جوان آنلاین: ورود و تثبیت تیم مذاکره کننده ایرانی مقتدرانه و حق جویانه بود. ابتدا شروطی برای نفس انجام مذاکره تعیین کردند: از پایان جنگ در لبنان تا آزاد کردن پولهای مسدود شده. در نهایت نشستن بر سر میز مذاکره پس از دیدار با نخست وزیر پاکستان انجام شد و بعد از دو مرحله مذاکره، دولت به بخش فنی هم وارد شدند و حتی تیمهای کارشناسی هیئتهای مذاکره کننده پس از پایان گفت و گوهای حضوری، به تبادل متن مکتوب درباره موضوعات مورد بحث نیز رسیدند. در ساعات پایانی شب گفته شد که ممکن است تا پایان شب و حتی روز بعد مذاکرات ادامه یابد. در این بین یک خبرسازی مبنی بر عبور ناو امریکایی از تنگه هرگز انجام شد که منبع ارشد امنیتی ایران آن را رد کرد و دستاوردسازی غیرواقعی رسانهای در حین مذاکرات و برای کنترل بازارها دانست. در آخرین ساعات شب رویترز نوشت که امریکا موافقت کرده است داراییهای مسدودشده ایران در قطر و دیگر بانکهای خارجی را آزاد کند و این امر مستقیماً به تضمین عبور این از تنگه هر مرز مرتبط است. در سوی دیگر فاینشنال تایمز گزارش داد که مذاکره کنندگان ایرانی پیشنهاند مدیریت مشترک تنگه هرمز را رد کردند. بسیاری از فعالان سیاسی و رسانهای مطرح نوشتند که دست ایران پر است و ترامپ چارهای جز پذیرش مطالبات ایران ندارد، و جنگ برای او کابوسی مرگبار است!
***
حضور ایران در مذاکرات پاکستان با طرف امریکایی و با شرکت طیفی از چهرههای سیاسی، نظامی و امنیتی، آن هم در شرایطی که ایران بر اجرایی شدن دو شرط خود، یکی در ارتباط با محور مقاومت و دیگری در مورد اموال ایران تأکید دارد، عملاً تیم مذاکرهکننده ایران را در موقعیتی قرار داد که بنابر آنچه رسانههای جهانی نیز به آن اذعان داشتند، حاکی از مواجهه با امریکاییها با دست پر و از موضع قدرت بود.
آزاد شدن داراییهای ایران و نیز برقراری آتشبس در لبنان، مواردی است که تهران روز جمعه به عنوان شروط خود برای حضور در مذاکرات با طرف امریکایی تعیین کرد. بعدازظهر شنبه و پس از، اما و اگرهای فراوان درباره برگزاری مذاکرات میان ایران و امریکا، رسانهها خبر آغاز گفتوگوهای ایران و امریکا را اعلام کردند. بنابر گزارشها، اعضای اصلی هیئت مذاکرهکننده ایران، محمدباقر قالیباف، سید عباس عراقچی و علی باقری بودند و مذاکرات کارشناسی سهجانبه نیز با حضور طرف پاکستانی در هتل سرینا برگزار شد. قبل از آن و در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران به شدت بر اجرایی شدن شرایط خود برای ورود به عرصه مذاکرات تأکید داشت، اسماعیل بقائی که در قالب تیم مذاکرهکننده ایران به اسلامآباد رفته بود، عصر دیروز یک بار دیگر چارچوبهای مدنظر جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات را تکرار کرد: «ما از ابتدا تأکید کردیم که وقتی میگوییم آتشبس، واقعاً یعنی آتشبس. همزمان که دستگاه دیپلماسی کار خود را انجام میدهد، ما با دقت مراقبت میکنیم و در تماس نزدیک با نیروهای مسلح هستیم تا کوچکترین مورد از نقض آتشبس گزارش شود. هرجا که لازم باشد، مدافعان میهن قاطع و سریع واکنش نشان میدهند و هر جا ضرورت داشته باشد، ما همزمان در دستگاه دیپلماسی پیگیری میکنیم.» بقائی خاطرنشان کرد: «تا الان گزارشی دال بر اینکه نقض آتشبس جدی علیه ایران صورت گرفته، دریافت نکردیم. امروز یکی دو مورد وجود داشت؛ خیلی سریع و جدی تذکر داده شد و دشمن خیلی سریع اقدام خود را تصحیح کرد.»
