دلیل فوت دو زلزله زده خوی در چادرها چه بودهاست؟
این اتفاق ربطی به هلال احمر نداشته و خود آنها در چادر شخصی بودند و در اردوگاه هم حضور نداشتند. متأسفانه نکات ایمنی را هم رعایت نکردهبودند و از زغال استفاده کردند. زغال هم وقتی که میسوزد منوکسیدکربن تولید میکند. به همین دلیل متأسفانه دچار گازگرفتگی شدند. مانند همان منوکسیدکربنی که از گاز متصاعد میشود، بی رنگ و بی بو است و افراد را دچار خفگی میکند. این افراد هم دچار آسیب شدند.
دلیل مسمومیت ۱۰۰ نفری که در اخبار منتشر شد، چه بودهاست؟
۱۰۰ نفر نبودهاست. فقط دو نفر بودند که در یک چادر شخصی هم بودهاند.
در کمپهای هلال احمر الان شما مشکلی این چنینی ندارید؟
خدا را شکر در کمپ این مشکل را نداریم، ولی این مخاطره وجود دارد. ما سوابق چنین اتفاقاتی را در کمپها هم داریم و حتی به غیر از کمپ در محیط شهری هم به دلیل بی احتیاطی که برخی از مواقع اتفاق میافتد، ما شاهد چنین حوادثی هستیم. نکتهای که وجود دارد، این است که ایمنی و امنیت اردوگاهها متولی دارد. امنیت را که تیمها انتظامی و نظامی باید تأمین کنند و در بحث ایمنی هم آتشنشانی و اورژانس باید مستقر شود. ممکن است یک زمانی مسمومیتها یا بیماریهایی شایع شود و شبکه بهداشت هم باید بیاید هرازگاهی این مکانها را ارزیابی کند، شهرداری نیز باید سطلهای زباله را مدیریت کند.
هلال احمر مسئول برپایی چادرهاست، ولی همه مسئولیتها به هلال احمر باز نمیگردد. وقتی هلال احمر چادر برپا کرد دیگر متولیان امر شهری و روستایی باید بیایند و مدیریت امر را به دست بگیرند و هر کسی باید نقش خود را ایفا کند. ماده ۱۴ قانون مدیریت بحران شرح وظایف همه دستگاهها را مشخص کردهاست بر همین اساس مدیریت کمپهای برپا شده در شهر خوی هم با شهرداری است.
فیلمی توسط هلالاحمر منتشر شده که در آن به یکی از بچههای خوی که کفش نداشته براساس قولی که آقای کولیوند دادهبودند، کفشها تحویل داده میشود. این انتقاد شدهاست که لازم نبود این کار یا حداقل تصویر این بچه منتشر شود.
البته من در حوزه عملیاتی حضور دارم و خیلی رسانهای نیستم، ولی وقتی که رئیس جمعیت رفته آنجا یک بچهای به او درباره وضعیت خود گفته و دستوری در جمع دادهاست، نیاز بود عمل به آن هم نمایش داده شود. بعضاً گفته میشود مسئولان در جمع یک قولی میدهند و بعداً به وعدههای خود عمل نمیکنند یا میروند بازدید، مردم دور آنها جمع میشوند ولی بعداً به وعدههایی که میدهند عمل نمیکنند، به همین دلیل قرار بر این بوده برخی از اتفاقاتی که انجام میشود مستندسازی شود و هدف روابط عمومی هم مستندسازی بوده تا به شکلی آرامش به مردم بدهد که ما اگر وعدهای میدهیم، سرقول خود هستیم وگرنه چه نیازی داریم که بخواهیم با یک جفت کفش نمایش رسانهای بدهیم. ما ۴۰ هزار دستگاه چادر توزیع کردیم که هر کدام حداقل ۶ میلیون تومان پول آن است و با آن نمایش رسانهای ندادیم، دیگر یک جفت کفش که اصلاً عددی نیست.
