جوان آنلاین: تهدید آشکار دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، برای هدف قرار دادن نیروگاهها و پلهای ایران، موجی از هشدارهای حقوقی و سیاسی در سطح جهان برانگیخته است؛ تا جایی که علاوه بر عفو بینالملل و ۱۰۰ حقوقدان امریکایی، رقبای دموکرات ترامپ هم هشدار دادهاند در صورت عملی شدن تهدیدهای او علیه ایران، این اقدام «بهوضوح یک جنایت جنگی» خواهد بود. زمزمهها درباره فعالسازی متمم ۲۵ قانون اساسی امریکا درباره ناتوانی ترامپ در ادامه ریاستجمهوری با صراحت بیشتر مطرح میشود.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز گذشته در گفتوگو با همتای فرانسوی خود، تهدید اخیر رئیسجمهور امریکا را «عادیسازی جنایت جنگی و نسلکشی» خواند و تأکید کرد در صورت عملی شدن این تهدید، «بدون تردید با واکنش قاطع و همهجانبه نیروهای مسلح ایران مواجه خواهد شد». کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی وزارت خارجه ایران، هم در شبکه اجتماعی ایکس با استناد به ماده ۲ (۴) منشور ملل متحد (ممنوعیت مطلق تهدید به زور) و قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل، تهدید ترامپ به حمله به زیرساختهای غیرنظامی را «جنایت جنگی» بر اساس ماده ۸ (۲) (ب) اساسنامه رم دیوان کیفری بینالمللی و پروتکل اول ژنو (ماده ۵۲) دانست و هشدار داد که این اقدام «مسئولیت کیفری فردی» رئیسجمهور امریکا را در دادگاههای بینالمللی و ملی به دنبال خواهد داشت. غریبآبادی با یادآوری حق دفاع مشروع ایران بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد، تصریح کرد: «جمهوری اسلامی ایران به هرگونه تجاوز یا تهدید قریبالوقوع، پاسخی قاطع، فوری و پشیمانکننده خواهد داد.» در حالی که در تازهترین اقدام، صبح دیروز دانشگاه شریف مورد حمله قرار گرفت و برخی صنایع پتروشیمی هم مورد اصابت قرار گرفتند، دونالد ترامپ همچنین در توییتی تهدید به حمله به پلها و زیربناهای انرژی ایران کرده است. در واکنش به این تهدیدها، سازمان عفو بینالملل با انتشار بیانیهای، اظهارات ترامپ را «مشمئزکننده و نفرتانگیز» توصیف کرد و اگنس کالامار، دبیرکل این سازمان، هشدار داد که چنین اقدامی «موج احتمالی از جنایات جنگی» خواهد بود و غیرنظامیان ایرانی «نخستین کسانی خواهند بود که از نابودی نیروگاهها و پلها رنج میبرند». این نگرانی در سطح گستردهتری بازتاب یافته است: بیش از ۱۰۰ کارشناس و استاد حقوق بینالملل از دانشگاههای برجسته امریکا از جمله ییل، هاروارد، استنفورد و کلمبیا، روز یکشنبه در بیانیهای مشترک که در وبسایت «جاست سکیوریتی» منتشر شد، حملات امریکا و اسرائیل به ایران را «نقض آشکار منشور ملل متحد» و «مصادیق جنایت جنگی» معرفی کردهاند. این حقوقدانان به اظهارات پیت هگست، وزیر دفاع امریکا، مبنی بر «بدون امان، بدون رحم برای دشمنان» و دستور «نوکریت» (کشتن تمام سربازان دشمن حتی مجروحان و تسلیمشدگان) که خود جنایت جنگی محسوب میشود، به عنوان شواهدی از قصد قبلی برای نقض قوانین بشردوستانه اشاره کردهاند.
فعالسازی متمم قانون اساسی
کریس مورفی، سناتور دموکرات امریکایی، روز یکشنبه در شبکه اجتماعی ایکس با صراحت اعلام کرد که در صورت عملی شدن تهدیدهای ترامپ علیه ایران، این اقدام «بهوضوح یک جنایت جنگی» خواهد بود و از رهبران حزب جمهوریخواه خواست تا او را متوقف کنند. بحثها درباره بهکارگیری متمم ۲۵ قانون اساسی امریکا در مورد دونالد ترامپ نیز بعد از پست جنجالی و سرشار از فحاشی او در روز عید پاک تشدید شده است. مهمترین شخصیتی که به صراحت خواستار فعالسازی متمم ۲۵ شده، کریس مورفی، سناتور دموکرات ایالت کانکتیکات است. مورفی به وزرای کابینه ترامپ پیام داد: «اگر جای من در کابینه ترامپ بودید، این آخر هفته عید پاک را صرف تماس با وکلای قانون اساسی در مورد متمم ۲۵ میکردید.» نکته تأملبرانگیز درباره ترامپ این است که او خود برای تمسخر منتقدانش به شوخی گفته است: «اگر جزئیات خاصی از برنامههایم در جنگ با ایران را فاش کنم، احتمالاً مدت زیادی در اینجا نمینشینم، چون کابینه از متمم ۲۵ علیه من استفاده میکند!» روزنامه نیویورک تایمز در تحلیلی مفصل با تیتر «ترامپ از تهدید به جنایت جنگی علیه ایران لذت میبرد» نوشت: «هیچ رئیسجمهوری در سالهای اخیر در امریکا تا این حد آشکارا در مورد ارتکاب جنایات جنگی بالقوه صحبت نکرده است.» این روزنامه به نقل از کارشناسان حقوقی تأکید کرده که حمله عمدی به پلها، نیروگاهها، آبشیرینکنها و دیگر زیرساختهای حیاتی که «پایههای زندگی غیرنظامیان» در ایران هستند، «بر اساس قوانین بینالمللی جنایت جنگی محسوب میشود». در همین راستا، گاردین نیز با انتشار گزارشی به نقل از «اریکا گوارا روزاس» از عفو بینالملل نوشت: «حمله به زیرساختهای غیرنظامی مانند نیروگاهها حتی در مواردی که به عنوان اهداف نظامی تلقی شوند، اگر باعث آسیب نامتناسب به غیرنظامیان شود، غیرقانونی است و میتواند جنایت جنگی باشد.» افزون بر این، میریان اسپولیاریک، رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، هشدار داد: «جنگ بر روی زیرساختهای حیاتی، جنگ بر روی غیرنظامیان است و حملات عمدی به این زیرساختها میتواند مصداق جنایت جنگی باشد.»