هشدار به ناو امریکایی
خبرگزاری فارس در تشریح آنچه بقائی به آن اشاره داشت، گزارش کرد که این مورد نقض آتشبس، به یک مورد حرکت ناوشکن امریکایی اشاره دارد که از بندر فجیره بهسمت تنگه هرمز در حال حرکت بود. نیروهای مسلح ایران، ضمن رصد دقیق موقعیت این ناوشکن، مراتب را به هیئت مذاکرهکننده در پاکستان منعکس کردند و هیئت ایرانی بلافاصله موضوع را از طریق میانجی پاکستانی به طرف امریکایی منتقل کرد. همزمان هشدار جدی به ناوشکن داده شد که در صورت نزدیک شدن به تنگه هرمز، مورد هدف قرار خواهد گرفت. ایران به صراحت به واسطه پاکستانی اطلاع داد که چنانچه حرکت ناو ادامه پیدا کند، ظرف ۳۰دقیقه هدف قرار میگیرد و مذاکرات ایران و امریکا هم ضربه خواهد خورد؛ واکنش قاطع نیروهای مسلح بههمراه هشدار و پیگیری هیئت مذاکرهکننده، باعث شد دستور توقف به این ناو صادر شود. این رویکرد مسئولانه و در عین حال قاطع ایران که نشانه همراهی و هماهنگی نزدیک نیروهای مسلح و دستگاه دیپلماسی است، بسیار مورد تمجید میانجی پاکستانی قرار گرفته است.
انتقال دیدگاه ایران خالی از ابهام
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در بخش دیگری از سخنان خود، روند سپری شده تا بعدازظهر شنبه را اینطور توصیف کرد: «از بدو ورود به اسلامآباد، مذاکرات به نوعی شروع شد؛ حدود دو تا دو ساعت و نیم گفتوگوی آقای قالیباف و آقای عراقچی با طرفهای پاکستانی بود. ملاحظات، نقطهنظرات و مطالبات ایران براساس همان بسته پیشنهادی دهبندی به طرف پاکستانی منتقل شد.» وی افزود: «برای ما مهم بود که بدون هیچ ابهامی نقطهنظرات کشورمان را بیان کنیم. رد و بدل پیامها امروز صبح هم از ساعات ابتدایی روز از سر گرفته شد؛ دیدارهای زیادی صورت گرفت؛ با سرلشکر عاصم منیر فرمانده کل ارتش پاکستان و شهبار شریف نخستوزیر این کشور گفتوگوهای خوبی صورت گرفت. در همه گفتوگوها چیزی که مهم بود، انتقال خیلی صریح و روشن مواضع و مطالبات ایران بود.» سخنگوی وزارت امور خارجه درباره لبنان هم بیان کرد: «درباره لبنان، براساس توافقی که صورت گرفته بود، توقف آتش و جنگ در همه جبههها، از جمله در لبنان، بخشی از تفاهم آتشبس بود. این را فقط ما نگفتیم یا ادعا نمیکنیم، بلکه میانجیگر پاکستانی هم تصریح کرده است. این مطالبه ما بوده است.»