فقط هدف این بوده که بگوییم اگر وعدهای داده میشود حتی در آن حد که به یک بچه هم باشد، عمل میکنیم، البته قطعاً بازیهای رسانهای این وسط هست، چون الان فصل فصل شیطنت هاست و باید یکسری مراعاتهایی هم باشد، مخصوصاً اینکه در دهه مبارک فجر و در آستانه ۲۲ بهمن نیز هستیم، مطمئناً شیطنتهایی مخصوصاً در شهرستانهای مرزی انجام میشود، ولی مطمئن هستیم که رسانههای ما باهوش هستند و حواسشان به این موارد جمع است تا خدای ناکرده موجب اشاعه مطالب کذب یا توسعه نارضایتیها نشوند.
هلال احمر از چه زمانی وارد زلزله خوی شد؟
از همان لحظه اول که زلزله اتفاق افتاد ۲۱:۴۴:۴۴ به محض اینکه جمعیت هلال احمر باخبر شد تمام تیمها چه در شهرستان خوی و هم در آذربایجان غربی حضور پیدا کردند.
اولین اکیپ چه زمانی وارد عمل شد؟
اولین اکیپ متعلق به خود شهرستان خوی است. ما در همه شعب جمعیت هلال احمر کشیک و پایگاههای امداد و نجات داریم و نزدیکترین پایگاهها به محض اینکه لرزه را احساس میکنند و کانون لرزه مشخص میشود، وارد عمل میشوند. یک زمانی هست که شما لرزه را احساس میکنید، اما ژئوفیزیک هنوز به شما چیزی اعلام نکردهاست، معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد که نقطه کانونی زلزله مشخص است و میزان خسارت برآورد شود، ولی از همان لحظهای که لرزه احساس میشود، تمام تیمهای ما در سطح شهر با توجه به گزارشهایی که هست و تلفنهایی که به ۱۱۲ میشود، به نقاط گزارش شده اعزام میشوند. ضمن اینکه تمام تیمهای عملیاتی ما در مناطق خودشان سریعاً حضور پیدا میکنند. مثلاً همکاران شعبه هلال احمر و امدادگران در شعبه خوی حضور پیدا میکنند و در سطح استان هم از مرکز استان حضور خواهند داشت. بعد از اینکه نقاط دقیق زلزله مشخص و براساس شدت حادثه برآوردی انجام میشود، سریعاً تیمهای عملیاتی اعزام میشوند. در این حادثه از همان ساعات اول حتی رئیس جمعیت به همراه وزیر کشور، رئیس سازمان مدیریت بحران، رئیس جمعیت هلال احمر، رئیس سازمان امداد و نجات و خود من که در کنار این دوستان بودیم با هواپیمایی که از طریق وزارت کشور هماهنگ شد به شکل اختصاصی سریعاً با تیم عملیاتی اعزام شدیم.
چقدر بعد از زلزله رسیدید؟
ساعت ۱۲:۳۰ تا یک شب ما آنجا بودیم. ما بلافاصله رفتیم فرودگاه یک پرواز اختصاصی برای ارومیه گرفتند و از ارومیه عازم منطقه شدیم.
تیمهای استانی چطور؟
تبریز که کلاً یک ساعت راه داشت و اولین تیمی بود که حضور پیدا کرد. بعد از آن هم اردبیل و بعد قزوین و زنجان حاضر شدند. تیم تهران هم که هوایی به شکل تیم مدیریتی لحظات اولیه وارد شدند.
پس تیم تهران با شما وارد منطقه زلزله شدند.
