هر چند حضور در جام جهانی فوتبال و بین ۳۲ تیم منتخب دنیا یک افتخار بزرگ محسوب میشود، اما نمیتواند مهر تأییدی بر پیشرفت سطح فوتبال کشورها باشد.
تاریخ جام جهانی نشان میدهد بودهاند کشورهایی که یک یا چند دوره در جام حضور داشتهاند، اما در نهایت راه به جایی نبردهاند و محو شدهاند. فوتبال جای آنهایی که میخواهند در جا بزنند نیست و در غربال خود آنها را که میخواهند ریز باقی بمانند، بیرون میریزد.
فوتبال ایران با سابقه شش دور حضور در جام جهانی یکی از این نمونههاست که هیچ پیشرفتی نکرده و همچنان در حسرت صعود از مرحله گروهی باقی مانده و این در حالی است که کشوری، چون سنگال با سابقه سه دوره حضور در جام جهانی دو بار تجربه صعود به مراحل بالاتر را دارد یا دیگر کشورهای آسیایی حاضر در جام جهانی که هر کدام حداقل یک بار این تجربه را داشتهاند حتی کرهشمالی!
از سال ۱۹۷۸ (آرژانتین) تا همین ۲۰۲۲ (قطر) نتایج تیم ملی تکرار مکررات است؛ برد، مساوی و باخت و بعد حذف، یعنی هیچ، یعنی درس نگرفتن از شکست و درجا زدن. باید اذعان کنیم خوششانس هستیم که میتوانیم با توجه به ضعف مفرط حاکم بر فوتبال آسیا و اختلاف سطح موجود در آن به جام جهانی صعود کنیم، تازه اگر فیفا طرح افزایش تیمهای جام جهانی را اجرا کند که اصلاً دیگر زحمت صعود را هم نخواهیم کشید، اما مهم این است که در جام جهانی چه عملکردی از خودمان نشان میدهیم. فوتبال ایران در جام جهانی دلخوش به جرقههاست، درست مانند پیروزی مقابل امریکا در ۹۸ فرانسه یا برتری با گل به خودی مراکش در جام جهانی روسیه یا تکبازی خوب مقابل ولز. در بقیه لحظات و بازیها تقریباً هیچ چیزی برای ارائه وجود نداشته است و این یعنی درجا زدن، یعنی باختن و چیزی برای ارائه نداشتن. غربال فوتبال چنین تیمهایی را بیرون میاندازد و فوتبال ایران اگر میخواهد همچنان در این غربال حضور داشته باشد، باید تغییراتی اساسی در خود ایجاد کند. دلخوش بودن به صرف حضور در جام جهانی به عنوان بزرگترین رویداد فوتبالی جهان و در جا زدن و پیشرفت نکردن با این شعار که در بین ۳۲ تیم حضور داریم، یعنی یک شکست و نابودی تدریجی که گویا نمیخواهیم آن را ببینیم. فوتبال ایران امروز در رؤیاپردازی و خوابی به سر میبرد که ادامه آن نیستی و نابودی خواهد بود. فوتبال ایران امروز از حضور در جام جهانی به عنوان یک پیروزی یاد میکند و در حالی که دیگران برای مراحل بعدی برنامهریزی میکنند، ایران خودش را با جا ماندههای جام مقایسه میکند که بله ما اینجا هستیم، اما مثلاً ایتالیا نیست، پس ما برتر از ایتالیا هستیم. همین نگاه مضحک کافی است برای در جا زدن و پیشرفت نکردن، همین نگاه کافی است که فوتبال بیرونمان کند، درست مثل تمام شش دوره گذشته و اگر این نگاه ادامه داشته باشد، دیگر حتی در جام جهانی هم جایی نخواهیم داشت.
