جوان آنلاین: چهلمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران با رونق قابل توجهی برگزار شد. براساس آماری که روابطعمومی جشنواره اعلام کرد، فیلم کوتاه «اذان صبح به افق یزد» به کارگردانی زهره صباغیان با استقبال مخاطبان مواجه شده و در لیست ۱۰ فیلم برتر بخش آرای مردمی قرار گرفته است.
«جوان» در گفتگو با این بانوی فیلمساز که تحصیلات دانشگاهی در رشته تدوین فیلم دارد، پیرامون موضوعاتی مثل شکلگیری ایده فیلم، شرایط فیلمسازی در شهرستان و شرایط این دوره از جشنواره را مورد نقد و بررسی قرار داده است.
بر اساس آماری که روابطعمومی جشنواره فیلم کوتاه در پایان روز اول جشنواره منتشر کرد، فیلم کوتاه «اذان صبح به افق یزد» به کارگردانی شما به عنوان اثر منتخب آرای مردمی معرفی شد؛ این اتفاق برای خودتان غافلگیرکننده نبود؟
برای هر فیلمسازی خیلی خوشحالکننده است که فیلمش از سوی مخاطب مورد پسند قرار گیرد و با آن ارتباط برقرار کند. طبیعتاً من هم بهخاطر این اتفاق خیلی خوشحال شدم. در مورد غافلگیر شدن هم حقیقتاً خودم انتظارش را نداشتم. یک بخشی از این تصور بهخاطر این بود که فکر میکردم، حتی به دلیل عنوان و اسم فیلم یک جبههگیری هم از سوی مخاطبان در مقابل آن شکل بگیرد و نسبت به آن گارد داشته باشند. البته تا حدودی همینطور هم بود، ولی وقتی فیلم را میدیدند، نظرشان عوض میشد.
به غیر از اعلام رسمی آرا، خودتان هم بازخوردی از مخاطبان گرفته بودید؟
خداراشکر بازخوردی که خودم گرفتم، خوب بود و حالا آرا هم همین مسئله را تأیید میکند، ولی باز هم عرض میکنم که انتظار چنین اتفاقی را نداشتم، اما به لطف خدا این اتفاق رقم خورد.
حین اکران اثر، خودتان هم در سالن حضور داشتید؟
بله، وقتی کار اکران شد در سالن بودم و خدا را شکر میکنم که به نسبت دیگر آثاری که همزمان با فیلم من اکران میشدند، واکنشهای خوبی در بین مخاطبان وجود داشت و با محتوا و کاراکتر فیلم خیلی ارتباط خوبی برقرار کرده بودند و یک جاهایی هم میخندیدند!
ایده اولیه ساخت این فیلم چطور شکل گرفت؟
حقیقتاً ایده اولیه و جرقه اصلی تولید این کار را سالها پیش از رفتار و واکنش پدرم در یکی از سحرهای ماه مبارک رمضان گرفتم. معمولاً مردم در سحرهای ماه رمضان رادیو یا تلویزیون روشن میکنند تا زمان اذان صبح را متوجه شوند. سالها پیش در یکی از سحرهای ماه رمضان، پدرم مدام در حال عوض کردن موج رادیو بود و هر کاری میکرد موج رادیو روی رادیو یزد تنظیم نمیشد و مدام در حال رفت و آمد بین سفره و رادیو بود و زمان سحری خوردن را از دست میداد، همین مسئله به عنوان ایده اولیه فیلم «اذان صبح به افق یزد» در ذهنم شکل گرفت که نهایتاً هم به تولید آن منجر شد.
موضوع و عنوان فیلمها خیلی جدی و کلیشهای است، محتوای فیلم شما در چه زمینهای است؟
فیلم من داستان پیرمردی است که با همسرش قهر کرده، به همین دلیل خودش تنها در خانه است و از طرفی هم حاضر نمیشود به هیچ شکلی کوتاه بیاید و با همسرش آشتی کند. از سوی دیگر هم، چون ایام ماه مبارک رمضان شده، نمیتواند سحرها بهموقع بیدار شود تا سحری بخورد و نمازش هم قضا میشود. این مسئله باعث عذابوجدان در شخصیت فیلم میشود؛ داستان فیلم این است.
