طی هفتهها و ماههای اخیر کشورهای غربی بارها بدون ارائه هرگونه سندی، ایران را به عرضه تجهیزات نظامی به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین متهم کردهاند. این اظهارات در پی اغتشاشات در ایران شدت گرفته است و فروش موشکهای بالستیک یکی از این موارد ادعایی است. میخائیل پودولیاک روز سه شنبه در گفتگو با روزنامه گاردین تصریح کرد که نه تنها جمهوری اسلامی ایران تاکنون موشکهای بالستیک در اختیار روسیه قرار نداده بلکه احتمالاً از این به بعد هم چنین تسلیحاتی را به مسکو نخواهد داد. البته این مقام اوکراینی فشارهای دیپلماتیک غرب و همچنین اغتشاشات داخلی ایران را عامل خودداری تهران از ارائه موشکهای بالستیک به روسیه دانسته است. پودولیاک ادعاهای دیگر مقامهای اوکراینی را درباره عرضه پهپادهای ایران تکرار کرد و گفت که در حال حاضر احتمالاً ذخایر پهپادهای روسیه که از ایران دریافت کرده، به پایان رسیده و مسکو تنها برای دو الی سه حمله گسترده به اوکراین، موشکهای کروز ساخت روسیه را در اختیار دارد. در راستای اظهارات این چنینی، دیمیتری کولبا، وزیر خارجه اوکراین هم روز سه شنبه گفته بود: «ما از نزدیک گام ایران را در خصوص همکاری فنی نظامی این کشور با روسیه دنبال میکنیم. تمامی استدلالهای منطقی میگویند که این همکاری باید فوراً خاتمه پیدا کند. ما تصمیم نهایی تهران را بررسی و مطابق با آن تصمیمگیری خواهیم کرد.»وی در ادامه تهران را تهدید کرد: «پیام ما به طرف ایرانی بسیار واضح بوده است. ابتدا به آنها گفتیم که یا از کارتان دست بکشید یا با تبعات جدی مواجه خواهید شد. سپس به آنها گفتیم که مهم نیست منافع ارسال پهپاد و تسلیحات به روسیه چه باشد، چراکه تبعات منفی این همکاری بر منافع آن سنگینی میکند.»
ابراز تردید کارشناس امریکایی
اوکراین به این حد از اتهامزنی بسنده نکرده و اگرچه مدعی شده که روسیه همچنان در صدد خرید پهپادهای بیشتر از ایران است، اما از طرفی، کاهش استفاده روسیه از این پهپادها را با سرمای اوکراین مرتبط دانسته است. هرچند هیچ مقام اوکراینی نه تنها تا به حال به این پرسش پاسخ نداده است که بر فرض واقعیت داشتن چنین ادعاهایی، اصولاً روسیه به عنوان کشوری سردسیر چرا باید از ایران پهپاد بخرد، بلکه مقامات اوکراینی رویکرد فرار رو به جلو را در پیش گرفتهاند. یوگنی زیلکین، سخنگوی نیروهای مسلح اوکراین در زمینه ارتباطات راهبردی به خبرگزاری اونیان این کشور گفته است که در ساخت پهپادهای شاهد ۱۳۶ از قطعات مصنوعی و برخی مواد دیگر استفاده شده که در برابر سرما تابآوری ندارند و ناکارا میشوند. او افزوده است که از روز ۱۷ نوامبر (۲۶ آبان) هیچ پهپاد ایرانی در آسمان اوکراین و در حمله به این کشور دیده نشده است. ناتالیا گومنیوک، مدیر مرکز مطبوعاتی نیروهای مسلح اوکراین در جنوب کشور هم در مصاحبه با همان خبرگزاری، کاهش استفاده روسیه از پهپادهای ایرانی و استفاده محدود از انواع دیگر پهپادها را به خالیشدن زرادخانه روسیه از این نوع تسلیحات یا تغییری در راهبرد تسلیحاتی روسیه مرتبط دانسته است. اوکراینیها در شرایطی بر این ادعا پافشاری میکنند که کارشناسانی از جمله ساموئل بندت، کارشناس تسلیحاتی و از تحلیلگران مرکز مطالعات امنیت نویت امریکا هم اظهارات آنها را تأیید نمیکنند. بندت به مجله نیوزویک در امریکا گفته است که درباره ادعای اوکراین در خصوص ناکاراشدن پهپادهای ایرانی در سرما نمیتوان کاملاً مطمئن بود. میتوان فرض را بر این گذاشت که برخی از پهپادهای ایران به طور خاص برای دماهای شدیداً زیر صفر طراحی نشدهاند و همزمان باید توجه داشت که ایران در تاجیکستان کارخانهای دایر کرده است که پهپاد ابابیل ۲ تولید میکند و تاجیکستان به لحاظ جغرافیایی در منطقهای کوهستانی و بسیار سرد واقع است.
تقلایی برای توجیه اقدام علیه ایران
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران یک ماه پیش در حاشیه نخستین نشست هماهنگکنندگان ملی گروه دوستان دفاع از منشور ملل متحد با اینکه «مناسبات ما با روسیه بر اساس همسایگی و منافع متقابل است»، با اشاره به ادعاهایی مبنی بر ارسال موشک و پهپاد به اوکراین گفت که بخش مربوط به موشک کاملاً غلط است، ولی ایران ماهها قبل از آنکه جنگ اوکراین شروع شود، تعدادی پهپاد به روسیه فروخته است. امیرعبداللهیان در واکنش به ادعاهای مقامات اوکراین از جمله ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور این کشور گفت که با همتای اوکراینی خود به توافق رسیده است، چنانچه هرگونه مستندی دارند مبنی بر اینکه روسیه از پهپاد ایرانی در اوکراین استفاده کرده است، این اسناد را در اختیار ایران قرار دهد. از آن زمان تاکنون هیچ سندی ارائه نشده است. نورنیوز در مطلبی با عنوان «سرمای هوا و زمینگیر شدن پهپادهای خیالی» نوشت که اخباری از این دست، با هدف داغ نگاه داشتن کلیدواژه «پهپاد ایرانی» در موضوع «بحران اوکراین» مطرح میشوند. در این گزارش آمده است که پخش اخبار مربوط به نقش پهپادهای ایرانی در تخریب وسیع زیرساختهای اوکراین در چارچوب سناریویی برای توجیهپذیر کردن اقدامات حقوقی علیه ایران در موضوعات حقوق بشری و مرتبط کردن آن به نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت برای زیر فشار قرار دادن ایران در مذاکرات رفع تحریمها است.