بله، چون مسافت طولانی بود، تیم تهران به شکل ویژه همراه همین تیمی که ما با پرواز رفتیم، وارد شدند. تیمهای واکنش سریع استانها تا ما برسیم وارد شدهبودند و همه بچههای شهرستانهای استان آذربایجان غربی هم در منطقه حضور داشتند و شروع به ارزیابی روستاها کردهبودند. همزمان که ارزیابی میکردند. چون تخریب صددرصدی خیلی خیلی کم داشتیم و خداروشکر عملاً نداشتیم فاز جستوجو و نجات نداشتیم و در نتیجه تقریباً فاز اسکان اضطراری از همان لحظات اولیه شروع شد و تا کمتر از ۲۴ ساعت بعد از حادثه به جرئت میتوان گفت خانههایی را که عملاً دیگر قابل سکونت نبودند، چادر دادهبودیم، اما نکتهای که بود اینکه با توجه به سبقه لرزهای که از مهرماه و دی ماه وجود داشت، نگرانیهایی برای مردم در مورد پسلرزههایی که به سرعت اتفاق میافتاد، وجود داشت. به رغم اینکه وظیفه قانونی جمعیت هلال احمر نیست و قانون میگوید وظیفه جمعیت اسکان اضطراری برای منازل مسکونی است که آسیبدیده و قابل سکونت نیستند، در حالی که گزارش بنیاد مسکن میگوید کمتر از ۲ هزار واحد مسکونی نیاز به تخریب صددرصد دارند ولی جمعیت هلال احمر با توجه به نگرانیهایی که هموطنان داشتند، در محیط شهری شروع به برپایی اردوگاه کرد که تا اذان صبح روز شنبه ۱۱۰ اردوگاه اسکان اضطراری ما نهایی شد و چادرهای انفرادی هم که در مراکز روستایی و برخی از مناطق به دلیل نگرانی هموطنان بابت زلزله پخش و جمعاً بیش از ۴۰ هزار چادر، اقلام غذایی، موکت، پتو و اقلام دیگری مورد نیاز هموطنان توزیع شد. هر چند به دلیل خرابیهای کم که حداقل از نظر ظاهری ساختمانها مشکلی نداشت، اقلام زیستی هموطنان زیر آوار نماندهبود و حداقل پتو داشتند و بیشتر نیاز به موکت و چادر بود، ولی ما در موکت و پتو مشارکت کردیم و حتی هیتر که جزو شرح وظایف جمعیت هم نبود، توزیع شد.
هیتر برقی جزو اقلام نیست؟
نه. والور جزو اقلام اضطراری جمعیت است، چون دوگانه استفاده میشود هم به نوعی گرمایش بخش است و هم روی آن پخت و پز انجام میشود، ولی آن دستگاه برقی هم که به شکل داوطلبانه و مشارکتی از طرف خیرین تأمینشده بین هموطنانی که نیاز بود، توزیع شد. هر چند ما ملاحظاتی را با همکاران شرکت برق منطقهای داشتیم که بالاخره این تعداد هیتر یا چراغ برقی که توزیع میشود، ممکن است مشکلاتی را در بحث مصرف برق یا خدای ناکرده آسیبهای ناشی از آن داشته باشد.
الان شرایط حضور مردم برای کمک چگونه است؟
نکتهای که وجود دارد اینکه بعضاً فضای مجازی غیررسمی هموطنان و تیمهای امدادی را در خوی خیلی اذیت کرد، چراکه بعضاً اخباری را رنگ و لعاب دادند تا به شکلی اذهان عمومی را جهت دهی کنند و التهاب کاذب ایجاد کردند. بالاخره ما قبول داریم که شرایط عادی نیست و شرایط اضطرار است، از شرایط اضطرار انتظار شرایط ایده آل مخصوصاً در این وضعیت اقتصادی نداریم. فقط کافی است تلویزیون یک نفر در این اوضاع اقتصادی شکسته باشد، خب این فرد به همین دلیل چند ده میلیون ضرر کرده و این مبلغ برای افراد روستایی ارزشمند است و قاعدتاً بندگان خدا خیلی مستأصل و ناراحت میشوند. شرایط اضطراری است و کسی هم مقصر نیست. هلال احمر تلاش میکند چادر را بدهد و در کنار آن وسایل غذایی، پتو و موکت هم برای شرایط اضطراری توزیع شود، چون بعضیها دلهره داشتند، حتی در خانه خود هم بروند هر چند شاهد بودیم خیلیها شب برای استراحت به خانه خود میرفتند.
