جوان آنلاین: رأی گیری برای قطعنامه شماری از کشورهای عربی علیه ایران در شورای امنیت در شرایطی پنج شنبه شب برگزار نشد که در کنار چین و روسیه، فرانسه هم به این قطعنامه روی خوش نشان نداد. این اقدام در شرایطی که اروپاییها با تهدیدهای مکرر رئیس جمهور امریکا حاضر به همراهی با ترامپ در بازگشایی تنگه هرمز و اقدام نظامی علیه ایران نشدند، دونالد ترامپ، دولت او و به ویژه پنتاگون را در موضع تنهایی قرار داده است.
تقلای بحرین برای رأی گیری درباره پیشنویس قطعنامهای که با حمایت کشورهای عربی خلیج فارس تهیه شده است، پنج شنبه شب نتیجه نداد و این اقدام به تعویق افتاد واختلاف نظرهایی بر سر این قطعنامه بین ۱۰ عضو غیردائم شورای امنیت نیز وجود داشته است. البته بعداً اعلام شد که این قطعنامه از قرار معلوم قرار است که جمعه شب به رأی گذاشته شود که احتمالاً منظور نسخه تعدیل شده آن است. منابع دیپلماتیک، روز جمعه از تلاش روسیه، چین و فرانسه برای جلوگیری از قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی ایران خبر دادند. در گزارشی که «نیویورکتایمز» در این مورد منتشر کرده، آمده است که نمایندگیهای مسکو، پکن و پاریس در سازمان ملل تلاش میکنند که مانع صدور قطعنامه شورای امنیت برای استفاده از نیروی نظامی در تنگه هرمز شوند. بخشی از این متن که جنجالبرانگیز شد، به این موضوع اشاره داشت که شورای امنیت به کشورهای عضو اجازه میدهد از تمام ابزارهای لازم شامل نیروی نظامی برای تضمین عبور و مرور و جلوگیری از تلاشها برای بستن، ایجاد مانع یا هرگونه مداخله در ناوبری بینالمللی از طریق تنگه هرمز استفاده کنند. دیپلماتهای سازمان ملل به نیویورکتایمز گفتند: «روسیه، چین و فرانسه اعلام کردهاند که با هرگونه لحنی که استفاده از قوه قهریه را مجاز بداند، مخالف هستند.» نیویورکتایمز همچنین افزود: «با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا حامیان این قطعنامه قادر به جلب نظر روسیه، چین و فرانسه که دارای حق وتو هستند، خواهند بود یا خیر.»
لفاظیهای جنجال برانگیز ترامپ
در چنین شرایطی، وزارت خارجه چین در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ تأکید کرد که اقدام نظامی واشینگتن علیه ایران علت اصلی بحران در تنگه هرمز است. وزیر امور خارجه چین روز پنج شنبه در گفتوگو با همتای سعودی خود گفت در صورتی که جنگ علیه ایران ادامه یابد، تنگه هرمز هرگز به ثبات نخواهد رسید. وی در ادامه گفت: «پایان جنگ در تنگه هرمز موضوعی اساسی برای تضمین امنیت دریانوردی از طریق تنگه هرمز است.» دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت ملی روسیه نیز از کارزار امریکا علیه ایران با عنوان عامل اختلافات عمیقی در ناتو یاد کرد و در پیامرسان MAKS نوشت: «این اختلافات برخی از محافل اروپایی، به ویژه در بروکسل، را به سمت بررسی ایجاد یک بخش نظامی کاملاً یکپارچه در اتحادیه اروپا سوق داده است. چنین روندی بر توازن قدرت در نظام بینالملل تأثیر خواهد گذاشت.» این دیپلمات روس نوشت: «البته، نه ترامپ و نه امریکا از ناتو خارج نخواهند شد. هیچ دلیلی برای این کار وجود ندارد و کنگره اجازه آن را نخواهد داد. لفاظیهای ترامپ فقط برای ایجاد یک جنجال است. با این حال، اقدامات نمادین مانند کاهش اندازه نیروهای امریکایی یا امتناع از استقرار چیزی امکانپذیر است. اما موضوع در حال حاضر این نیست.»
