جوان آنلاین: در کمتر از ۱۲ ساعت، عملیاتی را که رئیسجمهور امریکا آن را یک عملیات جسورانه برای نجات خلبان اف-۱۵ در دل خاک ایران خواند و از تعبیر «حماسهای بینظیر» برایش استفاده کرد، با پرسشهای جدی روبهرو شده است. دونالد ترامپ بامداد یکشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشیال فریاد زد: «ما او را پیدا کردیم! او اکنون سالم و سلامت است. این دومین عملیات نجات در دو روز اخیر بود که به دلیل حفظ امنیت عملیات دوم، عملاً تأیید نکرده بودیم. ما هرگز یک سرباز امریکایی را رها نمیکنیم.» داستان از روز جمعه ۳ آوریل (۱۴ فروردین) آغاز شده بود، جایی که یک فروند جنگنده اف-۱۵ئی امریکا در آسمان استان کهگیلویه و بویراحمد هدف پدافند سپاه قرار گرفت و سرنگون شد. دو سرنشین آن که یکی از آنها یک افسر سرهنگ بود، از هواپیما خارج شدند. بنابر روایت طرف امریکایی، خلبان ظرف چند ساعت نجات یافت، اما افسر جنگافزار مجروح و مسلح تنها به یک قبضه تپانچه، خود را در شکاف کوههای صعبالعبور پنهان کرد و برای ۳۶ ساعت، مسابقه مرگباری میان کماندوهای امریکایی و نیروهای سپاه برای رسیدن به او در جریان بود.
رویترز و الجزیره: بدون تلفات؟!
با وجود ادعای ترامپ درباره «بدون تلفات امریکایی»، منابع متعدد غیررسمی و تحلیلهای میدانی تصویر دیگری ترسیم میکنند: منابع آگاه به رویترز و الجزیره گفتهاند که درگیری مستقیم میان نیروهای امریکایی و سپاه پاسداران در منطقه دهدشت رخ داده و دستکم چهار نفر کشته و یک نفر زخمی شدهاند. سیانان هم به نقل از یک مقام مطلع گزارش داد که یکی از بالگردهای بلک هاوک در حالی که خلبان اول را سوار کرده بود، با شلیک مستقیم مورد اصابت قرار گرفته و زخمیهای متعددی بر جای گذاشت. تلگراف نوشته که هواپیماهای امریکایی که در عملیات نجات خلبان در ایران نابود شدند، هر کدام بیش از ۱۰۰ میلیون دلار ارزش داشتند.
دیلیمیل: تا آستانه فاجعه!
به نوشته دیلی میل، این عملیات «تا آستانه فاجعه پیش رفت». دو فروند هواپیمای ترابری و یک بالگرد در فرودگاه مورد نظر در گلولای گیر کردند و نتوانستند بلند شوند و دهها نظامی امریکایی را در پشت خطوط دشمن و در حالی که نیروهای بسیج به سرعت به سمت آنها پیشروی میکردند، به دام انداختند. تنها ورود سه فروند هواپیمای ترابری جایگزین در آخرین لحظات از یک فاجعه جلوگیری کرد و نیروهای امریکایی مجبور شدند هواپیماهای خود را منهدم کنند. منابع گفتهاند انهدام عمدی این تجهیزات، میلیونها دلار به نیروهای مسلح امریکا خسارت وارد کرد؛ روایتی که نیویورک تایمز هم آن را تأیید میکند. گزارش نیویورک تایمز میگوید که فرماندهان امریکایی در پایگاه دوردست ایران، دو فروند هواپیمای ترابری زمینگیر شده را منفجر کردند تا به دست ایران نیفتند. این اقدام پس از آن صورت گرفت که نیروهای ایرانی به سرعت به سمت آنها در حرکت بودند. روزنامههای والاستریت ژورنال (WSJ) و دیلی میل به نقل از منابع آگاه گزارش دادهاند که امریکا ناچار شد دو فروند هواپیمای ترابری (MC-۱۳۰J) و یک فروند بالگرد خود را منهدم کند تا به دست ایران نیفتند.
