جوان آنلاین: هرچه میزان وابستگی اقتصادی و اجتماعی کشورها به یکدیگر افزایش یابد، احتمال بروز درگیری و جنگ کاهش پیدا میکند. کریدورها یکی از مهمترین ابزارهای ایجاد وابستگی متقابل اقتصادی میان کشورها هستند. ایران با توسعه این کریدورها در سالهای تأخیر تلاش کرده مسیر ترانزیت کالاهای کشو رهای همسایه باشد. کریدور ترانزیتی ایران- پاکستان که روز یکشنبه با ارسال نخستین محموله تجاری از مبدأ پاکستان به ازبکستان از طریق مسیر جمهوری اسلامی ایران، فعالیتش رسماً آغاز شد میتواند به عنوان یک کریدور منطقهای نقشآفرینی کند. در این کریدور از تمام شقوق حمل و نقل میتوان استفاده کرد، زیرساخت ریلی در مسیر میرجاوه تا زاهدان برقرار است و بهرهگیری از ظرفیت ریلی و جادهای از آن امکانپذیر است.
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی راهبردی خود، در قلب مسیرهای ارتباطی آسیا، اروپا و غرب آسیا قرار دارد. این موقعیت، فرصتهای ویژهای برای توسعه کریدورهای ترانزیتی و نقشآفرینی در زنجیره تأمین جهانی فراهم میکند. در سالهای اخیر، توجه کشورهای منطقه به مسیرهای ترانزیتی کوتاهتر و امنتر افزایش یافته و ایران به عنوان یک نقطه اتصال کلیدی، امکان افزایش سهم خود در حملونقل کالاهای بینالمللی را دارد. اساساً هرچه میزان وابستگی اقتصادی و اجتماعی کشورها به یکدیگر افزایش یابد، احتمال بروز درگیری و جنگ کاهش پیدا میکند. کریدورهای ترانزیتی از طریق ایجاد پیوند در زنجیرههای تأمین، تجارت و تولید، چنین وابستگیای را شکل میدهند.
روز یکشنبه رسانههای پاکستانی از ارسال نخستین محموله تجاری از مبدأ پاکستان به ازبکستان از طریق مسیر جمهوری اسلامی ایران خبر دادند و این اقدام بهمعنای آغاز رسمی فعالیت کریدور ترانزیتی میان پاکستان و ایران ارزیابی شده است. نخستین محموله صادراتی شامل گوشت منجمد بوده که از طریق کامیونهای یخچالدار به تاشکند، پایتخت ازبکستان، منتقل شده است. از این پس در چارچوب این کریدور، محمولههای صادراتی پاکستان از طریق بندر گوادر و عبور از خاک ایران به کشورهای آسیای میانه ارسال خواهند شد.
به گفته مدیر گمرک تجارت ترانزیت پاکستان، عملیاتی شدن این کریدور علاوه بر تسریع رشد اقتصادی پاکستان، موجب افزایش حجم ترافیک تجاری در بنادر این کشور نیز خواهد شد.
امکان اتصال زمینی ایران به چین
کریدور ترانزیتی ایران- پاکستان به غیر از تجارت دو جانبه میتواند به عنوان یک کریدور منطقهای نقشآفرینی کند. در این کریدور از تمام شقوق حمل و نقل میتوان استفاده کرد، زیرساخت ریلی در مسیر میرجاوه تا زاهدان برقرار است و میتوان از ظرفیت ریلی و جادهای آن استفاده کرد.
در این خصوص جواد هدایتی، مدیر کل ترانزیت سازمان حمل و نقل جادهای، در گفتوگو با ایرنا درباره آغاز به کار کریدور ترانزیتی پاکستان- ایران و افزایش تجارت بین دو کشور گفت: «مهمترین ویژگی این کریدور اتصال آن به چارچوب همکاریهای اقتصادی بین چین و پاکستان تحت عنوان «سیپک» است که این طرح منطبق بر برنامه BRI توسعه کمربند راهآهن چین با نگاه به توسعه غرب از طریق زمینی به اجرا میرسد.»
وی تصریح کرد: «ما میتوانیم از طریق پاکستان به این مسیر اتصال پیدا کنیم و در طرحها و پروژههای توسعهای که ازسوی چین در بندر گوادر و مسیرهای جادهای و مرزها سرمایهگذاری میشود، مشارکت داشته باشیم و اتصال زمینی بین ایران- پاکستان- چین به عنوان سه کشور از جنوب آسیا برقرار شود و همچنین از شاخه جنوبی به مسیر موازی دریایی دسترسی پیدا میکنیم که میتواند مسیر آلترناتیو ایران باشد.»
وی با بیان اینکه کریدور ترانزیتی ایران- پاکستان به غیر از تجارت دو جانبه میتواند به عنوان یک کریدور منطقهای نقشآفرینی کند، افزود: «موضوع مهم این است که این مسیر تجاری دسترسی ایران به نیازهای غلات را تسهیل میکند چراکه پاکستان یکی از کشورهایی است که از تولیدکنندگان بزرگ مواد غذایی و کشاورزی و غلات محسوب میشود. در حال حاضر بخش عمدهای از غلات مورد نیاز کشور از طریق امریکای لاتین تأمین میشود، حال اینکه این کریدور میتواند جایگزینی باشد و تأمین کالاهای اساسی را از طریق پاکستان انجام دهیم؛ حداقل در مرحله اول برای استانهای شرقی کشور.»
امکان افزایش تجارت ایران و پاکستان تا ۱۰میلیارد دلار
هدایتی با اشاره به افزایش حجم تجارت بین دو کشور با رونق این مسیر تجاری اظهار داشت: «هدفگذاری تجاری دو کشور چیزی حدود ۵میلیارد دلار بود که در چند سال اخیر این عدد به ۱۰میلیارد دلار ارتقا پیدا کرد و با توجه به روابط خوب ایران با پاکستان این چشمانداز وجود دارد که اگر در بحث زیرساختهای لجستیکی سرمایهگذاری شود، در مدت معقولی به ۱۰میلیارد دلار میرسیم.»
وی در پاسخ به این سؤال که با توجه به کریدورهای متنوع در ایران آیا محاصره تنگه هرمز در تجارت کشور اختلال ایجاد میشود و آیا اقتصاد تحتتأثیر این محاصره قرار میگیرد، گفت: «همانطور که میدانید بالای ۸۰درصد تجارت دنیا از طریق دریا انجام میشود. بخشی از کالا به ویژه کالاهای اساسی در قالب فله جابهجا میشوند و حمل این محموله با کشتیها با ابعاد وسیع حمل میشود، از اینرو حمل دریایی اقتصادیتر است. اما در شرایط جنگی باید از هر امکانی استفاده کرد و به دلیل اینکه کشور وسیعی هستیم و به ۱۵کشور همسایه دسترسی داریم و همچنین از شمال به دریای خزر و در غرب به اروپا و آسیای غربی متصل میشویم و با توجه به تعدد کشورهای همسایه و مرزهای متنوع، محاصره تنگه هرمز نمیتواند ایران را دچار خفگی کند و اساساً محاصرهپذیر نیستیم.»
این مقام مسئول تأکید کرد: «این محاصره ممکن است هزینهها را افزایش دهد و حمل و نقل کالا از سایر کریدورها شاید به سهولت مسیر دریایی نباشد، اما با این محاصره به شعب ابی طالب نمیشویم و امنیت غذایی کشورمان همچنان حفظ میشود.»
