کارشناس انرژی معتقد است با جلوگیری از هدر رفت گازهای همراه و بهینهسازی مصرف انرژی، ایران میتواند درآمدی معادل ارزش کل صادرات گاز خود ایجاد کند. علاوه بر این، کاهش یارانهها و تشویق اقدامات بهینهسازی انرژی میتواند منجر به صرفه جویی قابل توجهی در هزینه شود. از نظر اجتماعی، استفاده نادرست از انرژی و اتلاف انرژی به ناامنی انرژی کمک میکند، زیرا منابع به طور مؤثر برای رفع نیازهای جمعیت استفاده نمیشود. علاوه بر این، قیمتهای بالای انرژی میتواند بودجه خانوار را تحت فشار قرار دهد و منجربه کاهش دسترسی به انرژی برای آسیبپذیرترین اقشار جامعه شود.
ایران بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان انرژی در جهان، با چالش بزرگی در جلوگیری از استفاده نادرست و اتلاف انرژی مواجه است. این موضوع به ویژه در بخشهای مربوط به تولید و استخراج گاز، صنعت کشور و همچنین بخش غیر صنعتی یا داخلی رواج دارد. نادیا محرابی کارشناس انرژی در گفتگو با «جوان» در رابطه با اثرات سوءستفاده و اتلاف انرژی گفت: از نظر اقتصادی، اقدامات بیهوده در بخش انرژی منجربه زیانهای مالی قابل توجهی برای کشور میشود.
وی در رابطه با اتلاف انرژی در بخش گازهای همراه و در زمان استخراج نفت و گاز گفت: بخش تولید و استخراج گاز در ایران اتلاف قابل توجهی از گازهای همراه یا گازهای مشعل را تجربه میکند. این گازها که معمولاً سوزانده میشوند، هر ساله ضرر هنگفتی را ایجاد میکنند که برابر با کل صادرات گاز کشور است. برای جلوگیری از این هدر فت، تمرکز بر جذب و استفاده بهینه از این گازها، تأمین نیازهای گازی صنایع و کاهش عدم تعادل عرضه فصلی بسیار مهم است. پیادهسازی فناوری مناسب و بهبود زیرساختها منجر به کاهش قابل توجه زبالهها میشود که بالغ بر ۷ میلیارد دلار میشود.
وی ادامه داد: بخش صنعت کشور، به ویژه صنایع انرژی بر مانند فولاد و پتروشیمی، سهم قابل توجهی در سوءاستفاده و اتلاف انرژی دارد. برای رفع این مشکل میتوان اقدامات مختلفی را انجام داد. اولاً، گسترش صنعتی باید براساس پیشبینیهای تقاضا و مصرف واقعی انجام شود تا رشد سوداگرانه. مازاد ظرفیت در بخشهای خاص، مانند تولید متانول، اغلب منجربه سودآوری منفی میشود. صادرات گاز خام، اگرچه سودآورتر از تبدیل آن به متانول است، اما همچنان متحمل هزینههای قابل توجهی است. علاوه بر این، بخش ایرلاینها در ایران سالانه یارانه قابل توجهی در حدود یک میلیارد دلار دریافت میکند که ناشی از هزینههای کمتر از بازار سوخت هواپیما است. اما این یارانه منافع متناسبی برای کشور فراهم نمیکند. با افزایش تدریجی قیمت انرژی برای بخش هوانوردی، میتوان به توزیع عادلانه یارانهها دست یافت. این مرحله از سفرهای هوایی غیرضروری جلوگیری میکند و در عین حال اقدامات بهینهسازی سوخت را تشویق میکند.
این کارشناس انرژی با اشاره به اهمیت بخش خانگی و لزوم به کارگیری منافع ذینفعان گفت: در بخش خانگی، ایجاد انگیزههای مستقیم برای افراد برای صرفهجویی در انرژی ضروری است. یک راه حل بالقوه، ایجاد بازار مبادله انرژی است که در آن مصرف کنندگان بتوانند از بهینهسازی مصرف انرژی بهرهمند شوند. با اعطای یارانه انرژی به افراد از طریق رویکرد سرانه، براساس کد ملی آنها، شیوههای صرفهجویی در انرژی از نظر مالی سودمند میشود. این استراتژی خانوارها را تشویق میکند تا اقدامات کارآمد انرژی را اتخاذ کنند که منجربه کاهش مصرف انرژی و هدر رفتن آن میشود.
وی در پایان گفت: استفاده نادرست و اتلاف انرژی در بخشهای تولید و استخراج گاز، صنعتی و خانگی ایران چالشهای مهمی را به همراه دارد و اثرات زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی عمیقی دارد. با این حال، با تلاشهای متمرکز و اجرای اقدامات مناسب، مانند جذب گازهای همراه، رشد صنعتی مبتنی بر تقاضا و بهینهسازی انرژی خانگی، ایران میتواند اقدامات بیهوده را کاهش دهد، منافع اقتصادی ایجاد کند و به اهداف پایداری جهانی کمک کند.
