جوان آنلاین: در سالنهای هتل سرینا در اسلامآباد، جنگی دیگر در جریان است؛ نه با موشکهای هایپرسونیک و رادارهای پدافندی، که با برگههای کاغذ و چهرههای جدی و عبوس دیپلماتها. اینجا، شاگردان مکتب کلاوزویتس مشغول ادامه همان جنگیاند که هفتهها پیش در آسمان ایران و اسرائیل آغاز شد.
کارل فون کلاوزویتس، نظریهپرداز بزرگ نظامی آلمانی، نزدیک به دو قرن پیش در کتابش «درباره جنگ» نوشت: «جنگ، صرفاً ادامه سیاست است با ابزارهای دیگر.»، اما اگر امروز در راهروهای هتل مذاکرهکنندگان ایرانی و امریکایی در پایتخت پاکستان قدم بزنید، شاید احساس کنید که قاعده برعکس شده است: سیاست و دیپلماسی ادامه همان جنگ است، اما با ابزارهای دیگر. اینجا خبری از رعد و برق بمبها و پهپادها نیست. به جای آن، صدای خشخش کاغذها، زمزمههای مترجمان و گاه ضرب مشت بر روی میزهای چوبی شنیده میشود. اما رقابت بر سر همان چیزهاست: قدرت، نفوذ، کنترل بر تنگه هرمز، استیفای حقوق یک ملت پیروز و غرور یک امپراتوری که نمیخواهد شکست را بپذیرد.
پس از ۴۰ روز دفاع جانانه جمهوری اسلامی ایران مقابل حمله امریکایی- صهیونی که با تحمیل شکست سنگین به طرفهای متخاصم همراه بود و تمام ناظران سیاسی منصف و بیطرف در دنیا بر پیروزی شکوهمند ایران مهر تأیید میزنند، سرانجام مذاکرات ایران و امریکا برای پایان دادن به جنگ با تلاش کشور دوست و همسایه، دولت اسلامی پاکستان و با محوریت و چهارچوب مطالبات دهگانه ایران از امریکا از روز گذشته در «اسلامآباد» پاکستان کلید خورد.
فارغ از نتیجه مذاکرات که البته قضاوت درباره آن کمی زود به نظر میرسد، آنچه مهم است اینکه این تصمیم با تصویب عالیترین نهاد امنیتی یعنی شورای عالی امنیت ملی و با تأیید رهبر معظم انقلاب گرفته شده است. از این رو باید به مذاکرات و «دیپلماسی» به عنوان ضلع دیگری از مثلث «میدان» و «خیابان» نگاه کرد. روندی که قرار است مردان دیپلماسی ما در پرتو حضور مردم و اقتدار میدانی نیروهای مسلح، پیروزیهای جنگ را در میز مذاکره نقد و تثبیت کنند. با این توصیف مذاکرات در سایه یک «بیاعتمادی» تجربی به طرف مقابل در جریان است. چنانکه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در بدو ورود به اسلامآباد تصریح کرد: «متأسفانه تجربه ما از مذاکره با امریکاییها همواره با شکست و پیمانشکنی روبهرو شده است. دو بار در طول کمتر از یک سال، در میانه مذاکرات، با وجود حسن نیت طرف ایرانی، به ما حمله کردند و مرتکب جنایات جنگی متعدد شدند. ما حسن نیت داریم، ولی اعتماد نداریم. در مذاکرات پیش رو، اگر طرف امریکایی آماده توافق واقعی و دادن حقوق ملت ایران باشد، از ما هم آمادگی برای توافق خواهند دید؛ اما در جنگ فعلی به آنها نشان دادهایم که اگر بخواهند از مذاکره برای اجرای یک نمایش بیحاصل و عملیات فریب استفاده کنند، ما آمادهایم تا حقوق خود را با ایمان به خدا و تکیه بر توان ملتمان محقق کنیم.»
از این رو، حمایت همهجانبه از مردان دیپلماسی در این نبرد دیپلماتیک، پیامی آشکار به طرف مذاکره است که فرزندان ملت ایران در این مصاف سخت و پیچیده از پشتوانه عمیق میدان و خیابان برخوردارند. پیام کوتاه محمدرضا عارف معاون اول رئیسجمهور که در صفحه اجتماعی خود نوشت: «برای برادرم محمدباقر قالیباف در مذاکرات پیشرو آرزوی توفیق دارم. او امروز در جایگاه نماینده ملت و نظام است» نشان از حمایت کامل دولت از هیئت مذاکرهکننده ایران دارد. عارف اضافه کرده: «همانگونه که در جنگ، پشتیبان رزمندگان بودیم؛ امروز نیز در خیابان و میدان، پشتیبان مذاکرهکنندگان هستیم تا بتوانند مأموریت محوله از سوی نظام و مردم را با اقتدار دنبال کنند.» سخنگوی دولت نیز در اظهار نظری با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران نه از حقوق خود عقبنشینی میکند و نه کوتاه خواهد آمد، گفت: اعزام تیم دیپلماسی ایران به ریاست دکتر محمدباقر قالیباف نشان از عزم ایران برای گفتوگو دارد.
