آنچه که در حادثه عاشورای سال ۶۱ قمری بازتاب بیشتری در منابع عاشوراپژوهی داشته است، پرداختن به قیام حضرت امام حسین (ع) با تکیه بر خود واقعه و منفک از سیر تاریخی حادثه بوده است و به همین دلیل طبعاً کاستیهایی را در خود داشته است.
با عنایت به همین مسئله حضرت آیتالله خامنهای با نگاهی نو بر تاریخ صدر اسلام و بر اساس بررسی سیر تاریخی حوادث، واقعه عاشورا را واکاوی نموده و هدف قیام سیدالشهدا را در راستای نهضت نبوی تبیین مینمایند.
جلسه مذکور در دهم دیماه سال ۱۳۵۵ در منزل یکی از تجار و بازرگانان متدین تهران با حضور تعدادی از چهرههای دینی و انقلابی که هر یک، از شخصیتها و اندیشمندان مهم دینی عصر خود محسوب میشدند، برگزار شد. طبق آنچه مأموران ساواک از این جلسه گزارش کردهاند «عدهای از بازرگانان از جمله سید ابوالفضل موسوی زنجانی، مرتضی مطهری، صادق (شغل خیاط)، سیدعلی آقا خامنهای، دکتر علی شریعتی و دکتر مفتح به منظور صرف ناهار به منزل عباس تحریریان دعوت شده بودند.»
نشست چنین شخصیتهایی در ظهر تاسوعای حسینی برای دستگاه پهلوی و ساواک ایجاد حساسیت کرده بود. این جلسه، با قرائت قرآن از سوی مرحوم حسین صبحدل آغاز میشود. پس از قرائت قرآن مرحوم دکتر علی شریعتی اقدام به خواندن سرودههایی درباره قیام حضرت سیدالشهدا علیهالسلام میکند. این شعرخوانی با عبارت «پرشور» در اسناد ساواک توصیف شده است. ادامه جلسه از سوی آیتالله خامنهای و شهید مطهری مدیریت میشود.
در این جلسه ابتدا آیتالله خامنهای تفسیر و تحلیل خود را از حرکت انقلابی امام حسین (علیهالسلام) به شکل مبسوط توضیح میدهند، سپس استاد مطهری در سخنی مجمل پیرامون مفهوم قیام ایراد سخن میکنند و در انتها نیز دکتر شریعتی با بیان جذاب و ادیبانه خود از منظری تازه به کلمه ثوره (انقلاب) نظر داشته و تحلیل خود را بیان مینمایند. مطالعه این اثر مختصر برای درک نگاه انقلابیون نسبت به حماسه عاشورا و نحوه بهرهگیری از این واقعه تاریخی برای بیدار کردن جامعه و توسعه مفاهیم آن به عصر مدرن، حائز اهمیت است.
