جوان آنلاین: ذخیرهسازی گاز نقش مهمی در پرداختن به موضوع ناترازی گاز مقطعی ایفا میکند که بسیاری از کشورها به ویژه در ماههای سرد سال با آن مواجه هستند. تقاضای بالای گاز در بخش خانگی، عمدتاً برای اهداف گرمایشی، اغلب منجر به ناترازی در مصرف صنعتی و نیروگاهی میشود. برای مدیریت مؤثر این ناترازی موقت، بهینهسازی مصرف، توسعه میدانهای گازی و اولویتبندی توسعه زیرساختهای ذخیرهسازی گاز ضروری است. متأسفانه ذخیرهسازی گاز در سالهای گذشته مورد غفلت قرار گرفته، اما دولت سیزدهم اهمیت آن را درک کرده است و اقدامات قابل توجهی برای افزایش ظرفیت ذخیرهسازی گاز انجام میدهد.
ذخیرهسازی گاز برای تضمین عرضه پایدار گاز طبیعی در طول سال حیاتی است. این به عنوان یک تنظیمگر بین تولید و تقاضا عمل میکند و امکان ذخیره گاز اضافی را در دورههای تقاضای کم و خروج در دورههای تقاضای بالا فراهم میکند. با نوسانات فصلی در مصرف گاز، به ویژه در ماههای سردتر، ذخیرهسازی گاز مکانیسم قابل اعتمادی برای پاسخگویی به اوج تقاضا و حفظ عرضه ثابت برای مصرفکنندگان فراهم میکند. این امر به کاهش خطر کمبود گاز، افزایش قیمت و اختلالات احتمالی در عملیات صنعتی و نیروگاهی کمک میکند، بنابراین برای مقابله با این ناترازی مقطعی، علاوه بر بهینهسازی مصرف و تکیه بر توسعه میادین گازی باید روی ذخیرهسازی گاز نیز تمرکز کرد که متأسفانه در دوره هشت ساله دولت قبل به صورت کامل مورد غفلت قرار گرفت، در این رابطه نیز دولت سیزدهم به سمت توسعه توأمان ظرفیت تولید گاز کشور و افزایش میزان ذخیرهسازی گاز رفته است.
همچنین با توجه به اهمیت ذخیرهسازی گاز برای مقابله با ناترازی زمستانی کشور، در برنامه هفتم توسعه به این مبحث اشاره شده است که تا پایان برنامه هفتم توسعه در دوره دو ماهه اوج و پیک مصرفی کشور به حداقل ۱۲۰ متر مکعب گاز طبیعی در روز افزایش یابد که حدود ۱۵درصد مصرف روزانه کشور است. با تصویب بند پ ماده۴۴ گزارش کمیسیون تلفیق، این ماده به عنوان قانون برنامه هفتم توسعه باید به اجرا برسد.
رفع ناترازی مقطعی صنعت و بخش خانگی
زهرا فلاحی، کارشناس انرژی در گفتگو با «جوان» در رابطه با اقدامات دولت سیزدهم در زمینه ذخیرهسازی گاز گفت: دولت سیزدهم با درک اهمیت ذخیرهسازی گاز، توسعه پروژههای ذخیرهسازی گاز را در اولویت قرار داده است. هدف دولت اجرای هفت پروژه ذخیرهسازی گاز طبیعی در یک برنامه پنج ساله با هدف ایجاد ظرفیت ذخیرهسازی ۱۲۰میلیون متر مکعب در روز در فصول سرد سال است. این پروژهها شامل توسعه فاز ۲ ذخیرهسازی گاز طبیعی در مخزن شوریجه، توسعه ذخیرهسازی گاز طبیعی در سراهه، طرح پیشامکانسنجی ذخیرهسازی گاز در میدان مختار و طرح امکانسنجی ذخیرهسازی گاز طبیعی در گنبد نمکی نصرآباد کاشان است. طرح ایمنسازی چهار حلقه چاه ذخیره گاز طبیعی در آبخوان پرشا، طرح امکانسنجی ذخیرهسازی گاز در سازه قزلتپه و طرح امکانسنجی ذخیرهسازی گاز طبیعی بانکول، همه این موارد طرحهای در دست اجرا یا مطالعه دولت هستند تا بتوانیم به هدف اصلی یعنی ایجاد ظرفیت ذخیرهسازی ۱۲۰میلیون مترمکعب در روز در فصول سرد سال و پیک مصرف دو ماهه کشور که حدود ۱۵درصد کل مصرف روزانه کشور در اوج مصرف است، برسیم.
