جوان آنلاین: اواخر سال گذشته بود که خبرهایی در مورد فعالیت «النینو» در ایران منتشر شد و بعد از آن بارشهای بهاره و رگبارهای تابستانه هشداری شد برای پاییز و زمستانی که روزهای سختی برای آن پیشبینی کرده بودند. النینو خشکسالی و بارانهای سیلآسایی را رقم میزند که برای مقابله با آنها باید تدابیر درستی اندیشید و با برنامهریزی پیش رفت، اما گویی آنچه برای مسئولان مهم نیست همین نتایج تحقیقات، آمارها و گزارشهایی است که ارائه میشود. اتفاقات ایران نشان میدهد هر بارانی میتواند سیلابی عظیم و ویرانگر به همراه داشته باشد. به عنوان مثال در حالی که شهرستان ریگان در شرق کرمان با خشکسالی بیسابقهای دست به گریبان است، اما هر بارش باران در مناطق بالا دست، روستاهای جنوبی را با مشکل سیلاب مواجه میکند. کمآبی در بسیاری از روستاهای ریگان موجب شده تا ساکنان این منطقه حتی برای تأمین آب شرب نیز با مشکل مواجه باشند. این در حالی است که به خاطر بیبرنامگی و سوءمدیریتها هر سال آبهای روان حاصل از بارانهایی که در مناطق مختلف کرمان به راه میافتد اگر ویرانی به جای نگذارد در نهایت با طی کردن کیلومترها راه وارد کویر ریگان میشود و بدون اینکه مردم سهمی از آن ببرند، کمکم خشک و از بین میرود.
بر اساس گزارشهای سازمان هواشناسی میزان بارندگی در شرق کرمان و به صورت خاص در شهرستان ریگان کمتر از ۲۰میلیمتر در طول سال است، یعنی کمترین میزان بارندگی در حاشیه کویر که مردمانش اکثراً دامدار و کشاورز هستند. با این اوصاف میشود به خوبی وضعیت زندگی و معاش ساکنان این نقاط را متصور شد.
چند سال پیش که النینو در ایران فعال بود در مورد بارشها و به راه افتادن سیلابها هشدارهای زیادی داده شد، اما در نهایت این مسئولان بودند که با یک جمله غافلگیر شدیم، روی همه خساراتی که به زندگی و شغل و زمینهای مردم وارد شد، ماله کشیدند.
هر چند در همان زمان هم میشد با اجرایی کردن طرحهای آبخیزداری بخش اعظمی از روانآبها را مهار کرد و با هدایت آنها به نقاط مورد نظر به ذخیرهسازی و استفادههای بعدی پرداخت.
در آن زمان وقتی سیلابها به راه افتادند، ویرانیهای زیادی بر جای ماند. تخریب یکی از بزرگترین پلهای شرق کرمان که استان کرمان را به سیستان و بلوچستان متصل میکرد و بسته شدن راه دهها روستا باعث شد تا دوباره متولیان امر در خصوص استحصال آب سیلابها و مدیریت روانآبها و انجام طرحهای آبخیزداری حرفهایی بزنند که بعد از چند روز و افتادن آبها از آسیاب باز هم مدیران ماندند و میزهایی که بلندشدن از پشت آنها برایشان به شدت سخت بود.
نتیجه این بیعملی برای استحصال آب سیلاب، هدر رفت میلیونهای متر مکعب آب رودخانههاست، این در حالی است که میتوان با استفاده از ایدههای شرکتهای دانش بنیان و ایدههای جوانان محلی حداقل بخشی از این آب را برای کشاورزی استحصال کرد.
نبودن رطوبت در منطقه و خشکسالی و بیآبی در ریگان منجر به تخلیه بیش از ۶۰ روستا از سکنه در دهههای اخیر شده و افزایش طوفانهای محلی و ریزگرد یکی از پدیدههای غالب در این منطقه است که پیامد آن مهاجرت از ریگان به شهرهای بزرگ استان میباشد.
