عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه سمنان معتقد است: در شرایط فعلی با مشکلات مالی مواجه هستیم و باید برای تراز شدن دخل و خرجمان چارهاندیشی اساسی داشته باشیم. در این وضعیت، مجلس راهبرد هوشمندانهای را در پیش گرفت، مبنی بر اینکه عواید حاصل از مالیات بر خام و نیمهخامفروشی را به تأمین مالی قانون اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه اختصاص داد. نتیجه نهایی الگوی جدید حمایتی دولت از صنایع اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه، تقویت زنجیرههای ارزش در صنایع بزرگ و در نهایت دانشبنیانشدن آنهاست که امری اساسی برای پیشرفت صنعتی کشور است.
اعتبارات مالیاتی تحقیق و توسعه ابزار سیاستی محبوبی است که از سوی دولتها به منظور تشویق شرکتها برای سرمایهگذاری در فعالیتهای تحقیق و توسعه استفاده میشود. در حالی که تخصیص اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه به طور گسترده در کشورهای توسعهیافته استفاده میشود، استفاده از آنها در کشورهای در حال توسعه کمتر رایج است. دلیل عدماستفاده از این روش در کشورهای در حال توسعه، عمدتاً این است که این کشورها اغلب فاقد منابع و زیرساختهای لازم برای حمایت از فعالیتهای تحقیق و توسعه هستند، با این حال، برخی کشورهای در حال توسعه، اعتبارات مالیاتی تحقیق و توسعه را در تلاش برای تحریک رشد اقتصادی و ارتقای نوآوریهای تکنولوژیکی اجرا کردهاند.
یک نمونه از کشورهای در حال توسعه که اعتبارات مالیاتی تحقیق و توسعه را اجرا کرده هندوستان است. در سال ۲۰۱۶ دولت هند اعطای اعتبار مالیاتی برای شرکتهایی را که در فعالیتهای تحقیق و توسعه فعالیت میکنند، معرفی کرد. اعتبار مالیاتی اختصاصیافته در این کشور، معادل ۱۵۰درصد هزینههای انجامشده در تحقیق و توسعه شرکت است که تا ۱۵ سال میتواند انتقال یابد. مطالعه اثرات اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه در هند نشان داد این سیاست، تأثیر مثبتی بر مخارج تحقیق و توسعه از سوی شرکتها داشت، همچنین تأثیر محدودتر، اما مثبتی بر اشتغال و بهکارگیری افراد نخبه و نوآور داشته است.
نمونه دیگری از کشورهای در حال توسعه که اعتبارات مالیاتی تحقیق و توسعه را اجرا کرده برزیل است. در سال ۲۰۰۵ دولت برزیل سیاست اختصاص اعتبار مالیاتی را برای شرکتهای فعال در زمینه تحقیق و توسعه ارائه داد. در این کشور، معادل ۵۰درصد از هزینههای تحقیق و توسعه شرکت تأمین میشود و جبران حداکثر ۱۰درصد از بدهی مالیات بر درآمد شرکت از سوی دولت در دستور کار قرار دارد. رشد هزینهکرد در تحقیق و توسعه و اشتغال دو اتفاق مثبتی است که در نتیجه اجرای سیاست اعتبار مالیاتی در برزیل به دست آمده است. اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه در کشور ما نیز به اجرا گذاشته شده است. مجلس مصوب کرده است تأمین مالی این قانون از محل عواید مالیات بر خام و نیمهخامفروشی باشد.
رحمان سعادت، عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه سمنان در گفتگو با «جوان» با اشاره به این موضوع که کشورهای توسعهیافته همواره بخشی از بودجه خود را صرف تحقیق و توسعه میکنند، تصریح کرد: دنیای امروز دنیای تحقیق و توسعه است و رقابت در حوزه علمی و تکنولوژیک وجود دارد. مزیت نسبی هم به همین موضوع مربوط میشود.
وی ادامه داد: نمیتوانیم در عین حالی که به تحقیق و توسعه بیتوجه هستیم، به اهداف برنامه هفتم برسیم. حذف مشوقهای مالیاتی و هزینه نکردن برای تحقیق و توسعه راهکار مناسبی نیست و ما را از اهدافمان دور میکند.
این کارشناس ارشد اقتصادی در ادامه گفت: کشور در شرایط فعلی با مشکلات مالی مواجه است و باید برای تراز شدن دخل و خرجمان چارهاندیشی اساسی داشته باشیم. در این وضعیت، مجلس استراتژی هوشمندانهای را در پیش گرفت، مبنی بر اینکه عواید حاصل از مالیات بر خام و نیمهخامفروشی را به تأمین مالی قانون اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه اختصاص داد.
سعادت خاطرنشان کرد: توجه جدی به موضوع تحقیق و توسعه در مجلس و چارهاندیشی برای تأمین مالی این طرح، به طوری که ضمن عدمضربه خوردن به درآمدهای دولت به بهینهسازی مشوقها پرداخته شده است، مثبت ارزیابی میشود. این نوع اقدامات نشان میدهد بدنه مجلس، علمی و آگاه است.
این عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه سمنان ادامه داد: طی سالهای اخیر تقویت دانشبنیانها در کشور مدنظر بوده است. در درازمدت طرحهایی مانند اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه بستری برای فعالیت بیش از پیش دانشبنیانها را در کشور به وجود میآورد، در نهایت صنایع دانشبنیان میشوند و کشور را از مزیتهای این امر بهرهمند میکنند.
وی توضیح داد: نتیجه نهایی مدل جدید حمایتی دولت از صنایع اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه، تقویت زنجیرههای ارزش در صنایع بزرگ و در نهایت دانشبنیان شدن آنهاست که امری اساسی برای پیشرفت صنعتی کشور است. به طور مثال، در نتیجه اتکا به توان داخلی و دستاوردهای دانشبنیانی در گذشته توانستیم در صنعت نفت و گاز به صادرات خدمات فنی و مهندسی بپردازیم که ارزآوری بالایی برای کشور داشت.
سعادت در پایان تأکید کرد: انتظار داریم حمایت از صنایع در حوزه تحقیق و توسعه ادامهدار باشد تا در نهایت به نتایج مطلوب دست پیدا کنیم. روند رشد صنعتی یک پروسه طولانی است و باید صبور باشیم تا در سایه تلاش صنایع و حمایتهای حسابشده، شکوفایی اقتصادی در کشور اتفاق بیفتد.