وی ادامه داد: عزم دولت برای رسیدگی به مسائل ذخیرهسازی گاز با گنجاندن آن در برنامه هفتم توسعه و برنامه اصلی دولت مشهود است. این طرحها بر حل ناترازی موقت مصرف گاز از طریق توسعه میادین مشترک گاز و تأسیسات ذخیره گاز در نیمه شمالی کشور به ویژه در مناطقی مانند شمال غرب، شمال و شمال شرق متمرکز است. هدف دولت دستیابی به ظرفیت ذخیرهسازی گاز روزانه ۱۲۰میلیون مترمکعب در دوره پیک مصرف دو ماهه است که نشاندهنده اهمیت ذخیرهسازی گاز به عنوان راهحلی برای ناترازی گاز است.
این کارشناس در رابطه با مزایای ذخیرهسازی گاز گفت: توسعه زیرساختهای ذخیرهسازی گاز مزایای متعددی را برای مقابله با ناترازی گاز به همراه دارد؛ ذخیرهسازی گاز امنیت انرژی را با ارائه یک تأمین مطمئن گاز طبیعی، حتی در دورههای پرتقاضا افزایش میدهد. این امر آسیبپذیری کشور را در برابر اختلالات عرضه خارجی و نوسانات قیمت کاهش میدهد و تأمین انرژی پایدار را برای مصرفکنندگان، صنایع و نیروگاهها تضمین میکند. برآوردهکردن پیک تقاضا از دیگر مزایای ذخیرهسازی است. تأسیسات ذخیرهسازی گاز مدیریت روان دورههای اوج تقاضا مانند ماههای سردتر را که مصرف گاز برای گرمایش افزایش مییابد، امکانپذیر میکند. با ذخیرهسازی گاز اضافی در دورههای کمتقاضا، تأسیسات ذخیرهسازی میتوانند تقاضای افزایشیافته را به طور مؤثر برآورده کنند و خطر کمبود را به حداقل برسانند و عرضه بیوقفه را تضمین کنند. همچنین ذخیرهسازی گاز به تعادل نوسانات بین عرضه و تقاضای گاز کمک میکند. امکان بهینهسازی تولید و مصرف گاز، امکان استفاده کارآمدتر از منابع و کاهش اتلاف را فراهم میکند.
وی در پایان اظهار کرد: ذخیرهسازی گاز با فراهمکردن ذخایر گازی که میتواند در دورههای تقاضای بالا آزاد شود، نوسان قیمت را کاهش میدهد. این امر به تثبیت قیمت گاز کمک میکند و از افزایش قیمتها که میتواند بر مصرفکنندگان و صنایع تأثیر بگذارد، جلوگیری میکند. تأسیسات ذخیرهسازی گاز انعطافپذیری عملیاتی را برای تولیدکنندگان گاز فراهم میکند و به آنها اجازه میدهد نرخ تولید را بر اساس شرایط بازار تنظیم و گاز اضافی را در دورههای کمتقاضا ذخیره کنند و در زمانی که تقاضا و قیمتها بالاتر است، آن را بفروشند. پروژههای ذخیرهسازی گاز باعث ایجاد فرصتهای شغلی، تحریک رشد اقتصادی و جذب سرمایهگذاری در زیرساختها و صنایع مرتبط میشود. آنها به توسعه اقتصاد محلی کمک و از رشد بخش انرژی حمایت میکنند. ذخیرهسازی فقط برای دولت نیست و صنایع نیز اخیراً موظف به ایجاد مخازن ذخیرهسازی شدهاند تا در فصول گرم سال، با توجه به توسعه ظرفیت گازی کشور و تولید مازاد نیاز کشور، به صورت گاز فشردهشده یا CNG و همچنین LPG گاز مورد نیاز برای فصول سرد سال را دریافت کنند و به استفاده از این ذخایر در پیک مصرفی خود بپردازند.
جمعبندی
ذخیرهسازی گاز یک راهحل حیاتی برای مدیریت ناترازی گاز، به ویژه در دورههای تقاضای بالا در بخش داخلی است. ابتکارات دولت برای توسعه زیرساختهای ذخیرهسازی گاز در ایران نشاندهنده درک این کشور از اهمیت این جزء حیاتی زنجیره تأمین گاز است. با افزایش ظرفیت ذخیرهسازی گاز، ایران میتواند امنیت انرژی را تضمین کند، به اوج تقاضا پاسخ دهد، عرضه و تقاضا را متعادل، قیمتها را تثبیت و انعطافپذیری عملیاتی را برای تولیدکنندگان گاز فراهم کند. علاوه بر این، پروژههای ذخیرهسازی گاز مزایای اقتصادی به همراه دارند و از توسعه کلی بخش انرژی حمایت میکنند. از آنجا که دولت همچنان به اولویتبندی ذخیرهسازی گاز ادامه میدهد، انتظار میرود سهم قابل توجهی در رسیدگی به ناترازی گاز و تضمین تأمین گاز قابل اعتماد و کارآمد برای کشور داشته باشد.
