهران انجام شد. میزان برداشت آب از شهریورماه سرعت بیشتری گرفت و تاکنون هم ادامه دارد. دلیل عمده اختلاف ۹۰ میلیون مترمکعبی که اعلام شده نیز همین برداشت از سد طالقان است. اینکه منابع فعلی آب تا چه زمان پاسخگوی نیاز استان تهران است را وزارت نیرو مشخص خواهد کرد. با این حال، مشخصاً بخش عمدهای از سدهای تهران خالی شده، اما اوضاع بالادست حوضههای آبی تا حدودی بهتر است. پس ورودی رودخانهها هم به سدهای لتیان، طالقان و کرج نسبت به سال گذشته کمی بهتر خواهد بود. اما در استانهای البرز و کرج که منابع آبی مشترکی دارند همچنان با کمبود جدی مواجهیم.
صرفهجویی را جدی بگیرید
همچنین عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، در نشستی خبری درخصوص وضعیت سدها و میزان بارشها میگوید: میزان بارشهای کشور تا امروز به ۴/ ۲۲۶ میلیمتر رسیده که نسبت به متوسط آمار بارشهای درازمدت حدود ۲ درصد رشد داشته است. وی میافزاید: رشد ۲ درصدی آمار مجموع بارشهای کشور نسبت به سالهای نرمال، به معنای ورود به دوره ترسالی نیست و این ادعا که وارد دوره ترسالی شدهایم به هیچ وجه درست نیست.
سخنگوی صنعت آب تصریح میکند: پربارشی در بوشهر یا سرریز یک سد در غرب کشور به هیچ کاری در تهران، کرج و مشهد نمیآید. ۱۱ استان همچنان از نظر بارشها زیر نرمال هستند و بیش از ۱۰ درصد کاهش نسبت به سالهای نرمال دارند؛ در رأس استانهای کمبارش، استان تهران است. بزرگزاده با بیان اینکه شرایط بارشی کشور نسبت به سال خشک قبل، شرایط بهتری است، میگوید: در سال گذشته نزدیک به ۶۵ میلیون نفر از جمعیت کشور در شرایط بد کمآبی ناشی از کمبارشی بودند، اما در سال جاری حدود ۳۵ میلیون نفر از جمعیت کشور تحت تأثیر کمبارشی هستند.
وی میافزاید: در چنین شرایطی با بدمصرفها شوخی نداریم و با افزایش تعرفه آب مواجه میشوند. از طرف دیگر، مشوقهای خوبی برای مشترکانی که صرفهجویی کنند در نظر گرفته شده است. سخنگوی صنعت آب با بیان اینکه «امسال توزیع کاهندههای مصرف به عنوان یک برنامه اصلی ادامه خواهد داشت»، تأکید میکند: هر مشترکی که درخواست نصب کاهندههای مصرف آب را به سامانه ۱۲۲ اعلام کند، علاوه بر اینکه هزینه آن به صورت اقساطی روی قبوض آب این مشترک دریافت میشود، از ۳۰ درصد تخفیف آببها در فصل گرم امسال بهرهمند میشود. وی ادامه میدهد: همچنین مشترکی که مصرفی زیر الگو داشته باشد و ۲۰ درصد نسبت به زمان مشابه سال قبل، مصرف خود را پایین بیاورد، از ۲۰ درصد تخفیف در آببها برخوردار خواهد شد.
کاهش ۱۵ درصدی آب در تابستان سال گذشته
بزرگزاده با تأکید بر اهمیت فرهنگسازی اصلاح الگوی مصرف آب میگوید: در تابستان سال گذشته فقط در تهران توانستیم در نتیجه فرهنگسازی، ۱۳ تا ۱۵ درصد در ماههای تیر و مرداد، کاهش مصرف آب شرب را داشته باشیم.
پرشدگی سدها ۶۵ درصد است
وی میافزاید: درصد پرشدگی سدهای کشور در حال حاضر ۶۵ درصد است؛ این در حالی است که میزان پرشدگی سدهای پنجگانه تهران ۲۲ درصد است و همین مقایسه نشان میدهد وضعیت ذخایر آب سطحی در تهران چقدر پایین بوده و نیازمند صرفهجویی و مدیریت مصرف در این استان هستیم. سخنگوی صنعت آب خاطرنشان میکند: استانهای تهران و البرز و شهرهای مشهد، ساوه و اراک در رأس مناطقی هستند که نیازمند مدیریت مصرف آب برای تأمین آب شرب هستند. بزرگزاده با اشاره به وضعیت مطلوب ذخایر آبی در سدهای حوضه آبریز کارون و دز میگوید: امسال تابستان میتوانیم تا ۴۰ درصد بیشتر تولید برق از نیروگاههای برقآبی داشته باشیم و در پیک تابستان، بیش از ۱۰ هزار مگاوات تولید انرژی برقآبی به کمک تولید برق کشور بیاید.
متأسفانه کشت شالی در خوزستان ادامه دارد
وی میگوید: اگر کشت شالی در خوزستان محدود و حتی متوقف شود، میتوانیم از ظرفیت نیروگاههای برقآبی برای تأمین برق زمستان هم استفاده کنیم، اما متأسفانه کشت شالی در خوزستان برخلاف قانون، نهتنها کاهش نیافته بلکه افزایش یافته است. بزرگزاده از آغاز تحویل چاههای آب شهرداری تهران به بخش آب کشور برای تأمین پایدار آب شرب تهران خبر داده و میگوید: در تهران به دنبال تنوعبخشی و انعطافپذیری تأمین آب هستیم.
