جوان آنلاین: وزارت امور خارجه رژیم صهیونیستی روز گذشته در اقدامی که واکنشهای منطقهای گستردهای را به همراه داشته، از تعیین اولین سفیر این رژیم در جمهوری خودخوانده و جداییطلب «سومالیلند» خبر داد.
به گزارش تسنیم، این وزارتخانه اسرائیلی اعلام کرد که این سمت استراتژیک به «مایکل لوتم»، دیپلمات کارکشته و باسابقه صهیونیست واگذار شده که پیش از این سابقه طولانی در فعالیتهای دیپلماتیک و سیاسی در جمهوری آذربایجان را در کارنامه کاری خود دارد.
مایکل لوتم علاوه بر حضور در باکو، پیشتر ریاست هیئتهای دیپلماتیک رژیم صهیونیستی در کشورهای کنیا و قزاقستان را نیز بر عهده داشته و اکنون مأمور به پیشبرد اهداف تلآویو در قاره آفریقا شده است.
تصمیم برای این انتصاب، به دنبال اقدام جنجالی و تحریکآمیز تلآویو در به رسمیت شناختن استقلال این منطقه خودمختار در دسامبر سال ۲۰۲۵ اتخاذ شده است.
ناظران سیاسی بر این باورند که این اقدام، مرحله مهمی در توسعه حضور دیپلماتیک و نفوذ امنیتی رژیم صهیونیستی در منطقه به شدت استراتژیک شاخ آفریقا به شمار میرود. پیش از این نیز، تلآویو به منظور تحکیم این روابط غیرقانونی، استوارنامه نخستین سفیر سومالیلند را دریافت کرده بود.
مایکل لوتم که برای محافل سیاسی منطقه چهرهای کاملاً شناختهشده محسوب میشود، اکنون به عنوان اولین سفیر رسمی در سومالیلند خودخوانده ایفای نقش خواهد کرد تا برنامههای توسعهطلبانه تلآویو را در این جغرافیا پیادهسازی کند.
انتصاب لوتم بلافاصله پس از سفر «گیدئون ساعر»، وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی به شهر «هرجیسا» (مرکز سومالیلند) در ژانویه سال ۲۰۲۶ صورت گرفت. این سفر پرحاشیه، نخستین تماس در سطح عالیرتبه میان طرفین پس از به رسمیت شناختن استقلال این منطقه جداییطلب محسوب میشد که خشم مقامات سومالی را برانگیخت.
در پی این اقدام مداخلهجویانه، دولت فدرال سومالی مستقر در «موگادیشو» به شدت تحرکات اسرائیل را محکوم کرد. مقامات سومالی این سفر را یک «تهاجم غیرمجاز» و «نقض آشکار و گستاخانه حاکمیت ملی» خود توصیف کردند.
دولت سومالی با صدور بیانیههایی بار دیگر با قاطعیت تأکید کرد که منطقه هرجیسا همچنان یک «بخش جداییناپذیر» از قلمرو جمهوری فدرال سومالی است و هرگونه تحرک خارجی در آن غیرقانونی است.
شکاف ژئوپلیتیک و موضعگیری قاطع آنکارا و باکو در قبال تحرکات تلآویو
از منظر معادلات ژئوپلیتیک، به رسمیت شناختن سومالیلند - به عنوان یک موجودیت جداییطلب در داخل قلمرو شناختهشده سومالی - توسط رژیم صهیونیستی، اوضاع امنیتی و سیاسی این منطقه را به شدت پیچیده و ملتهب کرده است. شاخ آفریقا منطقهای است که منافع کلان قدرتهای بزرگ جهانی در آن تلاقی پیدا میکند، مسیرهای تجاری و حیاتی راهبردی از آن عبور میکنند و ترکیه نیز در آن از نفوذ چشمگیر و تاریخی برخوردار است.
در تقابل با سیاستهای تجزیهطلبانه تلآویو، ترکیه و جمهوری آذربایجان همچنان به طور مستمر و قاطع از دولت مرکزی سومالی و یکپارچگی این کشور حمایت میکنند.
بلافاصله پس از تحرکات رژیم صهیونیستی در منطقه، «حسن شیخ محمود»، رئیسجمهور سومالی در یک سفر اضطراری و از پیش تعییننشده راهی آنکارا شد تا با «رجب طیب اردوغان»، همتای ترکیهای خود دیدار و رایزنی کند. در جریان این نشست مهم، سران دو کشور بر سر تعمیق و گسترش همهجانبه همکاریها در حوزههای حساس نظامی و اطلاعاتی و همچنین توسعه میادین کشفشده نفت و گاز به توافقات راهبردی دست یافتند.
وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان نیز با انتشار بیانیهای رسمی به این تحولات واکنش نشان داد. اگرچه در متن این بیانیه دیپلماتیک به طور مستقیم نامی از رژیم صهیونیستی به میان نیامده است، اما باکو رسماً تأکید کرد که به رسمیت شناختن چنین مناطق جداییطلبی اساساً با حقوق بینالملل در تضاد آشکار است و جمهوری آذربایجان به طور کامل و بدون قید و شرط از تمامیت ارضی و حاکمیت ملی سومالی حمایت میکند.
