کانال تلگرامی «اقتصاد رفتاری» در توضیح سوگیری غفلت از هزینه فرصت (Oportunity- cost neglect bias) نوشت: قبل از توصیف این سوگیری باید تعریف هزینه فرصت را بدانیم.
تعریف هزینه فرصت: یکی از مباحث اولیه و بنیادی که در ترم اوّل کارشناسی رشته اقتصاد آموزش داده میشود هزینه فرصت است. وقتی ما یک انتخاب انجام میدهیم، منابعمان را صرف آن انتخاب میکنیم. مثلاً برای رفتن به سینما، باید هزینه بلیط سینما را متقبل شویم. پولی که برای کرایه رفتن به سینما پرداخت میکنیم یکی دیگر از این هزینههاست. همچنین زمانی که از خانه بیرون میآییم تا زمانی که به خانه برمیگردیم نیز «هزینه زمانی» این انتخاب است. امّا موارد مذکور همه هزینهای که ما میپردازیم نیست، بلکه با رفتن به سینما، فرصت رفتن به پارک یا مطالعه یک کتاب را از دست میدهیم. به عبارتی لازمه عقلانیت کامل این است که ما تمام این موارد را در تصمیمسازیها در نظر داشته باشیم.
هزینه فرصت = هزینههای آشکار (Explicit) + هزینههای پنهان (Implicit).
یکی از اشتباهات رایج این است که هزینه فرصت را با هزینه ضمنی یا پنهان اشتباه میگیرند. هزینههای آشکار همان هزینههای حسابداری هستند (پولی که میگذاریم یا منابعی که مصرف میکنیم). هزینههای پنهان، هزینههایی هستند که معمولاً در صورتهای مالی نمیآیند؛ مثلاً هزینه پنهان زندگی شما در خانه شخصیتان شامل اجارهای است که میتوانستید در صورت اجاره دادن آن دریافت کنید. هزینه فرصتِ یک انتخاب (که گاهی آن را قیمت سایهای یا هزینه اقتصادی هم میگویند) معادل بهترین عایدی است که امکان داشت با صرف همین منابع به دست بیاورید. مثلاً فرض کنید پولتان را میتوانستید در جایی سرمایهگذاری کنید که ۲۵ درصد بازدهی داشته باشد، امّا آن را در حساب بانکی با ۱۸ درصد سود گذاشتهاید. در این حالت از نظر اقتصادی در واقع هفتدرصد زیان کردهاید. سوگیری فوق اشاره به توجه صرف به هزینههای آشکار و غفلت از هزینههای پنهان دارد. به عبارتی مردم معمولاً هزینه فرصت را درست ارزیابی نمیکنند. البته شاید بهتر باشد که عنوان این سوگیری بهصورت زیر اصلاح شود: (Implicit cost neglect: سوگیری غفلت از هزینههای پنهان).