علیاکبر ولایتی مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل هم در پیامی با اشاره به مذاکرات ایران و امریکا در اسلامآباد پاکستان، نوشت: «دیپلماسی مقتدرانه امروز گواه صیانت از ثبات منطقه در پرتو اقتدار ملی ایران است. حضور هوشمندانه جناب آقای دکتر قالیباف و هیئت همراه در مذاکرات اسلامآباد، تداوم همین اراده برای تثبیت حقوق ملت است.»
ضرورت حمایت همهجانبه از تیم مذاکرهکننده
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز در اظهار نظری تأکید کرد: «حمایت همهجانبه از تیم مذاکرهکننده امری ضروری است. در این راستا توصیه میشود افراد و جریانهایی که صرفاً به دنبال دیده شدن هستند، از طرح مباحث متفرقه و حاشیهای پرهیز کنند تا تیم مذاکرهکننده بتواند در فضایی آرام و بدون تنش به نتایج دلخواه دست یابد.»
محمد مهدی شهریاری با اشاره به نامگذاری پرواز حامل تیم مذاکرهکننده به عنوان «پرواز میناب» و نصب تصاویر و وسایل شهدای دانشآموز در هواپیما، اظهار کرد: این اقدام تیم ایران، کاری بسیار خردمندانه بود که جنایات جنگی اسرائیل و امریکا را به جهانیان نشان میدهد. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: «میناب برای ایران جان داد» شعاری بود که توانست افکار عمومی داخلی و جهانی را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. یادآوری این فاجعه و مظلومیت جانباختگان، نقش مهمی در تغییر نگاه جهانی به جنگ و مخالفت با آن ایفا کرد. بخش عمدهای از حمایتهای جهانی که پس از آن به دست آمد، مدیون همین خون شهدا و تأثیرگذاری افکار عمومی است. این اقدام، به ویژه در آستانه مذاکرات، میتواند به عنوان ابزاری برای نمایش مظلومیت و جلب همدلی جهانی به کار گرفته شود.
شهریاری با اشاره به اظهارات قالیباف در بدو ورود به فرودگاه اسلامآباد مبنی بر اینکه «ما حسن نیت داریم، اما اعتماد نداریم» افزود: این موضعگیری، یک اقدام هوشمندانه پیش از آغاز مذاکرات است که با هدف ایجاد فضایی متفاوت و نشان دادن رویکردی قاطع از سوی ایران صورت گرفته است. هدف این است که طرف مقابل تصور نکند که به دلیل فشارهای جنگ، ایران هر پیشنهادی را خواهد پذیرفت. ایران با موضعی قویتر وارد مذاکرات خواهد شد. وی اضافه کرد: تأکید بر عدم اعتماد به امریکا، ریشه در تجارب گذشته و پیمانشکنیهای مکرر دارد. این اظهارات، واقعیتهای موجود را بیان میکند و به افکار عمومی داخلی و جهانی یادآوری مینماید که امریکا در دورههای گذشته مذاکرات، قابل اعتماد نبوده است. لذا، در نظر گرفتن تمام جوانب و حواشی از سوی تیم مذاکرهکننده، امری ضروری است.
دست نیروهای مسلح روی ماشه
با این حال یک عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با تأکید بر اینکه مذاکراتی که بین هیئت ایرانی و امریکایی به میزبانی پاکستان در جریان است، نباید سبب خوشبینی و افزایش انتظار غیرواقعبینانه شود، تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران در مدت ریاستجمهوری ترامپ، دو بار با نمایندههای امریکا مذاکره کرد و هر دو بار امریکا میز مذاکرات و دیپلماسی را با حملات غیرقانونی و ناجوانمردانه به کشورمان منفجر کرد که در چنین شرایطی نباید ایران به طرف امریکایی خوشبین شود یا اعتماد بیپشتوانه داشته باشد. فدا حسین مالکی با بیان اینکه باید کشورمان مراقب نیرنگ دشمن باشد که آتشبسفریبی برای عملیات دوباره و تجدید قوا آنها نشود، گفت: طرف امریکایی و صهیونیستی باید بدانند که به رغم اینکه آنها با طرح دهمادهای جمهوری اسلامی ایران موافقت کردند، ولی در صورت هرگونه خطای راهبردی یا تکرار تجاوز نظامی، همچنان دست نیروهای مسلح کشورمان روی ماشه است و در آمادگی کامل برای پاسخ به هرگونه تعرضی به سر میبرند.
اکنون بدون هیچ گونه شتابزدگی و تحلیلهای انحرافی، باید به فرزندان مصاف دیپلماسی اعتماد کرد و منتظر ماند روند این مذاکرات چگونه پیش خواهد رفت. باید این مهم برای همگان قابل درک باشد که تیم کارکشته و نخبه مذاکرهکننده با تخصصهای مختلف حقوقی، سیاسی و نظامی تشکیل شده و آنها به نمایندگی از ملت ایران مصمم به استیفای حقوق آنها و شهدای عزیز جنگ رمضان هستند. هرچند فضای بیاعتمادی همچنان بر این مذاکرات سایه انداخته و این طرف مقابل است که باید با اراده جدی و عملی «اعتماد ایران» را جلب کند.
