یکی از مأموریتهای محوله به پهپادها به عنوان پرندههای هدایتپذیر از دور، از گذشته تا امروز مأموریت انتحاری بوده است. در این مأموریت پهپاد برای اجرای عملیات رزمی به صورت انتحاری طراحی شده و با ابعاد کوچک ضمن پرتاب ساده از نقاط مختلف بدون شناسایی شدن توسط دشمن به آن نزدیک میشود و با سرعت بالای خود، امکان واکنش برای دشمن را بسیار دشوار میسازد. ابعاد کوچک و سطح مقطع راداری ناچیز این پرندهها و همچنین امکان احتمالی خاموش کردن موتور در نزدیکی هدف این مزیت را به وجود میآورد که تا لحظات پایانی اصابت، دشمن از وجود آن مطلع نشود. از سوی دیگر پس از چندین حمله از این نوع پهپادها دشمن همواره باید در اضطراب وجود این هواپیما در فضای اطراف خود باشد و اساساً بخشی از توان دشمن معطوف به تلاش برای آگاهی از پرواز این پرنده با مشاهده هر شیء در حال پرواز در نزدیکی خود میشود.
پهپادهای انتحاری در ردههای مختلف برد و قدرت سرجنگی ساخته میشوند. پهپاد کوچک سوئیچ بلید ساخت امریکا و پهپاد هاروپ ساخت رژیمصهیونیستی دو نمونه از انواع پهپادهای انتحاری با قابلیت ثانویه شناسایی و ارسال تصاویر هستند. سوئیچ بلید با ابعاد کوچک و سرجنگی به اندازه یک نارنجک ۴۰میلیمتری قابلیت ذخیره در کوله یک سرباز و شروع اجرای مأموریت از هر نقطهای را دارد و هاروپ با ابعاد بزرگ به تعداد بالا در پرتابگرهای جعبهای روی یک کامیون حمل میشود.
تأثیرگذاری استفاده از پهپادها در عملیاتهای تهاجمی انتحاری در دفاع ارتش و کمیتههای مردمی یمن علیه ائتلاف کشورهای متجاوز عربستان و اماراتمتحدهعربی به این کشور به خوبی اثبات شده است.
در ایران نیز انواع مختلفی از پهپادهای انتحاری با موتورهای ملخی و سرعت پایین و موتورهای جت که قابلیت رسیدن به سرعتهای بالا را دارند از بیش از دو دهه پیش ساخته شده و در اختیار نیروهای مسلح قرار گرفته است. این روند ادامه دارد و امروزه پهپادهای بسیار مطرحی توسط صنعت دفاعی و نیروهای مسلح با کاربرد انتحاری ساخته میشود. از آخرین موارد معرفیشده محصولات ساخت داخل با کاربرد انتحاری معراج ۵۲۱ را میتوان نام برد.
مشخصات معراج ۵۲۱
به طور کلی معراج ۵۲۱ پهپادی دارای دو ردیف بال بازشونده از زیر بدنه است که کار تأمین نیروی لازم برای پرواز را بر عهده دارند. دو بالک کنترلی جمعشونده هم در انتهای بدنه آن نصب شده است. کل این مجموعه در داخل یک پرتابگر مکعبی قرار میگیرد تا بدون اشغال فضای اضافه در کوله یک سرباز جا شود. پس از شلیک پهپاد از محفظه حمل، بالها و بالکهای آن باز میشود و در وضعیت پروازی قرار میگیرد. در دماغه این پهپاد هم دوربینهای لازم برای کشف و ردیابی هدف نصب شده است. موتور این پهپاد هم از نوع الکتریکی است که صدای بسیار کمی را تولید میکند.
معراج ۵۲۱ را میتوان نمونه بومیسازی و طراحیشده با الگوبرداری از سوئیچ بلید ۳۰۰ امریکایی دانست. تفاوتهای متعددی در جزئیات طراحی معراج ۵۲۱ با سوئیچ بلید ۳۰۰ دیده میشود از جمله تفاوت ابعاد دهانه بال و شکل بخش جلویی بدنه آنها که فرضیه مهندسی معکوس بودن را رد میکند. نکته بعد اینکه معراج ۵۲۱ خود دارای سه گونه سرجنگی است که نشان از طراحی یک خانواده از پهپادهای انتحاری قابل حمل توسط نفر دارد. برای اولین بار در رزمایش اقتدار نیروی زمینی سپاه (نزسا) در مهر ۱۴۰۱ در منطقه رود ارس پهپاد معراج ۵۲۱ در منطقه رزمایش رونمایی و مجهز بودن یگان ویژه صابرین نزسا به این وسیله اعلام شد. به گفته سردار علی کوهستانی، مسئول سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نزسا، وزن سرجنگی این پهپاد سه مقدار ۵۰۰ گرم، ۷۰۰ گرم و هزارگرم است. همچنین معراج ۵۲۱ مداومت پروازی پنج تا ۱۵ دقیقه و برد پنج کیلومتری دارد. این پهپاد طول و دهانه بالی حدود ۶۵ سانتیمتر دارد. جنس بدنه و بالهای معراج ۵۲۱ از مواد ترکیبی (کامپوزیت) غیرفلزی است که هم به سبکی و هم کاهش بازتاب راداری آن کمک شایانی میکند.
