گامی دیگر در مسیر بازگشت آوارگان سوری به آغوش وطن. این بار از دروازه لبنان؛ همسایه سوریه. به تازگی عصام شرف الدین وزیر امور مهاجران لبنان به دمشق سفر کرد تا درباره بازگشت آوارگان سوری به کشورشان با مقامهای سوریه گفتگو کند.
بر اساس برآوردهای سازمان ملل، بیش از یک میلیون و نیم پناهجوی سوری در لبنان حضور دارند که ۸۰۰ هزار تن از آنها در اردوگاههای پناهجویان به سر میبرند.
لبنان نزدیک به ۶ میلیون جمعیت دارد و از این تعداد یک و نیم میلیون نفر، پناهجوی سوری هستند. یعنی به ازای هر ۴ شهروند لبنانی یک پناهجوی سوری در این کشور زندگی میکند. علاوه بر آن ۵۰۰ هزار پناهنده فلسطینی نیز از زمان اشغال این کشور به دست رژیم صهیونیستی، به لبنان پناهنده شده اند.
دیدار میان هیات لبنانی و سوری با تاکید بر توافق و تعامل درباره برنامه بازگشت پناهجویان سوری از لبنان به کشور خود پایان یافت.
عصام شرف الدین وزیر مهاجران در لبنان در گفت و گوی اختصاصی با تسنیم میگوید: هنگامی که ما درباره ۱۵ هزار پناهجو برای بازگشت به سوریه صحبت کردیم، وزیر کشور سوریه ما را شگفت زده کرد و گفت: نه! بگذارید تعداد بیشتری به سوریه بازگردند؛ چون ما امکانات لازم را داریم و در حال حاضر نزدیک به ۵۳۲ مرکز در سوریه مستقر شده اند و تقریبا ۸۰ درصد از اراضی سوریه برای اسکان پناهجویان بازگشته به وطن، امنیت دارد. مسئلهای که میتواند حدود ۲۲۰ هزار از شهروندان سوریه را در بر بگیرد.
وی افزود: ما هم درباره اصلاح برنامه خود فکر کردیم، تا مناسبترین راه حل را در پیش بگیریم و فعالیت بازگشت مهاجران را از اردوگاهها شروع کنیم که ۱۷ درصد از جمعیت کنونی پناهجویان سوری در لبنان را تشکیل میدهند. امروز مهمترین مانع اصلی برای انجام این کار، دخالت غربیها و فشار بر مذاکرات بازگشت پناهجویان است؛ به این بهانه که سوریه هنوز محل امنی برای سکونت مردم و پناهجویان نیست.
موضوع پناهجویان سوری و مشکلات لبنان
اولین مشکلی که لبنان پس از ورود پناهجویان سوریه با آن روبرو شد، فشار بر زیرساختهای این کشور بود. مشکلی که در نتیجه وسعت کم مناطق جغرافیایی لبنان به وجود آمد. اضافه بر آن، احزاب مختلفی در لبنان اوضاع کنونی اقتصادی کشور را نتیجه حضور پناهجویان سوری میدانند؛ چون به گفته آنها باعث کاهش منابع ارزی کشور و بالا رفتن درخواست کار شده است. آمارها هم نشان میدهد حضور پناهجویان سوری هزینه ۴۰ میلیارد دلاری بر اقتصاد لبنان تحمیل کرده است. موضوعی که میشل عون رئیس جمهوری پیشین لبنان هم بر اساس آمارهای صندوق بین المللی پول به آن اشاره کرد.
در این ارتباط احمد جابر کارشناس مسائل اقتصادی در لبنان به تسنیم میگوید: سالانه هزینهای حدود ۴ میلیارد دلاری در بودجه لبنان صرف پناهجویان میشود. اگر این رقم را ضرب در ۱۱ سال کنیم، یعنی از زمان ورود پناهجویان سوری به لبنان، مبلغی حدود ۴۴ میلیارد دلار میشود که برای حکومت لبنان هزینه داشته است. پناهجویان سوری امروز با شهروندان لبنانی در کسب فرصتهای شغلی رقابت میکنند. هر خانواده سوری امروزه مبلغی حدود ۳۰۰ دلار، به عنوان کمک هزینه به صورت ماهانه از سازمانهای بین المللی دریافت میکند که معادل ۱۰ میلیون لیره لبنان است؛ مبلغی که یک مدیرکل در لبنان دریافت نمیکند.