نکته بسیار قابل توجه و نمادین در این میان آن است که در همین روزهای اخیر (۱۴ آوریل)، «عبدالنور داهیر فیدو»، سفیر جدید سومالی در جمهوری آذربایجان، طی مراسمی استوارنامه خود را تقدیم «الهام علیاف»، رئیسجمهور این کشور کرد. طرفین در جریان این دیدار دوجانبه، چشماندازهای گسترش همکاریهای اقتصادی و تجاری را مورد بحث و بررسی قرار دادند. تاریخچه روابط دیپلماتیک باکو و موگادیشو به حدود دو دهه پیش بازمیگردد و اخیراً تماسها و رفتوآمدها در بالاترین سطوح سیاسی میان دو کشور به طرز ملموس و معناداری افزایش یافته است.
رقابت قدرتها بر سر تسلط بر سواحل استراتژیک خلیج عدن
در شرایطی که کشورهای شریک مانند جمهوری آذربایجان و ترکیه بر حفظ حاکمیت ملی و تمامیت ارضی سومالی پافشاری میکنند، رژیم صهیونیستی با به رسمیت شناختن منطقه خودمختار سومالیلند، عملاً در حال ایجاد یک پایگاه راهبردی و نفوذگاه امنیتی برای خود در قلب شاخ آفریقا است.
منطقه خودمختار سومالیلند دقیقاً در امتداد سواحل استراتژیک خلیج عدن واقع شده است؛ محدودهای که شاهرگ اصلی تجارت دریایی بینالمللی و انتقال انرژی محسوب میشود. نکته حائز اهمیت این است که دقیقاً در همین پهنه آبی است که نیروهای مسلح یمن (انصارالله) به عنوان یکی از اصلیترین مخالفان سرسخت رژیم جعلی صهیونیستی، عملیاتهای بازدارنده خود را علیه کشتیهای مرتبط با منافع این رژیم اجرا میکنند.
بر اساس دادههای منتشر شده توسط شرکت تحلیل دریایی «لویدز لیست» (Lloyd’s List)، حدود ۱۲ درصد از کل حجم تجارت جهانی از طریق آبهای خلیج عدن و در امتداد سواحل سومالی به سمت کانال مهم سوئز عبور میکند که ارزش مادی این محمولهها به طور میانگین بالغ بر یک تریلیون دلار در هر سال برآورد میشود. این ارقام به تنهایی نشاندهنده دلیل تقلای تلآویو برای حضور در این شاهراه است.
نفوذ تاریخی ترکیه در برابر ماجراجوییهای صهیونیستی
روابط نزدیک ترکیه و سومالی دارای ریشههای عمیق و تاریخی است که به دوران قرون وسطی و ائتلاف امپراتوری عثمانی با سلطنت «عدل» بازمیگردد. در دوران معاصر نیز، روابط دیپلماتیک مدرن دو کشور در سال ۱۹۷۹ برقرار شد. پس از یک وقفه طولانی که ناشی از شعلهور شدن جنگ داخلی سومالی در سال ۱۹۹۱ بود، ترکیه مجدداً در سال ۲۰۱۱ با قدرت به این منطقه بازگشت و درست بلافاصله پس از استقرار مجدد کنترل دولت مرکزی بر پایتخت، سفارت خود را در شهر موگادیشو بازگشایی کرد.
از آن مقطع زمانی تاکنون، آنکارا برنامههای کلانی را برای ارائه کمکهای اقتصادی و نظامی گسترده روانه سومالی کرده است. در سال ۲۰۱۷ میلادی، بزرگترین پایگاه نظامی و دریایی برونمرزی ترکیه با هدف آموزش نیروهای ارتش و پلیس محلی در موگادیشو تأسیس و راهاندازی شد. همچنین در تحولی جدیدتر، در فوریه سال ۲۰۲۴، دو کشور یک توافقنامه جامع دفاعی را به امضا رساندند که هدف اصلی آن حفاظت از مرزهای دریایی در برابر تهدید دزدان دریایی و همچنین مبارزه مشترک با گروههای تروریستی و افراطگرای مرتبط با شبکه «القاعده» است.
در نهایت، با در نظر گرفتن تمامی این متغیرها، انتصاب یک دیپلمات باسابقه مانند مایکل لوتم در شهر هرجیسا، این واقعیت انکارناپذیر را اثبات میکند که رقابت برای کسب هژمونی و نفوذ در این منطقه بیثبات، اما به شدت حیاتی، وارد مرحله جدید و بسیار ملتهبتری شده است. منطقهای که رژیم صهیونیستی تلاش میکند با ماجراجوییهای سیاسی و ایجاد تفرقه، پایگاهی برای مقابله با چالشهای امنیتی و انزوای بینالمللی خود دست و پا کند.
