امریکا از ابتدای بحران اوکراین، حمایت مالی، تسلیحاتی و دیپلماتیک از کییف را سرلوحه اقدامات خود قرار داده و دولت بایدن از زمان آغاز جنگ اوکراین تاکنون بیش از ۲۰ میلیارد دلار انواع تسلیحات و کمکهای نظامی را در اختیار اوکراین قرار داده است. کنگره امریکا نیز ارائه کمک امنیتی، اقتصادی و بشردوستانه ۴۰میلیارد دلاری را به اوکراین تصویب کرده است که البته به صورت بخشبخش و تدریجی در اختیار دولت کییف قرار میگیرد. هدف کلان امریکا مشغول کردن روسیه در جنگی فرسایشی در اوکراین است که منجر به تضعیف هر چه بیشتر توان نظامی و استهلاک منابع مالی روسیه منجر شود، به همین دلیل واشنگتن و متحد اروپایی آن یعنی بریتانیا تاکنون بیشترین میزان کمکهای تسلیحاتی را به کییف ارسال کردهاند.
به رغم ادعاهای مقامات امریکا درباره اینکه واشنگتن علاقهای به تشدید تنشها در اوکراین ندارد، یک رسانه انگلیسی از چراغ سبز ایالات متحده به کییف برای انجام حملات به مواضعی در عمق خاک روسیه خبر داد. در عمل نیز در روزهای اخیر اوکراین به نحو معناداری حملات خود را علیه تأسیسات نظامی و غیرنظامی روسیه حتی در نقاط بسیار دور از مرزهای دو کشور گسترش داده است. از جمله در ۱۵ آذر بر اثر حمله پهپادی ارتش اوکراین به یک مخزن سوخت در نزدیکی فرودگاه شهر کورسک، انفجار مهیبی رخ داده و دود غلیظی آسمان شهر را فراگرفته است. شهر کورسک در مرز بین روسیه و اوکراین قرار دارد. همچنین ارتش اوکراین با استفاده از پهپادهای توپولف ۱۴۱ به چندین پایگاه هوایی روسیه در فاصله چندصدکیلومتری مرز دو کشور حمله کرده است. این مسئله نشان میدهد دولت کییف مجوز این حملات را از واشنگتن گرفته است. بهانه این امر این است که مقامات امریکایی معتقدند حملات هدفمند روسیه به تأسیسات و زیرساختهای اوکراین به ویژه نیروگاهها و تأسیسات برق که موجب بروز خاموشی گسترده در بیشتر نقاط اوکراین شده، به معنای گسترش دامنه جنگ از سوی مسکو و بروز تغییر ماهوی در جنگ اوکراین است.
گزارش تایمز
روزنامه انگلیسی تایمز روز شنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۱ در گزارشی فاش کرد پنتاگون به طور ضمنی موافقت کرده است اوکراین حملات دوربردی را علیه اهدافی در داخل روسیه انجام دهد. ظاهراً پنتاگون در ارزیابیهای خود از تهدید جنگ در اوکراین، از جمله اینکه آیا ارسال تسلیحات برای کییف میتواند منجر به رویارویی نظامی بین روسیه و ناتو شود، بازنگری کرده است. یک منبع دفاعی امریکا گفته است اکنون دیگر واشنگتن به کییف نمیگوید «به خاک روسیه حمله نکن. هر چند ما همچنان از همان محاسبات تشدید تنش استفاده میکنیم، اما ترس از تشدید تنش در مقایسه با آغاز جنگ تغییر کرده است. وضعیت تغییر کرده است.» این منبع افزود: «ما نمیتوانیم به اوکراینیها بگوییم چه انجام دهند. تصمیم با خود آنهاست که چگونه از سلاحهایشان استفاده کنند، البته هنگامی که ارتش اوکراین از سلاحهایی که ما به آنها میدهیم، استفاده میکند، باید قوانین بینالمللی جنگ را رعایت کند و به توافقنامههای ژنو پایبند باشد.» منبع مذکور افزود: «این محدودیت به این معناست که خانوادههای روس نباید هدف ارتش اوکراین قرار گیرند. واشنگتن با از بین بردن برخی افراد مخالف است، البته تا آنجا که ما میدانیم اوکراین به این دستورالعملها عمل میکند.»
پیش از این در ۱۶ آذر نیز «جان کربی» هماهنگکننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی امریکا اعلام کرد اوکراین برای حمله به خاک روسیه خود تصمیمگیرنده است. وی مدعی شد ایالاتمتحده اوکراین را برای انجام حملاتی در خاک روسیه تشویق نکرده، اما در پیش گرفتن این کار بر عهده کییف است.