ایران میتواند درخواست غرامت بدهد
گارد اروپاییها روز به روز علیه ترامپ، پر رنگتر میشود. اسپانیا که پیش تر، حریم هوایی خود را به روی تمامی هواپیماهای دخیل در جنگ ایران بسته بود، علناً اعلام کرد که در جنگ افروزی امریکا مشارکت نخواهد داشت. پدرو سانچز، نخست وزیر اسپانیا روز پنج شنبه با اعلام اینکه کشورش دیگر فریب امریکا را نخواهد خورد، تصریح کرد: «۲۳ سال قبل امریکا ما را به جنگ دیگری در خاورمیانه به بهانه مقابله با سلاحهای صدام و برقراری دموکراسی کشاند، اما اتفاقی که افتاد، کاملاً خلاف این موضوع بود.» ایتالیا هم با وجود روابط نزدیک با امریکا، از توقف هواپیماهای امریکایی در پایگاه سیگونلا در سیسیل جلوگیری کرده بود. همچنین دولت اتریش اعلام کرده که تمام درخواستهای امریکا برای عبور از حریم هوایی خود را رد کرده است. اولریش تودن، نماینده پارلمان آلمان از دولت خواست که همانند اسپانیا، استفاده امریکا از پایگاههای نظامی این کشور برای جنگ با ایران را ممنوع کند. تودن در گفتوگو با خبرگزاری آناتولی ترکیه هشدار داد که برلین در جنگ علیه ایران شریک جرم واشینگتن در زمینه نقض قوانین بینالمللی نشود. آن هم در شرایطی که یک ارزیابی حقوقی مستقل جدید توسط سرویس تحقیقاتی پارلمان آلمان، به این نتیجه رسیده است که حملات امریکا و اسرائیل علیه ایران فاقد مشروعیت طبق قوانین بینالمللی است. این عضو پارلمان آلمان با بیان اینکه تهران از برلین میتواند عذرخواهی یا حتی غرامت جنگی را مطالبه کند، هشدار داد که این امر میتواند عواقب شدیدی برای آلمان داشته باشد.
نگاه غیرواقع بینانه ترامپ درباره تنگه هرمز
در این بین، تنش میان واشینگتن و پاریس بیش از پیش نمود پیدا کرده است. فرانسه که پیشتر مانع ارسال تسلیحات توسط هواپیماهای اسرائیلی از حریم هوایی خود شده بود، حالا و به دنبال اظهارات امانوئل ماکرون، رئیس جمهور این کشور، نشان داد که تمایلی به قمار منافع خود بر اساس امیال امریکا ندارد. ماکرون در سفر خود به کره جنوبی با اذعان به متلاشی شدن ثبات ناشی از همکاری شماری از کشورها که طی چندین دهه برقرار بوده است، گفت: «آنچه ما در چند سال گذشته تجربه کردیم، نوعی تکهتکه شدن این همکاری است. برخی از کشورها شروع به مسدود کردن برخی از همکاریها کردند. برخی از کشورها نیز، کاهش بودجه در زمینههای کلیدی کردهاند؛ بنابراین ما باید مدتی رقابت را متوقف کنیم و باید بگوییم که چگونه سازش درست را ایجاد کنیم و با هم کار کنیم.» رئیسجمهور امریکا علاوه بر تاختن به شخص ماکرون، تأکید کرده بود که در صورتی که کشورهای عضو ناتو در بازگشایی تنگه هرمز به کمک امریکا نیایند، آینده بسیار بدی در انتظار آنها خواهد بود. با این حال، کشورهای ناتو اعلام کردهاند که این جنگ، جنگ آنها نیست و وارد چنین جنگی با ایران، نخواهند شد. ماکرون در سفر به کره جنوبی، در این مورد به خبرنگاران گفت: «برخی افراد از ایده آزادسازی تنگه هرمز با زور و از طریق عملیات نظامی دفاع میکنند، موضعی که گاهی اوقات ایالات متحده آن را بیان میکند.» رئیسجمهور فرانسه افزود: «این هرگز گزینهای نبود که ما از آن حمایت کنیم، زیرا غیرواقعبینانه است. این کار تا ابد طول میکشد و همه کسانی را که از این تنگه عبور میکنند در معرض خطراتی از سوی سپاه پاسداران و همچنین موشکهای بالستیک قرار میدهد.» اسپن بارت ایده، وزیر امور خارجه نروژ، دیگر مقام اروپایی است که اظهارات ترامپ را زیر سوال برده است. او گفت که دیپلماتهای سراسر جهان استفاده از نیروی نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز را غیر واقع بینانه دانسته و رد کرده و در عوض اقدامات دیپلماتیک را ترجیح میدهند. بارت در انتقاد از رویکرد، تصمیمات و اقدامات ترامپ، تفاوت بین اتحاد ناتو و جنگ علیه ایران را تشریح کرد و گفت «وقتی یک عضو (ناتو)، جنگی را در جای دیگری به انتخاب خود آغاز میکند، این امر ناتو را ملزم به مشارکت نمیکند.»
