«اقتصاد مقاومتی» واژهای که در عین بزرگ بودنش بسیار سهلالوصول است و میتوان با کمی اراده و پشتکار و البته حمایتهای لازم در مسیر تولید و اشتغالآفرینی قدمهایی برداشت که به یک باره نه تنها اقتصاد خانواده و یک منطقه، بلکه شرایط یک استان را متحول و آثارش در تمام کشور نمود پیدا کند. ویژگی بارز این نوع از اقتصاد این است که میتوان از ظرفیتهای موجود در هر منطقه و حتی ابزار و اقلامی که به چشم نمیآیند و در نگاه اول ارزشی ندارند، استفاده کرد و به تولید محصولاتی پرداخت که علاقهمندان و مشتریان خاصی در داخل و خارج از ایران دارند. درست مثل حصیربافی در هویزه و تولید صنایع دستی از برگ و شاخههای نخیلات و نیزارهایی که به وفور در خوزستان به چشم میخورند؛ صنایع زیبا و فانتزی دستسازی که باعث شده نه تنها مسافران و گردشگران به مشتریان ثابت این محصولات تبدیل شوند، بلکه با ورود رشته صنایع دستی به دانشگاهها و استقبال جوانان از آن، تولیدات این منطقه راه خود را به آن طرف مرزها هم پیدا کرده است.
شـهر هویزه در فاصله ۱۲ کیلومتری سوسـنگرد در استان خوزستان قرار دارد. نخلهای سر به فلک کشـیده این منطقه نشـان میدهد عمده درآمد ساکنان این شهر کشت خرماست و روزی خود را از طریق محصول این نخلها به دست میآورند.
در هویزه به جز کشت خرما عدهای مشغول صید ماهی هستند و گروهی هم گاومیش پرورش میدهند.
اما هویزهایها نخلها را فقط برای خرماهایشان نمیخواهند، بلکه به برکت وجود آنها کارهای دیگری نیز انجام میدهند؛ کارهایی که حالا به بخشی از میراث فرهنگی و صنایع دستی آنها تبدیل شده است.
هنگامی که کشاورزان برای چیدن خرما به بالای نخلها میروند، در کنار برداشت محصول، شاخ و برگها را هم هرس میکنند. بعد از آن، زنان و دختران منطقه از این شاخ و برگها لوازم و صنایع دستی مختلف همچون حصیر، کیف و سبد میبافند. مانـدگاری بالای این محصولات گیاهی موجب شـده است تا اهالی هویـزه، علاوه بر ارسال آنها به بازارهای مختلف و کسب درآمد، خودشـان هم در زندگی روزمره از این صنایع اسـتفاده کنند.
حصیربافی در این منطقه موجب شده است هویزه از گذشتههای دور به عنوان قطب حصیربافی مطرح شـود. حصیرهای بافتهشـده در کنار استفادههایی که برای مردم دارد، محافظی بـرای جلوگیری از ورود حیوانات وحشـی به داخل خانهها و چادرها نیز به شمار میآید.
حمایت بسیج سازندگی و رونق حصیربافی
با اینکه سالیان درازی است حصیربافی در هویزه به عنوان یک شغل و هنر مدنظر است، اما طی یک دهه اخیر قدری از رونق آن کم شده بود که به همت سـازمان بسـیج سـازندگی دوباره جان گرفته است.
مسئول بسیج سازندگی ناحیه مقاومت بسیج هویزه با بیان اینکه قبلاً این فعالیت بیشـتر به عنوان یک سـرگرمی انجـام میشـد، بـه طوری کـه هر خانواده کـه نخیلات داشـت از برگهای آن اسـتفاده میکرد و برای خودش وسایلی میساخت که بیشتر اسـتفاده شخصی داشتند، میگوید: «این کار معمولاً توسط خانمها و دختران خانواده انجام میشد، به طوری که خیلی به عنوان درآمد به حصیربافی نگاه نمیشد تا اینکه توسط مراکز فرهنگی کار حصیربافی به عنوان یک شغل معرفی شد. بر همین اساس آموزشها بیشتر و افرادی که علاقهمند به این رشته هنری بودند بر تعدادشان افزوده شد.»
