جوان آنلاین: در حالی که استان قم در منطقهای خشک و نیمهخشک قرار دارد، توسعه فناوریهای نوین در بخش آبزیپروری باعث شده تولید انواع آبزیان در این استان به حدود ۳هزارتن در سال برسد؛ صنعتی که علاوه بر تأمین بخشی از نیاز غذایی، برای صدها نفر اشتغال ایجاد کرده و بخشی از تولیدات آن نیز راهی بازارهای صادراتی میشود. در این استان، فعالیتهای آبزیپروری اغلب بهصورت تلفیقی با کشاورزی انجام میشود. در این روش، آب کشاورزی پیش از مصرف در مزارع از استخرهای ذخیره عبور میکند و بسته به کمیت و کیفیت آب، برای پرورش انواع ماهیان گرمابی، سردابی، خاویاری و ماهیان زینتی مورد استفاده قرار میگیرد.
صنعت شیلات در سالهای اخیر به یکی از بخشهای پردرآمد کشاورزی تبدیل شده و نقش مهمی در ایجاد اشتغال و تأمین پروتئین مورد نیاز جامعه دارد. در گذشته، پرورش ماهی بیشتر به دریاها و رودخانهها محدود بود، اما با پیشرفت فناوری و توسعه روشهای نوین پرورش، این فعالیت اکنون در بسیاری از استانهای کشور از جمله قم نیز گسترش یافته است.
رشد آبزیپروری در اقلیم خشک
با وجود اقلیم گرم و خشک استان قم و محدودیت منابع آبی، بهرهگیری از روشهای نوین آبزیپروری موجب شده این بخش روندی رو به رشد داشته باشد. توسعه مکانیزاسیون استخرها، استفاده از سامانههای تصفیه فیزیکی و بیولوژیکی آب، مدیریت بهینه بهداشت مزارع، نصب اینورتر در چاههای کشاورزی و پرورش گونههای سازگار با اقلیم استان از جمله اقداماتی است که برای افزایش بهرهوری در این حوزه انجام شده است. سالانه حدود ۳هزار تن انواع آبزیان پرورشی شامل گونههای سردابی، گرمابی و خاویاری در مناطق مختلف استان تولید میشود. علاوه بر این، تولید سالانه ۹میلیونو۸۰۰ هزار قطعه ماهی زینتی نیز بخشی دیگر از فعالیت فعالان این صنعت در قم است که بخشی از آن به خارج از کشور صادر میشود. رونق این صنعت موجب شده است ۳۴۴نفر بهصورت مستقیم در ۳۲۵واحد آبزیپروری استان مشغول به کار شوند.
چالشها و راهکارهای توسعه
با وجود ظرفیتهای قابل توجه، فعالان این حوزه با چالشهایی نیز روبهرو هستند. افزایش هزینه نهادهها، قطع برق بهویژه در فصل گرما و کاهش بارندگی از مهمترین مشکلات پیشروی واحدهای آبزیپروری به شمار میرود. همچنین محدودیت در پرورش برخی گونههای ماهی، از جمله تیلاپیا که با شرایط اقلیمی قم سازگاری دارد، از دیگر دغدغههای فعالان این بخش است.
سرپرست سازمان شیلات و آبزیان جهاد کشاورزی قم با اشاره به وضعیت تولید در مزارع استان گفت: «بخش اصلی تولید آبزیان در استخرهای خرد ذخیره آب کشاورزی انجام میشود، اما بخشی از مزارع استان نیز در استخرهای خرد تیپ و منفرد بهصورت نیمهمتراکم فعالیت دارند. همچنین برخی از واحدهای پرورشی به فناوریهای نوینی مانند سیستم آب در گردش (RAS) و سامانه نانوحباب اکسیژن مجهز شدهاند.»
محمدرضا فلاح عطایی درباره برنامههای توسعه این بخش افزود: «توسعه مهندسی مجدد استخرهای ذخیره آب کشاورزی برای افزایش بهرهوری، اجرای سیستمهای آب در گردش در پروژههای جدید، مکانیزه کردن مزارع موجود برای افزایش تولید در واحد سطح، نصب اینورتر و مولد برق اضطراری برای کاهش ریسک قطع برق، ایجاد سایهبان در مزارع برای مناسبسازی شرایط پرورش در نیمه نخست سال، پیگیری تکمیل شهرک ماهیان زینتی طغرود و همچنین پیگیری رفع ممنوعیت پرورش گونههای سازگار با اقلیم استان از جمله برنامههای امسال این سازمان است.»
وی همچنین با اشاره به وضعیت بهداشتی مزارع آبزیپروری استان توضیح داد: «به دلیل همکاری نزدیک با اداره کل دامپزشکی استان و انجام بازدیدهای دورهای کارشناسان شیلات، کیفیت و سلامت آبزیان تولیدی قم در وضعیت مطلوبی قرار دارد و استان از نظر بیماریهای آبزیان در زمره کمدرگیرترین مناطق کشور محسوب میشود.»