چالش «برتری هوایی مطلق»
این عملیات ضربه محکمی به ادعای «تسلط کامل امریکا بر آسمان ایران» وارد کرد که ترامپ بارها در موضعگیریهای روزهای اخیر خود آن را بیان کرده و برتری هوایی و اطلاعاتی پنتاگون را با تردید جدی مواجه ساخت. تنها ۴۸ ساعت قبل از این رویداد، دونالد ترامپ در یک سخنرانی تلویزیونی مدعی شده بود که «ایران کاملاً از پا درآمده است» و «آنها هیچ تجهیزات ضدهوایی ندارند.» در حالی که پنتاگون سعی در کماهمیت جلوه دادن این رویداد دارد، تحلیلگران مستقل میگویند که انجام چنین عملیات پیچیدهای، فارغ از نتیجه نهایی آن، نشان میدهد که نیروی هوایی ایران هنوز یک تهدید جدی است و افسانه آسیبناپذیری جنگندههای مدرن امریکایی را در هم شکسته است. نفوذ به حریم هوایی ایران: سقوط یک فروند اف-۱۵ در عمق خاک ایران، خود بزرگترین نشانه از کارآمدی پدافند هوایی ایران بود. منابع خبری این منطقه را در جنوب غرب ایران، نزدیک به استان کهگیلویه و بویراحمد، و دور از مرزها ردیابی کردهاند. واکنش پنتاگون و تحلیلگران: در حالی که پنتاگون سعی در کماهمیت جلوه دادن این رویداد دارد، تحلیلگران مستقل میگویند که انجام چنین عملیات پیچیدهای، فارغ از نتیجه نهایی آن، نشان میدهد که نیروی هوایی ایران هنوز یک تهدید جدی است و افسانه آسیبناپذیری جنگندههای مدرن امریکایی را در هم شکسته است.
یک آشفتگی در راه توافق
تایمز او ایندیا رویداد ۴ آوریل را یک «آشفتگی» توصیف کرده و آن را به فجایع تاریخی نظیر فرودگاه بگرام و بنغازی تشبیه کرده است که به آزمونی تعیینکننده برای هاله شکستناپذیری ترامپ تبدیل شده است. پولیتیکو هم نوشت که این رویداد «ضربهای احتمالی» به تلاشهای ترامپ برای پایان سریع جنگ است. نشنال نوشته که ترس اصلی امریکا تکرار فاجعه عملیات «پنجه عقاب» (۱۹۸۰) بود که محبوبیت کارتر را نابود کرد. علی واعظ از گروه بینالمللی بحران هشدار میدهد که جسارت یافتن هر دو طرف پس از این رویداد، امکان آتشبس و راهحل دیپلماتیک را کمرنگ کرده و منطقه را در آستانه تشدید خطیری قرار داده است.
ربایش ۴۵۰ کیلو؟!
سرانجام در تهران، حدس و گمانها درباره اینکه عملیات انجام شده با بحثها درباره ربودن حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیسازیشده ۶۰ درصد ایران مرتبط است، قوت گرفته است. سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیاء (ص) گفته که عملیات به اصطلاح نجاتِ ارتش امریکا در یک فرودگاه متروکه در جنوب اصفهان طرحریزی شده بود، جایی که منابع میگویند ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتر از محل عملیات نجات خلبان امریکایی در کهگیلویه و بویراحمد فاصله دارد. برخی حدس و گمانها میگویند که این عملیات ممکن است ربطی به یک عملیات دیگر برای ربودن اورانیوم غنیشده ایران داشته باشد، بهخصوص که گفته میشود پایگاهی که امریکاییها مجبور شدند هواپیماهای خود را در آن منفجر کنند، ۴۰ کیلومتر تا مرکز هستهای اصفهان، محل نگهداری ذخایر اورانیوم، فاصله دارد. بر اساس گزارشی از نیویورک پست به نقل از منابع مطلع، دونالد ترامپ شخصاً از پنتاگون خواسته بود طرحی برای بیرون آوردن حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد از ایران تهیه کند. این طرح به طور خاص معطوف به سایتهای اصفهان و نطنز بود؛ طرحی که کارشناسان نظامی و مقامات پیشین آن را «بزرگترین عملیات نیروهای ویژه در تاریخ» توصیف کرده بودند.