با این حال باز هم امسال بارانهای خوبی باریده و بارشهای بزرگی هم در راه است، اما به خاطر بیتدبیریها باید نام آنها را بارشهای سیلآسای ویرانگر بگذاریم.
بارشهای غمانگیز
بارشهای چند روز اخیر به جای اینکه باعث خوشحالی ساکنان ریگان لب تشنه شود، در کنار تخریب برخی خانهها و از بین بردن زمینهای زراعی، مسیرهای مواصلاتی ۱۰روستا را هم بست.
هر چند معاون فرماندار ریگان عنوان کرده که «بارندگی در این شهرستان باعث قطع راه ارتباطی چندین روستا شده بود و با تلاش رهداری این مسیرها بازگشایی شده»، اما نباید فراموش کنیم که باز و بسته شدنها و بازی ویرانگر آسمان و زمین زیر سایه بیبرنامگیهای مدیران ادامه دارد.
بارندگی در شهرستان ریگان که از عصر یکشنبه آغاز شده، باید گفت که روانآبها باعث آبگرفتگی معابر و بروز سیلاب در محورهای روستایی این شهرستان شده است.
افتخار مسئولان این است که سیلاب اخیر بدون خسارت جانی ارزیابی شده است، اما نباید سوابق بارندگی و تخریب مسیرهای روستایی و شهری در این شهرستان را به دست فراموشی سپرد که در سالهای گذشته با بارندگیهای شدید، ضمن فعال شدن رودخانههای فصلی، تخریب و ویرانیهای زیادی در راههای شهری و روستایی به وجود آمد.
ویرانیهای خرداد هنوز پابرجاست
بارشهای اوایل سال هم در کرمان خسارات زیادی بر جای گذاشت که آن هم درس عبرت نبود، در حالی که آخرین روزهای خردادماه گرمای تابستان پیشاپیش دمای کویر را بالا برده بود، بارش رگباری باران باعث بروز سیلاب و طغیان رودخانهها در مناطقی از استان کرمان شد. این بارشها دو روز ادامه پیدا کرد و با شدت گرفتن باران سیلی به راه افتاد که به زیرساختها، منازل مسکونی، محصولات کشاورزی و باغی شش شهرستان و ۲۵ روستای این استان خسارت وارد کرد.
گرچه پیش از این سیلاب هشدارهای قرمز یا حتی نارنجی هواشناسی در سطح استان اعلام نشده بود، اما بر اساس اعلام سازمان هواشناسی، در برخی نقاط بارشها تا ۲۰ میلیمتر هم رسید. بارشهایی رگباری که قبل از مردم و کشاورزان باز هم غافلگیری مدیران را به دنبال داشت.
جاریشدن سیلاب و طغیان رودخانهها، علاوه بر خسارت گسترده به شش شهرستان عمدتاً در شمال استان، بیشترین خسارتها را در شهرستانهای کوهبنان، زرند، راور و کرمان برجای گذاشت. ۲۵ راه اصلی و روستایی مسدود و دوباره بازگشایی شدند، دهها منزل مسکونی دچار آبگرفتگی و علاوه بر خسارت به دیگر زیرساختها ۵۲۰ هکتار از محصولات کشاورزی مردم این مناطق تخریب و ۷۰ رأس دام تلف شد.
در آن روزها رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان با بیان اینکه محصولات کشاورزی سه شهرستان استان کرمان از جمله کوهبنان، راور و زرند بیشترین خسارتها را از سیلاب دیدند، گفت: «براساس برآورد اولیه در مجموع ۵۲ رشته قنات، ۱۲ هزار متر خط انتقال آب شامل کانال و لوله و ۴۵۰ هکتار از محصولات کشاورزی و باغی خسارت دیدند، ضمن آنکه ۷۰ رأس دام نیز از بین رفت.»
داود بیگلری ادامه داد: «بیشترین آمار خسارتها در شهرستان کوهبنان گزارش شده که سه رشته قنات، شش کیلومتر کانال آب و ۳۱۰ هکتار از اراضی کشاورزی در این شهرستان تخریب شد.»