بهبود شرایط در سوریه
اوضاع امنیت در سوریه بهبود پیدا کرده است و نتیجه دیدار اخیر مقامهای لبنان و سوریه هم توافق بر سر بازگشت بیش از ۱۵ هزار پناهجوی سوری به صورت ماهانه به کشور خود بود. لبنان هزینههای زیادی را تاکنون به دوش کشیده است. مسئلهای که مهمترین علت آن، موضع سازمانهای بین المللی، مجموعههای حامی پناهجویان و موانع آنان در برابر اجرای پروژه بازگشت پناهجویان سوری به سرزمینشان است.
عصام شرف الدین میگوید: در مذاکرات با دمشق به نتایج بسیار خوبی دست پیدا کردیم و انتظار میرود که کابینه از این طرح استقبال کند و از سوریه و فعالان این ابتکار تشکر و تقدیر به عمل بیاورد؛ اما متاسفانه متغیرهایی به وجود آمده که اجازه نمیدهد کار به درستی پیش برود. این موضوع در نامه نجیب میقاتی نخست وزیر لبنان واضح بود که ایشان این پروژه رو خنثی میکند یا مسئله را به تاخیر میاندازد؛ به دلایلی که به کمیسیاریای عالی پناهجویان سازمان ملل مرتبط است. ما هم درخواست کردیم نشستی سه جانبه میان لبنان، کمیساریا و سوریه برگزار شود. کمیساریا اعلام کرد مدتی بعد پاسخ شما را میدهیم. هیئت سوری نیز تاکید کرد ما قطعا موافقیم.
پناهجویان چه میگویند؟
خبرنگار تسنیم در بیروت در خیابان با پناهجویان سوری زیادی روبرو میشود و از آنان میپرسد چرا تاکنون به کشور خود بازنگشته اند؟
یک پناهجوی سوری میگوید: شهروندان لبنانی بسیاری ما را تحت فشار میگذارند که به کشور خود برگردید، اما اینکه برنمی گردیم دلایل متعددی دارد. مثلا باید به ارتش و یا خدمت سربازی برویم، در حالی که من ازدواج کرده ام و چهار فرزند دارم، چطور میتوانم به سربازی بروم، نمیتوانم زن و فرزندانم رو تنها بگذارم.
پناهجوی دیگری میگوید: ما نمیتوانیم به منطقه خود بازگردیم، اولین نگرانی حضور گروههای تروریستی است و دومین نگرانی هم نبود و حمایت و کمک است.
یکی دیگر از پناهجویان هم دیدگاه خود را اینگونه بیان میکند: کارگر سوری جای کارگر لبنانی را میگیرد، یعنی اینجا نیمی از ما یا بهتره بگویم سه چهارم ما که در این محل کار میکنیم، سوری هستیم. بدون شک ما داریم جای کارگر یا شهروند لبنانی را میگیریم. همزمان با این مسئله، پناهجویان سوری از طرف سازمانهای حمایت از پناهندگان، کمکهای مالی دریافت میکنند در صورتی که باید در خانه و کشور خود حضور داشته باشند.
وجود یک و نیم میلیون پناهجوری سوری در لبنان، در زمانی که این کشور با بحرانهای بسیاری رو به رو است، بر اساس گزارش ناظران لبنانی، منجر به کاهش توان اقتصادی لبنان در زمینه برق، کالاهای اساسی و دیگر مسائل شده است. از سوی دیگر مقامهای لبنانی بر این باورند، حل بحران پناهندگان سوریه در لبنان، میتواند آغاز مسیر حل بحرانهای داخلی و خارجی این کشور باشد.