در واقع فیلم شما یک اثر ملودرام محسوب میشود؟
بله، فیلم یک ملودرام است، اما در برخی جاها رگههایی از طنز هم دارد. به واقع در بعضی جاهای فیلم موقعیتهایی برای این شخصیت به وجود میآید که کمی خندهدار است.
ارزیابیتان از علت استقبال مخاطبان نسبت به فیلم «اذان صبح به افق یزد» چیست؟
اگرچه نمیخواهم از فیلمم تعریف کنم، اما فکر میکنم فیلم حرفهایی را میزند که غیرشعاری هستند و مخاطب کاملاً با آنها ارتباط برقرار میکند.
ممکن است دلیل دیگر مخاطبان این باشد که مابهازای این اتفاقات و افراد را در بین اطرافیان و خانواده خود میبینند؟
من میخواهم بگویم حتی برخی از رفتارهایی که مخاطب در این فیلم کوتاه میبیند تا حدودی برایش نوستالژیک است، بهخصوص جوانترها حتماً چنین اتفاقاتی را در بین بزرگترهای خود دیده و آن را لمس کردهاند.
سناریوی کار را خودتان نوشتید؟ مدت زمان آن چقدر بود؟
فیلمنامه کار را تماماً خودم نوشتم. زمان این فیلم هم ۱۴ دقیقه است.
فیلمبرداری کار چقدر طول کشید؟
پیشتولید و لوکیشن کار که در یکی از روستاهای یزد بود، کمی طول کشید، اما نهایتاً فیلمبرداری کل کار طی سه روز به اتمام رسید. البته کل پروسه فیلم از پیشتولید تا تدوین و مراحل نهایی نیمههای خرداد ماه کلید زده شد و تا تیرماه به طول انجامید.
شرایط تولید و کار در شهرستان یزد به چه شکل است؟
خوشبختانه در شهر یزد ما استعدادهای جوان و خوبی در حوزه سینما داریم، اما متأسفانه در زمینه بحث مالی، همیشه چالشهایی وجود دارد. از طرفی با توجه به بالا رفتن هزینههای تولید طی چند وقت اخیر این چالش قدری بیشتر هم شده است.
نظرتان در مورد آثار این دوره از جشنواره چیست؟
فکر میکنم در بخش استعدادهای نو آثار خوبی حضور دارند. در مورد بخش اصلی جشنواره هم با توجه به آن تعداد از فیلمهایی که دیدم به عنوان یک تدوینگر باید بگویم برخی از آثار اگر تدوین بهتری داشتند، موفقتر بودند. علت این حرف هم این است که بعضی از فیلمها موضوع خوبی دارند، اما باید تدوین بهتری روی آنها صورت میگرفت تا هم ریتم بهتری پیدا کنند و هم بتوانند حرفشان را راحتتر بزنند، به شکلی که مخاطب را خسته نکند. در مورد کلیت جشنواره هم لازم است که بگویم جشنواره امسال ابعاد بسیار گستردهای دارد و به نظر میآید جشنواره و عواملش دارند کارشان را خوب انجام میدهند، از کارگاهها تا بخشهای متنوع آن.
آیا کار دیگری در دست تهیه و تولید دارید؟
یک فیلمنامه بلند نوشتهام و چند ایده نیز برای فیلم کوتاه دارم، اما در حال حاضر تصمیم قطعی ندارم که خودم آنها را بسازم. در هر حال مانند گذشته به کار تدوین مشغول خواهم بود، ولی اگر شرایط برای تولید فیلم مهیا باشد و بتوان به سراغ تولید فیلمنامهای رفت که حرف ارزشمندی برای گفتن داشته باشد، شاید فیلم بعدی خودم را هم بسازم.
