برداشت نارنگیهای پیشرس همزمان با مهرماه آغاز شد و به رغم آنکه قیمت این نوبرانهها در بازار استان مازندران و پایتخت تا کیلویی ۳۰ هزار تومان میرسد، اما دست باغدار از این قیمتها کوتاه است و نهایتاً رنج و زخم بر دستان پینه بستهاش میماند و به زحمت سردرختی کیلویی ۵ تا ۶ هزار تومان به فروش میرساند. طی چند سال اخیر، بحث هزینهها به یکی از موضوعات ثابت و دغدغه باغداران تبدیل شده که در طول یک سال کاشت، داشت و برداشت، آنها را تحت فشار قرار میدهد و در نهایت دسترنجشان عاید دلال میشود.
نیمی از مرکبات کشور در استان مازندران تولید میشود و آمار و ارقامها نشان میدهد خوشبختانه امسال افزایش عملکرد در باغات این استان را شاهد هستیم و پیشبینی میشود میزان تولید مرکبات و کیوی استان به ۳ میلیون تن برسد که بازرگانی و بازاریابی آن نیازمند اتخاذ تدابیر ویژه است. بر اساس پیشبینیها امسال مازندران با افزایش تولید مرکبات روبهروست، بهطوریکه تولید محصول حدود ۲ میلیون و ۷۰۰هزار تن اعم از نارنگی و پرتقال دور از انتظار نیست.
امسال حجم بالاتری از محصول مرکبات نسبت به سنوات گذشته روانه بازار میشود که با توجه به پیگیریهای انجام گرفته انتظار میرود شرایط برای صادرات بیشتر فراهم شود.
با این حال سرپرست معاونت بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی مازندران به تمایل پایین باغداران نسبت به برداشت محصول اشاره کرده و میگوید: «با توجه به اینکه سورتینگداران در فروش محصول دچار ضرر و زیان شدند امسال برای خرید استقبال نکردند و همین موضوع باعث شده است قیمت محصول پایین باشد.»
احسان عباسپور به تلاش مسئولان برای صادرات محصول اشاره کرده و میافزاید: «صادرات محصول شروع شده و محمولهها در حال خروج است.»
به گفته این مسئول، با توجه به اینکه ممکن است بازار داخل کشش این حجم از تولیدات را نداشته باشد و تقاضای کمتری از عرضه محصول را شاهد باشیم باید تلاش بیشتری برای صادرات محصولات در دستور کار قرار گیرد.
باغات در سامانه سماک ثبت نشدهاند
با اینکه صادرات میتواند بخشی از هزینههای باغداران را تأمین کند و درآمد خوبی برای آنها به همراه داشته باشد، اما بر اساس گزارشهای موجود تاکنون فقط ۱۳ هکتار از باغات مازندران در سامانه سماک ثبت شده است.
موضوعی که عبدالرحمن زاغی مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران به آن اشاره کرده و با بیان اینکه ثبت نام باغداران در سامانه سماک یکی از پیششرطهای لازم برای صادرات مرکبات و کیوی است به «جوان» میگوید: «باغدار باید در این سامانه ثبتنام کند تا محصول تولیدی قابل ردیابی و شناسایی باشد، زیرا عمده صادرکنندگان مرکبات خارج از استان هستند و محصول خود را از باغات مازندران جمع آوری میکنند و تاکنون تنها ۱۳ هکتار باغ در سامانه سماک ثبت شده است.»
در همین رابطه مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران نیز با تأکید بر اینکه صادرات مرکبات به صورت جدی پیگیری میشود و با پیگیری معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، مقدمات صادرات مرکبات مازندران به روسیه، چین و هند فراهم شده است، میگوید: «صادرات باید پایدار باشد و روند صادرات محصولات کشاورزی به ویژه مرکبات همراه با فراهم شدن زیرساختها تداوم داشته باشد. توسعه صادرات کیوی هم با جدیت پیگیری میشود و به دنبال این هستیم محصولات مازاد تولیدی در بخش کشاورزی استان به سایر کشورها صادر شود و هم افزایش درآمد اقتصادی و هم افزایش اشتغال و تولید صادرات محور را شاهد باشیم.»
با وجو نقصهایی که وجود دارد با این حال مرکبات مازندران در خارج از ایران مقبولیت بالایی دارد و آنها پول خوبی بابت آن میپردازند.
در همین رابطه مدیر جهاد کشاورزی میاندورود ساری از صادرات ۹۰۰ تن مرکبات از این شهرستان به خارج کشور خبر داده و میگوید: «صادرات مرکبات از این شهرستان در حال انجام است.»
سیداسماعیل علوی «سلامت» و «مرغوبیت» را دو ویژگی مهم مرکبات این شهرستان برشمرده و ادامه میدهد: «به همین دلیل هم تقاضا برای صادرات به خارج از کشور و هم ارسال به دیگر استانها زیاد است. نکته مهم این است که زنجیره تولید بدون صادرات تکمیل نخواهد شد و باید از این فرصت برای بهینهسازی تولید و بستهبندی استفاده کنیم. کیفیت محصول و شکل و بستهبندی آن در بازارهای جهانی بسیار مهم است و باید مورد توجه ویژه صادرکنندگان قرار گیرد.»
به گفته این مسئول، باید هزینه تولید را کاهش داد و با افزایش بهرهوری عوامل تولید و افزایش عملکرد در واحد سطح، فرصت رقابت را مهیا کرد.
دولت برای صادرات برنامه داشته باشد
مشکل مرکبات همه ارقام را شامل میشود و فرقی ندارد نارنگی، پرتقال یا کیوی باشد، فصل برداشت و فروش که از راه میرسد، تولیدکننده مینالد و دلال از زمین زدن محصول و مفت خریدن آن به خود میبالد. باغداران، تولیدکنندگان و سورتینگ داران راهحل مشکل بازاریابی و بازرگانی مرکبات از نارنگی تا کیوی را صادرات میدانند و خواهان برنامهریزی مسئولان برای رفع این چالش مهم هستند و اعتقاد دارند اگر حمایتهای لازم صورت نگیرد چند سال آینده به جای مرکبات باید ویلا در باغات سبز شود.
مرکبات دومین محصول اقتصادی و پرارزش محسوب میشود و سالانه زنجیره مالی کلانی را نصیب مازندران میکند.
مدیرعامل اتحادیه باغداران با اظهار اینکه باغداران انتظار دارند محصول خود را با قیمت بالاتری روانه بازار کنند، میگوید: «متأسفانه میوههای نارنگی و تامسون با قیمت چند برابری به مصرف کننده عرضه میشود و باید این فاصله و شکاف نظارت و رصد شود.»
محمدرضا شعبانی واگذاری مسئولیت بازرگانی به جهاد کشاورزی را اشتباه دانسته و تصریح میکند: «در حال حاضر بازرگانی و صمت نقش چندانی در این زمینه ندارند و این مسئله از جمله دغدغههاست، زیرا میوه با قیمت زیر ۱۰ هزار تومان در باغ از تولیدکننده گرفته میشود و با قیمت بیش از ۳۰ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسد و باید این خلأ نظارتی رفع شود.»
