صدیقه مدرس طباطبایی، رئیس گروه منابع آب و پایش تالابها سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به توسعه ناپایدار در حوزههای آبخیز تالابی کشور اظهار کرد: در چند دهه گذشته توسعه ناپایدار در حوزههای آبخیز تالابی از جمله صنعت و کشاورزی و توسعه شهرها موجب نابودی تالابها شدهاست. به تبع آن نابودی خدمات و کارکردهای آنها را به دنبال داشته و در نتیجه زندگی جوامع بشری حاشیه آنها را با تهدیدات جدی مواجه کردهاست. وی با اشاره به وجود چالشها و تهدیدات جاری، بسیار مهم و تأثیرگذار بر تالابهای کشور توضیح داد: از این چالشها میتوان به تأمین نشدن نیاز آبی محیطزیستی تالابها و کاهش آب ورودی به آنها از منابع آب حوضه تالاب، تصرفات و تغییر کاربریهای غیرمجاز اراضی تالاب و حاشیه تالابها، ورود و گسترش گونههای غیر بومی مضر یا مهاجم، ورود انواع آلایندههای بیولوژیک، شیمیایی و فیزیکی ناشی از اراضی کشاورزی، شهرها، روستاها و صنایع و رسوبات ناشی از فرسایش خاک حوضه، اجرای طرحهای توسعهای و زیربنایی بزرگ مثل راهسازی، پتروشیمی، پالایشگاه، فرودگاه، خطوط انتقال انرژی در حوضههای تالابی بدون رعایت ملاحظات محیطزیستی، استفاده بیرویه و بیش از حد توان تجدیدپذیری تالاب مانند شکار و صید غیرمجاز و بیرویه و برداشت علوفه و سایر محصولات تالابی، تغییرات اقلیمی و نواقص و کمبودهای قانونی اشاره کرد.
رئیس گروه منابع آب و پایش تالابها سازمان حفاظت محیطزیست درباره تأمیننشدن نیاز آبی محیطزیستی گفت: بهطور ویژه تأمیننشدن نیاز آبی محیطزیستی اثرات تخریبی بلندمدتی بر تالابها دارد که از جمله آنها میتوان به افزایش شوری آب تالاب، کاهش ظرفیت زیستگاهی، کاهش شدید توان حمایتکنندگی تالابها از معیشت جوامع بهرهبردار و بومی و خشکشدن تالاب اشاره کرد. عدم تأمین نیاز آبی محیطزیستی علاوه بر تبعات فرونشستها و تشدید پدیده گرد و غبار آثار سوء اقتصادی و اجتماعی و از دست رفتن خدمات اکوسیستمهای رودخانهای و تالابی را به دنبال خواهد داشت.
مدرس طباطبایی ادامه داد: یکی از آثار تشدیدی تخریب تالابها، تبدیلشدن بخشهای وسیعی از بستر آنها به منشأ برداشت گرد و غبار و شدت بخشیدن به غلظت ریزگردها در اطراف تالاب است که در برخی موارد اثرات آن از مرزهای کشورها نیز عبور میکند و بخشهای وسیعی از کره زمین را در بر میگیرد. وی با اشاره به تعداد تالابهایی که منشأ گردوغبار هستند، اظهار کرد: از مجموع ۲۲۶ تالاب ذکرشده در فهرست آییننامه اجرایی قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالابهای کشور، تالابهایی با وسعتی بیش از ۱/۴۶ میلیون هکتار منشأ گرد و غبار هستند که از جمله آنها میتوان به تالابهای هورالعظیم، شادگان، ارومیه، هامون، میقان، صالحیه و بختگان اشاره کرد، همچنین نیاز آبی محیطزیستی کلیه تالابهای با منشأ غبارخیزی کشور تعیین شدهاست و جای آن دارد که اقدام مؤثری برای تأمین آب مورد نیاز این تالابها توسط وزارت نیرو صورت بگیرد. مدرس طباطبایی در پایان گفت: در حال حاضر حدود نیمی از وسعت تالابهای کشور ظرفیت غبارخیزی دارند که با توجه به شرایط اقلیمی و عدم تأمین حقآبههای تالابی طی سالهای اخیر این میزان در حال افزایش است؛ این بدان معناست که اگر شرایط تالابها مطلوب نباشد و نیاز آبی محیطزیستی آنها تأمین نشود، وسعت کلیه تالابها میتواند به کانونهای جدید گرد و غبار در کشور تبدیل شود.