طیفی از کارشناسان در تیم ایرانی
هیئت امریکایی به ریاست جی. دی. ونس معاون رئیسجمهور، استیو ویتکاف فرستاده ویژه ترامپ و جرد کوشنر داماد و مشاور سابق ترامپ، نشان از اولویت بالای این گفتوگوها برای کاخ سفید دارد. در مقابل، ترکیب تیم مذاکرهکننده ایران، متشکل از چهرههای بلندپایه نظامی و امنیتی با سابقه فرماندهی در سپاه پاسداران، به وضوح بیانگر رویکرد تهاجمی ایران است و هیئت ۷۱ تا ۸۶ نفره ایران متشکل از کمیتههای تخصصی و چهرههای کلیدی است. حضور محمدباقر قالیباف رئیس مجلس و از فرماندهان ارشد سابق سپاه پاسداران در دوران جنگ ایران و عراق در قامت ریاست تیم مذاکرهکننده، در کنار چهرههایی مانند سیدعباس عراقچی وزیر خارجه ایران و نیز تیم کارشناسی و فنی ۲۶ نفره ایران در کمیتههای فنی و تخصصی در حوزههای اقتصادی، امنیتی و سیاسی، نشانه عزم راسخ ایران برای حضور قدرتمند همراه با دست پر در برابر تیم امریکایی است. همچنین ریاست هیئت حقوقی با کاظم غریبآبادی معاون وزیر امور خارجه، هیئت اقتصادی با ناصر همتی رئیس بانک مرکزی و کمیته نظامی با علیاکبر احمدیان عضو شورای دفاع کشور، جنبه دیگری از موضع قدرتمند ایران را برای جهانیان به تصویر کشید.
امریکا برای اسرائیل مذاکره میکند
روز شنبه، نیویورک تایمز به نقل از سه مقام ارشد ایرانی گزارش داد که این تیم، اختیارات کامل برای تصمیمگیری را داشته و نیازی به مشورت با تهران ندارد که نشان از عزم جدی و متمرکز آنها دارد. تحلیلگران معتقدند وجود شخصیتهای نظامی بلندپایه در تیم مذاکرهکننده ایران، نمادی از قدرت و رویکردی تهاجمی برای حفظ دستاوردهای نظامی و اقتصادی جنگ است. این رویکرد تهاجمی و بیاعتمادی عمیق، پیش از آغاز مذاکرات نیز با طرح دو شرط اساسی ایران تقویت شد. به ویژه که قالیباف به صراحت اعلام کرد، تا زمانی که آتشبس در لبنان برقرار نشده و داراییهای مسدودشده ایران آزاد نشوند، وارد گفتوگو نخواهد شد. قالیباف در بدو ورود به اسلامآباد گفت: «تجربه ما در مذاکره با امریکاییها همواره با شکست و وعدههای نقضشده همراه بوده است. ما حسن نیت داریم، اما اعتماد نداریم.» اقدام نمادین و هوشمندانه در همراه بردن عکس و کیف مدرسه کودکان شهید مدرسه میناب در پرواز به اسلامآباد را میتوان نوعی «کارزار روانی و سیاسی» برای جلب افکار عمومی جهان و فشار بر تیم مقابل ارزیابی کرد. راهبرد دقیق و حسابشده ایران برای استفاده از همه ابزارهای سیاسی، نظامی و اقتصادی به منظور کسب حداکثر امتیازات از این مذاکرات سرنوشتساز است. این رویکرد نشان میدهد که تهران با درک موفقیتهای میدانی خود، قصد دارد از موضع قدرت وارد گفتوگو شود. آلون میزراحی در شبکه ایکس نوشت: «تفاوت اصلی بین تیمهای مذاکرهکننده ایرانی و امریکایی، مدرک دانشگاهی یا ضریب هوشی نیست؛ بلکه این واقعیت است که تیم مذاکرهکننده ایرانی برای ایران و تیم مذاکرهکننده امریکایی برای اسرائیل مذاکره میکند.» واشینگتنپست و نیویورکتایمز نیز گزارش دادند که ایران خطوط قرمز مشخصی را برای مذاکرات تعیین کرده و با بیاعتمادی شدید پای میز مذاکره حاضر شده است. اعلامیههای صریح و بیپرده و اظهارات تند اعضای تیم مذاکرهکننده نیز مؤید همین رویکرد است.