نکته مهم این است که متأسفانه جریانات انحرافی به وجود آمد و التهاب کاذبی ایجاد کردند که منجر به نیازسنجیهای کاذب شد. این نیازسنجیها به منطقه آورده شد و منجر به توزیع نامتناسب، ناعادلانه و بعضاً غیراصولی شد که چالشهایی را در حوزه امداد و نجات و برای مردم مناطق آسیب دیده ایجاد کرد.
تصاویری هم منتشر مبنی بر اینکه عدهای چادرهای هلال احمر یا تعداد زیادی از اقلام دیگر را احتکار کردهاند.
شرایط اضطراری همین است. در آموزشهایی هم که درباره شرایط اضطراری و مدیریت بحران داده میشود میگویند همیشه چنددسته از افراد در محل حادثه حاضر میشوند. یکسری که خود افراد حادثه دیدهاند که خب طبیعتاً در این محیط هستند، یکسری تیمهای امدادی و دستگاههای مسئول هستند که برای امدادرسانی حاضر میشوند، یک عده هم تیمهای رسانهای هستند که میآیند گزارش و اینها تهیه کنند، اما متأسفانه یکسری افراد سودجو هم هستند که تلاش میکنند از این شرایط سوءاستفاده کنند و متأسفانه آسیبهایی را هم میزنند و قطعاً این وضعیتها دور از ذهن نیست. حتی کسانی بودند که به شکل ناشناس ماشینهای امدادرسان را تعقیب میکردند و متأسفانه به محمولهها آسیب میزدند.
نمونهای هم در زلزله اخیر داشتید؟
بله، تحریک میکردند مثلاً در همین اغتشاشات هم وقتی کالبدشکافی کنید، میبینید دو، سه نفر تشنج ایجاد و از این فرصت سوءاستفاده میکنند. افراد آسیبدیده هم به اندازه کافی مستأصل هستند و ممکن است خواسته یا ناخواسته تحتتأثیر این جریان قرار بگیرند و شرایطی را به وجود بیاورند که افراد سودجو از آنها سوءاستفاده کنند.
یعنی در همین زلزله خوی هم افراد سودجویی بودند که اغتشاش میکردند تا سوءاستفاده خود را انجام دهند؟
بله، متأسفانه داشتیم و با اقداماتی که نیروهای نظامی و انتظامی انجام میدانند، سعی میکردند این اتفاق مدیریت شود، چون وقتی یکسری از افراد آسیب دیده جمع میشوند ما که نمیتوانیم تمام افراد را چک کنیم و دانه به دانه ببینیم اینها چه کسانی هستند و از کجا آمدهاند، اصلاً ساکن این مناطق هستند یا نه.
افرادی داشتیم که به کمپهای ما مراجعه و اظهار میکردند ما آسیبدیده هستیم. هدف اصلی ما هم خدمترسانی و اعتماد است، ما اینها را اسکان میدادیم بعد اصرار میکردند که ماشینهای آنها نیز باید بیاید کنار چادرهای محل اسکان تا یک حدی نیروی انتظامی مقاومت میکرد و از یک حدی به بعد راهی برای اینها باز میشد، ماشین را میآوردند و بعد میدیدیم چادری را که ما برای اسکان برپا کردیم و موکت، پتو، هیتر یا والور در آن گذاشتیم بار صندوق عقب ماشین خود میکردند و میرفتند.
فرمودید ۴۰ هزار چادر تا الان تحویل زلزله زدگان شدهاست؟
بله ۴۰ هزار چادر برپا و توزیع انفرادی شدهاست.
غذای زلزله زدگان چطور تأمین میشود؟
غذای گرم به عهده ما نیست. ما یک جیره غذایی برای شرایط اضطرار میدهیم که معمولاً ایده آلترین آن ۷۲ ساعته است و ممکن است در حوادث خاص حتی بستههای یک ماهه نیز توزیع شود که یک نوع حمایت روانی است؛ به دلیل اینکه افراد و خانوادهها مشغول پخت و پز و تأمین غذا و معیشت خود میشوند و خود همین موجب میشود مقداری سریعتر به شرایط عادی زندگی خود باز گردند.