فکر میکنید فیلم شما در جشنواره موفق به کسب جایزه شود؟
اولاً بسیار خوشحالم که فیلم من توسط هیئت انتخاب برای حضور در این دوره از جشنواره انتخاب شد، چون این اولین حضورم در جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران است. امیدوارم که «اذان صبح به افق یزد» به خوبی در این جشنواره دیده شود. نکته دیگر اینکه فیلم من یک فیلم بسیار ساده است و شاید یکی از دلایلی هم که باعث اقبال مخاطبان به آن شده، همین سادگی آن در فرم و محتوا باشد. من همه آثار این دوره از جشنواره را ندیدهام که بین آنها و اثر خودم ارزیابی داشته باشم، ولی اینکه فیلم بهخاطر استقبال تماشاگران در سانسهای فوقالعاده متعددی اکران شده، برایم امیدوارکننده است. ضمناً این نکته را هم بگویم که استقبال مخاطبان نسبت به فیلم و اینکه آنها این اثر را دوست داشتند برایم خیلی ارزشمند است. اگرچه از جایزه بردن فیلمم خوشحال میشوم، ولی هیچ ایده و نظری راجع به اینکه فیلم جایزه میگیرد یا نه، ندارم.
با توجه به تم و محتوای فیلم «اذان صبح به افق یزد» برای پخش تلویزیونی آن برنامهای دارید؟
قبل از هر چیز مایلم که این فیلم در جشنوارههای مختلفی که امکان شرکت دارد، حضور پیدا کند و تجربه کسب کنم، ولی بعد از این اتفاقات حتماً به دنبال کارهای پخش تلویزیونی آن میروم. با توجه به اینکه این فیلم در جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران موفق شده قشر هنرمند و اهالی رسانه را جذب کند، قطعاً شاخصههای جذب مخاطب عام و تلویزیونی را هم دارد.
آیا برنامهای برای حضور در جشنوارههای خارجی دارید؟
فعلاً تصمیم دارم فیلم را در جشنواره متنوع داخلی کشورمان نمایش بدهم، چون با توجه به محتوایی که بیشتر حول مسائل اخلاقی و خانوادگی با رگههایی از موضوعات دینی و البته طنازانه است، نمیدانم که شرایط حضور در جشنوارههای خارجی را داشته باشد یا نه. البته به دلیل عدم شناخت از جشنوارههای منطقه کمی با احتیاطتر حرف میزنم، اما فکر میکنم در حوزه منطقهای و جهان اسلام حتماً شرایط حضور را داشته باشد.
به عنوان یک کارگردان فیلم کوتاه، ارزیابیتان از شرایط و اوضاع فیلم کوتاه در کشورمان چیست؟
فکر میکنم اوضاع فیلم کوتاه در کشورمان خیلی خوب است و بچههای مستعد و علاقهمندی هم هستند که هر جوری هست بتوانند کار کنند و فیلم بسازند، اما یک مسئله مهم اینجا وجود دارد و آن مباحث مالی فیلم است. الان دیگر مثل گذشته نیست که مثلاً چند جوان بیایند بدون توجه به مسائل مالی با هم یک اثری را رفاقتی تولید کنند. امروزه به دلیل بالا رفتن هزینهها، بهخصوص در حوزه تجهیزات، تولید فیلم کوتاه پرهزینه شده است و اگر از این جوانهای مستعد و پرانرژی حمایتهای درست حسابی و خوب صورت بگیرد، همین افراد در آینده نزدیک میتوانند اتفاقات بهتری را در حوزه فیلم و سینمای کشور رقم بزنند. مسئولان ما باید اقدامات حمایتیشان را از جوانهای فعال و پرانگیزه شهرستانی در حکم سرمایهگذاری ببینند که سود آن نصیب عرصه فرهنگ و هنر و سینمای کشورمان میشود. نباید همه چیز در توجه و تمرکز به پایتخت و شهر تهران خلاصه شود و باید با توزیع عادلانه امکانات در سراسر کشور از هدررفت انرژی و انگیزه جوانها جلوگیری شود.
