توسعه زیرساختهای حکمرانی مبتنی بر داده یکی از اقدامات مهم وزارت امور اقتصادی و دارایی در حوزه مبارزه با مفاسد بوده و اصلاح غیرقیمتی یارانه نان الگوی موفقی بوده و تخلفاتی که در این حوزه شکل میگیرد نیز برای سیاستگذار غیرقابل پیشبینی نبوده است، بنابراین برای مقابله با آن تمهیداتی در نظر دارد. آنچه در طرح هوشمندسازی یارانه نان رخ داد یک اصلاح غیرقیمتی بود و با یک سازوکار غیرقیمتی دولت موفق شد جلوی انحراف آرد را از شبکه بگیرد که دستاورد بسیار بزرگی بود.
تاکنون ۹۹درصد نانوایان یعنی حدود ۸۰هزار نانوایی در سراسر کشور به کارتخوانهای هوشمند مجهز شدهاند، با این حال تخلفات برخی نانوایان در زمینه استفاده از کارتخوان قابل پیشبینی بود و این اتفاقات از منظر سیاستگذار دور نبوده است، اما با تمام این اوصاف مصرف آرد در کشور کاهش پیدا کرده و دستاورد بزرگی بوده است. لازم به یادآوری است در فاز دوم طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان، شناورسازی تخصیص آرد کمک میکند تا هم دسترسی نانوایان متعهد و درستکار و توانمند به آرد یارانهای افزایش پیدا کند و محدودیت تاریخی با عنوان سهمیه برای این دست از نانوایان برداشته شود و همچنین از سوی دیگر دسترسی واحدهای خبازی را که قصد تولید نان باکیفیت ندارند، به آرد یارانهای کاهش یابد.
در این سازوکار عادلانهسازی در نظام تخصیص آرد یارانهای رقم میخورد که این فاز حدود چهار ماه زمان میبرد تا بالغ شود و دولت بتواند تمام آثار آن را به شکل اعداد و ارقام گزارش دهد. علاوه بر دو گام قبلی (افزایش کمکهزینه و شناورسازی سهمیه)، گام سوم فاز دوم هم به اجرا میرسد که هدف آن تمرکز بر ارتقای کیفیت نان است. در این راستا دولت برنامه دارد از مشارکت مردم برای بهبود کیفیت نان استفاده کند.
به این صورت که یک برنامک (اپلیکیشن) به مردم معرفی خواهد شد و مردم از طریق آن میتوانند با هر خرید نانی که انجام میدهند، علاوه بر مشاهده سابقه تراکنش خود روی برنامک، درباره رفتار نانوا، استانداردهای بهداشتی نانوایی، وزن و قیمت و کیفیت نان خریداری شده نظر بدهند، البته این برنامک امکانات دیگری هم در اختیار مردم قرار میدهد که جزئیات آن به زودی اعلام خواهد شد.
زیرساخت این برنامک آماده شده و در انتظار دریافت امکان فنی از سوی بانک مرکزی است و در صورت تکمیل آن، تا پیش از پایان اردیبهشت این برنامک به مردم معرفی خواهد شد. هر روز در کشور ۱۰ تا ۱۱میلیون تراکنش خرید نان انجام میشود و دولت این حق را برای مردم قائل است که بتوانند به ازای هر تراکنش و خرید، جزئیات رسید تراکنش خود را مشاهده کنند و بتوانند نظرات خود را درباره تجربه خرید نان از هر نانوایی ثبت کنند.
قطعاً نظرات مردم روی کمکهزینهای که به نانوا پرداخت میشود یا آرد یارانهای که به نانوا اختصاص داده میشود، اثر معنیداری خواهد داشت و مشارکت مردم موجب میشود نانوایان متعهد و مشتریمدار فرصت اقتصادی و درآمدزایی بیشتری داشته باشند و رقابت تشدید شود.
جوابیه بدون پاسخ!
جوابیه وزارت اقتصاد به تکرار روندها اشاره داشته و گفته است: «تاکنون ۹۹درصد نانوایان یعنی حدود ۸۰هزار نانوایی در سراسر کشور به کارتخوانهای هوشمند مجهز شدهاند» ولی آنچه در این جوابیه به آن اشاره نشده، پاسخ به گزارش «جوان» است.
در گزارش «جوان» به صورت مصداقی گفته بودیم در یکی از ترفندها نانوایان بستههای نان پخت سنتی را که به اسم نان قزوینی و نان خراسانی است و اتفاقاً محبوبیت هم دارد و بیشتر در نانواییهای روستایی با آرد آزاد پخت میشود، به مشتری عرضه میکنند و بهای آن را با کارتخوان هوشمند حساب میکنند. مثلاً بسته ۲۵هزارتومانی نان خراسانی را که شاید از روستاییان ۲۰هزارتومان خریده باشند، به عنوان فروش پنج نان سنگک کارت میکشند. برخی نانواییها چیزهای دیگری هم میفروشند از کلوچه و نانقندی و نانشیرمال تا عسل (با این عنوان که مال کوههای اطراف روستای خودمونه!). تا زعفران (که از تولید به مصرف است!) همه را با کارت هوشمند (که اتفاقاً اینجا دیگر کاملاً خنگ) است و تشخیص نرخ عسل و کلوچه را از نرخ نان نمیدهد) حساب میکنند.
حالا نانوا اولاً چیزی را که اجازه فروشش را ندارد یا اجازه فروشش را با کارت هوشمند ندارد، با قیمت خوب میفروشد و سودی از آن میبرد. در مرحله بعد به جای همه این فروشها از دولت آرد سهمیهای میگیرد.