در شرایط سرمای خوی، خانوادهها فقط همان هیتر و پتو برای گرم کردن خود دارند؟
بله، چیز دیگری معمولاً در اسکان اضطراری توزیع نمیشود.
برنامه بعدی شما برای زلزله زدگان چیست؟
فاز اسکان اضطراری ما تقریباً تمام شدهاست. فاز اضطراری معمولاً ۷۲ ساعت تا یک هفته یا ۱۰ روز حداکثر تعریف میشود که ما الان این زمانها را هم پشت سرگذاشته ایم و با ۱۱۰ اردوگاهی که زده شده و ریاست جمهوری از مناطق بازدید کردند و دکتر کولیوند هم در منطقه حضور داشتند، پایان فاز اسکان اضطراری اعلام شده ولی این به معنای پایان فعالیت جمعیت هلال احمر در آن مناطق نیست. ما خدمات داوطلبانهای داریم که از طریق سازمانهای داوطلبان جوان قطعاً تداوم پیدا میکند و همین الان هم رئیس سازمان داوطلبان آقای سلیمی همانجا هستند که برنامهای را برای هماهنگی بیشتر بین سازمانهای مردمنهاد، دستگاهها و گروههای جهادی انجام میدهند تا این خدمات به شکل هدفمند و برنامهریزیشده بین همه عزیزان آسیب دیده توزیع شود.
اگر مردم بخواهند از طریق شما به زلزله زدگان کمک کنند، باید چه کاری انجام دهند؟
امدادگران ما اکثراً داوطلب هستند یا خود فرد میگوید من آمادگی دارم کمک ارائه کنم که باید بیاید عضو داوطلب جمعیت هلال احمر شود و از طریق درگاههای جمعیت هلالاحمر به راحتی این کار انجام میشود. با مراجعه به نزدیکترین شعبه هلالاحمر مستندات خودش را ارائه میکند تا نسبت به این فرد یک شناسایی اولیه انجام شود، به عنوان داوطلب جمعیت هلالاحمر میتواند سازماندهی شود و از این طریق به مناطق آسیب دیده مراجعه کند و اگر نیاز بود، کمک رسانی میکند یا اینکه میخواهد کمکهای نقدی یا غیرنقدی انجام دهد. کمکهای نقدی از طریق شماره حسابهایی که منتشر میشود و راحتترین شکل آن از طریق کد #۳*۱۱۲* است و اگر بخواهد کمکهای غیرنقدی داشتهباشد هم از طریق سازمان داوطلبان که در شهرستان خوی مستقر هستند و ورودی و خروجی شهرها هم ایستگاه زده ایم که راهنمایی میکند و برای کمکهای مردمی میتواند مراجعه کند. دوستان هم در درجه اول این اقلام را بازنگری و دستهبندی میکنند، چون ممکن است در این اقلامی که توزیع میشود، اقلامی باشد که مورد مصرف نباشد یا شرایط مصرف را نداشته باشد، مثلاً خدای نکرده تاریخ انقضای آن گذشته باشد یا مواردی اینچنینی باشد که میتواند مخاطره آمیز باشد. بعد از دسته بندی و بررسی اقلام بین افراد آسیبدیده براساس نیاز توزیع میشود.
اگر نکته پایانی دارید میشنویم.
خواهش من این است که هموطنان عزیز اگر قصد کمک به هموطنان آسیب دیده در استان آذربایجان غربی و شهرستان خوی را دارند، صرفاً اخبار را از مراجع رسمی پیگیری کنند و از پرداختن به اخباری که توسط شبکههای مجازی منتشر میشود، جداً خودداری کنند، چون خود من که در هر سه زمینلرزه خوی در مهرماه، دی ماه و این آخری در بهمن ماه بوده ام، میبینم واقعیت این است که برخی از اخباری که منتشر میشود با چیزی که در آنجا وجود دارد ۱۸۰ درجه متفاوت است.