میتوان موافقت واشنگتن با حملات اوکراین به عمق خاک روسیه را یک تحول مهم در جنگ ۹ ماهه بین روسیه و اوکراین دانست و اکنون این احتمال وجود دارد که واشنگتن تسلیحات دوربرد به کییف بدهد. امریکا از زمان آغاز حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ میلادی ۲۰میلیارد دلار کمک تسلیحاتی در اختیار کییف قرار داده است.
واکنش روسیه
با توجه به تغییر رویکرد امریکا در قبال جنگ اوکراین، مسکو به غرب درباره عواقب تسلیح کردن اوکراین هشدار داده است. «واسیلی نبنزیا» سفیر روسیه در سازمان ملل هشدار داد کشورهای غربی که از سلاحهای آنها برای کشتار مردم عادی در دونباس استفاده میشود با عواقب قانونی مواجه خواهند شد. وی در سخنرانی خود در شورای امنیت سازمان ملل گفت: «از راکتاندازهای هیمارس و گلولههای توپخانه هدایتشونده برای هدف قرار دادن بیرویه دونتسک و سایر شهرها استفاده میشود.» این دیپلمات روس در ادامه سخنان خود تأکید کرد: «نیروهای اوکراینی که اخیراً به دست کشورهای غربی جسور شدهاند به معنای واقعی کلمه تلاش میکنند شهر را با خاک یکسان کنند.» با توجه به الحاق استانهای چهارگانه اوکراین از جمله دونتسک به روسیه، از دیدگاه مسکو حمله به شهر دونتسک به مثابه حمله به خاک روسیه است.
تحت چنین شرایطی، امریکا و دیگر شرکای اروپایی و غیراروپایی آن مانند کانادا، استرالیا و حتی ژاپن، جنگ اوکراین را به مثابه فرصتی بیهمتا برای به اصطلاح تسویهحساب با روسیه و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور این کشور میدانند که به مدت بیش از دو دهه در مقابل زیادهخواهیهای امریکا و ناتو در اروپا، غرب آسیا و امریکای لاتین و حتی شمالگان ایستادگی کرده است، ضمن اینکه از دیدگاه سران غربی پیروزی روسیه در جنگ اوکراین آن هم در مجاورت ناتو به معنای بیاعتباری این سازمان نظامی و گسترش هر چه بیشتر نفوذ و قدرت منطقهای و بینالمللی روسیه خواهد شد و معادلات امنیتی، نظامی و سیاسی را در اروپا به ضرر غرب تغییر خواهد داد، لذا آنها به اصطلاح عزم خود را جزم کردهاند تا به هر قیمت از پیروزی روسیه جلوگیری کنند. این مسئله به کرات از جانب مقامات ارشد اروپایی و امریکایی مطرح شده است. «ماری دومولَن» مدیربرنامه اروپای بزرگ در «شورای اروپایی روابط خارجی» معتقد است که حمایت شدید متحدان غربی از اوکراین، عقبنشینی هر یک از طرفین را اکنون دشوارتر کرده است. او میگوید: «هر یک از طرفین فکر میکنند هنوز میتوانند برتری نظامی داشته باشند، بنابراین بعید است این جنگ به این زودی به پایان برسد.» در عین حال امریکا خواهان تداوم جنگ اوکراین با هدف تضعیف هر چه بیشتر ارتش روسیه و نیز اثرگذاری افزونتر تحریمهای گسترده و بیسابقه علیه روسیه است. امریکا علاوه بر اقلام مختلف تسلیحاتی که تحویل آنها به اوکراین را رسماً اعلام کرده است به صورت پنهانی تسلیحات جدید آفندی در اختیار اوکراین قرار داده که مسلماً هدف از این اقدام، گسترش دامنه جنگ به داخل خاک روسیه و تشدید تقابل مسکو وکییف است. با توجه به چراغ سبز واشنگتن به کییف درباره گسترش حملات به عمق خاک روسیه، انتظار میرود امریکا تسلیحات آفندی و بلند برد جدیدی را در اختیار اوکراین قرار دهد. این امر موجب گسترش دامنه جنگ و به احتمال بروز فجایع انسانی در روسیه و اوکراین خواهد شد. به این ترتیب حداقل در برهه زمانی کنونی هیچ چشماندازی در زمینه پایان جنگ اوکراین وجود ندارد.
