سامانه مؤدیان یکی از رویکردهای مهم کشور در زمینه جمعآوری اطلاعات به شمار میرود و از اهمیت بالایی در فضای اقتصادی کشور برخوردار است. در این سازوکار قرار است مشاغل، کسبوکارها، شرکتهای خصوصی و دستگاههای اجرایی خدمات و کالایی را که میخواهند دریافت کنند، از طریق صورتحسابهای رسمی به این سامانه منتقل کنند. همزمان تقاطعگیری با تراکنشهای مالی که مرتبط با این موضوع انجام شده است، صورت میگیرد.
با توجه به آنچه گفته شد، سامانه مؤدیان به منزله ایجاد یک سامانه دادهمحور برای شناسایی جریان کالایی در کشور است. به این ترتیب، میتوانیم تشخیص دهیم هر یک از کالاها و خدمات از مبدأ تا جایی که به دست مصرفکننده میرسد، چه مسیری را طی میکنند.
اطلاعاتی که سامانه مؤدیان در اختیار ما قرار میدهد، میتواند در سیاستگذاریهای صحیح اقتصادی مورد استفاده قرار بگیرد. ساماندهی اطلاعات مؤدیان در یک سامانه منسجم ابزاری به سیاستگذاران میدهد تا بر اساس اطلاعات دقیق قانونگذاری و برنامهریزی کنند.
فاز اول این سامانه از تیر ۱۴۰۱ شروع شد، اما آنچنان که شایسته بوده است تمامی مؤدیان تاکنون به آن نپیوستهاند. دستگاهها، شرکتهای دولتی و اشخاص حقوقی شامل شرکتهای بزرگ و متوسط که تولیدکننده کالا و خدمات هستند تا اول مهر ماه سال جاری مهلت دارند به این سامانه بپیوندند. در اصلاح اخیری که مجلس انجام داد، تا اول دی ماه کسبوکارهای خرد باید به این سامانه متصل شوند.
سهراب دلانگیزان، استاد اقتصاد دانشگاه در گفتگو با «جوان» با اشاره به این موضوع که سامانه مؤدیان به شفافیت جریان کالایی در کشور کمک میکند، تصریح کرد: شناسایی مسیر حرکت کالا و مسیری که در آن ارزش افزوده شکل میگیرد، فقط برای گرفتن مالیات کاربرد ندارد. این مکانیسم کمک میکند به ساماندهی و برنامهریزی در حوزههای مختلف بپردازیم.
وی در ادامه گفت: استفاده درستی که از شناسایی مسیر حرکت کالایی در کشور میشود، برنامهریزی بهتر برای زنجیرههای مختلف تولید و پیدا کردن نقاط و حلقههای مفقوده و بحرانی است. تنها یکی از استفادههایی که میشود از شناسایی زنجیره ارزش افزوده داشت، این است که ببینیم ارزش افزوده در کجا شکل گرفته و سود در کجا به وجود آمده و مالیاتدهنده کیست و چطور باید رفتار کرد.
این استاد اقتصاد دانشگاه درباره این موضوع که از ۳۰۰ هزار عنوان مؤدی که در کشور داریم تنها ۲۰ الی ۲۵ هزار مورد تاکنون به سامانه پیوستهاند، تصریح کرد: سامانه مؤدیان و دادههایی که جمعآوری میکند، میتواند ما را در راستای سیاستگذاریهای صحیح درباره زنجیره تولید کمک کند، به همین دلیل لازم است از طریق اعتمادسازی و برقراری ارتباط با مؤدیان آنها را به سمت پیوستن به سامانه سوق دهیم.
دلانگیزان ادامه داد: لازم است سازمان امور مالیاتی کشور اطلاعات دقیقی در خصوص این سامانه به مردم بدهد، آموزشهای لازم داده شود تا مؤدیان بدانند قرار است وارد چه فضایی شوند و چه اتفاقی بیفتد. اصناف، اتاقهای بازرگانی، انجمنهای صنفی، کارفرمایی و تمامی نهادها و تشکلهای اقتصادی باید به کمک بیایند و به توضیح و توجیه این سامانه بپردازند.
دلانگیزان خاطرنشان کرد: سامانه مؤدیان دارای مزیتهای بسیار گستردهای است و میتوان استفادههای کلانی از آن کرد. بهرهبرداری از این سامانه تنها نباید به مراجعه به دستگاههای کارتخوان مؤدیان محدود شود.