جادر کوتی ادامه میدهد: «هم اکنون مـردان هم وارد این رشـته شـدهاند و محصولاتی را با استفاده از برگ نخل تولید و برای فروش روانه بازار میکنند. ابتـدا میـزان اشـتغال در ایـن بخـش پایین بود، بـه طوری که برای بافتن حصیر حداکثر سه نفر بیشـتر نیاز نبود و تعداد کارگاههای بافندگـی هم بسیار کـم بـود تا اینکه بسـیج سـازندگی تصمیم گرفت با اعطـای وامهای خوداشتغالی فعالیت در این بخش را رونق بخشد.»
به گفته این مسئول مـواد اولیـه از نیزارهـا و نخیلاتی که در این منطقه بـه وفور وجود دارد، تهیه شـده و در اختیار بافندگان قرار میگیرد و در نهایت محصولات جمعآوری و برای فروش روانه بازار میشود.»
صنایع دستی جای نفت را میگیرند
یکی از ویژگیهای حصیرهای هویزه این است که چه در داخل و چه خارج از ایران طرفداران زیادی پیدا کرده است، به همین خاطر اگر فعالیت در این بخش بیشـتر مـورد توجـه و حمایت قـرار گیرد، به راحتـی میتوان برای این محصولات بـازار صادراتی فراهم کرد.
به گفته کارشناسان، اگرچه هویزه در اسـتان نفتخیز خوزستان قرار گرفته، اما مشـکلاتی که امروزه گریبانگیر این منطقه شده به دلیل همین نفتی است که استخراج میشود. مردم هویزه و خوزستان سهمشان از نفت اندک است و این مسئله موجب شـده است نتوانند مانند دیگر اسـتانهای کشـور رشد و توسعه پیدا کنند، اما مردمـان هویزه به غیر از نفـت، ثروت دیگری به نام نخل و خرما دارند.
آنها بهترین و باکیفیتترین خرماهای منطقه را تولید و روانه بازار میکنند. همچنین در چند سـال اخیر تولید محصولات و صنایع دسـتی نیز در این منطقه رشد پیدا کـرده است کـه ایـن میتوانـد هویزه را جدای از نفت به شـهرت برسـاند، زیرا این محصولات اکنون غیر از خوزسـتان به شهرها و استانهای دیگر نیز ارسال میشود.
طی چند سال اخیر از رشته صنایع دستی در دانشگاههای خوزستان استقبال خوبی شده و مورد توجه جوانان قرار گرفته است که این موضوع میتواند به توسعه منطقه کمک شایانی کند، البته به شرط آنکه حمایتهای مالی نیز از این جوانان صورت گیرد.
حالا گروه زیادی از مردم از راه حصیربافی امرار معاش میکنند و در همین رابطه یکی از هنرمندان این رشته درباره نحوه کارهایشان میگوید: «حصیربافی سـنت دیرینه اهالی هویزه اسـت که با وجود نیزارهـای زیـادی کـه در ایـن منطقـه وجـود دارد، میتوان صنایع دسـتی زیادی را به کشـورهای حـوزه خلیـجفارس صادرات کـرد. کار تولید راحت است ولی باید این امر بـا حمایتهای مالی همراه باشد تا به نتیجه برسد.»
در حال حاضر سعید سـعداوی یـک کارگاه کوچـک حصیربافی دایر کرده است که مواد اولیه مورد نیاز را به راحتی به دست میآورد و بعد از بافندگی و تولید محصولات مختلف، آنها را روانه بازار میکند، به طوری که برخی از این اقلام به وسیله لنجها به کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس هم میروند.
این هنرمند و تولیدکننده تأکید میکند که فروش محصولات به راحتی صورت میگیرد و مشکلی از این بابـت وجـود ندارد و با فروکش کردن بیماری کرونا و ورود مسـافران و گردشـگرانی که برای دیدن مناطق جنگی به این منطقه سـفر میکنند، میزان فروش هم افزایش خوبی داشته است، ضمن اینکه صادرات این محصولات هم انجام میشود و مسافران عراقـی کـه به ایـن منطقه میآیند کالاهای مختلفی را خریـداری میکنند و به کشور خود میبرند.
سعداوی به وضعیت و ظرفیت تولیدکنندگان هم اشاره میکند و ادامه میدهد: «هنرمندان این منطقه نیاز به حمایتهای ویژهای دارند، زیرا با توجه به تقاضایی که مسافران و به خصوص خارجیها و عراقیها دارند، اگر تولیدات افزایش یابد، به راحتی میتوان حجم فروش را بالا برد و به درآمدهای ارزی فکر کرد.»