قابلیتهای عملیاتی معراج ۵۲۱
معراج ۵۲۱ میتواند در محدوده میزان مداومت پروازی خود قابلیت گشتزنی یا به اصطلاح پرسهزنی را در منطقه مشخص شده توسط کاربر داشته باشد و در صورت مشاهده هدف، توسط کاربر از طریق یک کنترلکننده مجهز به نمایشگر یا به واسطه قابلیت تحلیل تصویر و هوش مصنوعی روی هدف قفل تصویری انجام دهد و به سمت آن سرایز شود. در واقع پهپادهای انتحاری یا مهمات پرسهزن هم با منظور اصابت به هدفی تعیینشده پیش از پرواز و هم با هدف گشتزنی و سپس حمله به هدفی ارزشمند در صورت مشاهده آن عمل میکنند. معراج ۵۲۱ علاوه بر قابلیت حمله به تجمع نفرات دشمن، امکان اصابت دقیق به خودروها و تانکها و سایر تجهیزات مهم دشمن را هم دارد.
به گفته سردار محمد پاکپور، فرمانده نیروی زمینی سپاه این پهپاد انتحاری آزمایشهای خود را پشت سر گذاشته است و به صورت عملیاتی در اختیار نیروهای ویژه قرار دارد. از تصاویر منتشرشده از عملکرد معراج ۵۲۱ مشخص شد که علاوه بر پرتابگرهای تکی قابل حمل توسط نفر، این پهپاد به صورت چهارتایی روی خودروهای ضدمین و ضدکمین (امرپ) طوفان و همچنین جایروپلینهای نیروهای ویژه هم نصب شده است.
ترکیب این پهپاد انتحاری با پهپادهای بزرگتر یا بالگردهای ترابری هم برای ایجاد قابلیت حمله چند فروندی هم به راحتی قابل انجام است. معراج ۵۲۱ در دستههای پنج تا ۱۰ فروندی برای حمله به یک هدف یا چند هدف قابل بهکارگیری است.
معراج ۵۰۴
در سال گذشته هم نیروی زمینی سپاه از یک پهپاد انتحاری دیگر به نام معراج ۵۰۴ پرده برداشته بود که قابلیت حمل محموله ۵/۲ کیلوگرمی را در مسافت ۱۰۰ کیلومتری دارد. این پهپاد از یک پهپاد هدف مشتق شده است که دارای بال دلتا یا مثلثی و موتور ملخی نصب شده در جلوی بدنه است. این پهپاد با نصب روی خودرو میتواند به سرعت اولیه لازم برای برخاستن برسد و به سمت هدف مشخصشده حرکت کند. در معراج ۵۰۴ مشخصاً برد بسیار بیشتر و میزان حمل محموله بیش از دو برابری نسبت به معراج ۵۲۱، آن را در ردهای از پهپادهای انتحاری با قابلیت زدن اهداف در فواصل خارج از دسترس نفرات در یک منطقه قرار میدهد.
امروزه به همت متخصصان جوان کشور، پهپادهای انتحاری در کنار بمبها و موشکهای نقطهزن به عنوان یکی از ابزارهای تهاجمی دقیق، اما با قیمت ارزان در اختیار فرماندهان نیروهای عملیاتی در سراسر کشور قرار گرفتهاند. برخی از این پهپادها بر اساس تغییر پهپادهای شناسایی یا هدف پروازی موجود برای مأموریت انتحاری آماده و برخی با خصوصیات جدید طراحی شدهاند. وجود این پهپادها سبب میشود آرایه تجهیزات تهاجمی نیروهای مسلح در برابر گستره متنوع تهدیدات دشمن، کاملتر شود و در مجموع امکان برتری یافتن بر آن را با هزینه کمتر افزایش دهد.
