امر به معروف و نهی از منکر پیش از آنکه امری دینی و فریضهای توصیه شده باشد، امری انسانی و راهی برای رشد و تعالی جامعه است. افرادی که گردهم جمع شده و قرار است در کل جامعهای رو به پیشرفت بسازند باید بتوانند همدیگر را از سقوط و قدم در راه تباهی نهادن نجات دهند. اینکه افراد نسبت به حال یکدیگر بیتفاوت نبوده و رشد، شادی و خوشبختی را امری جمعی دانسته و برای رسیدن به آن تلاش کنند، ستودنی است. اینکه افراد یک جامعه تعالی را در گرو یک حرکت گروهی تعریف کنند و برای رسیدن به آن همدیگر را از منجلاب بدیها نجات دهند و به معروفها تشویق و ترغیب کنند، موضوعی انسانی و البته اصلی مترقی است که خوشبختانه در دین ما نیز از آن به عنوان فریضه یاد شده است.
دنیای ماشینی امروز و بیخبر شدن افراد از حال یکدیگر با وجود رشد و پیشرفت وسایل ارتباط جمعی و امکان ارتباط از راه دور و در نهایت گسترش نوعی بیتفاوتی نسبت به همدیگر، موجب شده پدیده امر به معروف و نهی از منکر گاهاً نوعی دخالت در کار دیگران تعریف شود. این در حالی است که «این واجب فراموش شده» به تعبیر مقام معظم رهبری، نه دخالت در امور زندگی شخصی دیگران، بلکه نشان دادن راه صواب در امور اجتماعی است. همینجاست که میتوان به فلسفه قیام امام حسین (ع) نیز پی برد که ایشان برای نجات انسانها از قدرت اهریمنی که سعی در منحرف کردن راه صلاح و خیر مردم را داشتند، قیام کردند و این همان امر به معروف و نهی از منکر در قالب «عمل» است. توجه به این نکته ضروری است که امر به خوبی و نهی از بدی، دارای مراحلی است که اولین مرتبه آن، شناخت معروف و منکر و سپس شناخت از خود است و پس از گذر از این مرحله دشوار نوبت به «عملگرایی» میرسد. نمیتوان انتظار داشت که مردم، معروف را شناخته و همدیگر را به آن امر کرده و از منکر دوری جویند در حالی که برخی افراد بعضاً سرشناس و بانفوذ صرفاً با تکیه بر ظواهر دین، جای معروف و منکرها را عوض کنند. واقعیت این است که امر به معروف و نهی از منکر از رأس هرم یک جامعه نشئت میگیرد، همانطور که امام حسین (ع) به عنوان امام برحق دوران خویش و البته زعیم برحق مسلمانان و شیعیان دوران خود با گذشت از تمام متعلقات دنیوی و حتی خانواده عزیزش، سعی در جاری کردن فریضه مهم امر به معروف و نهی از منکر در جامعه کرد و از برکت خون ایشان است که اسلام زنده نگه داشته شده و این خون تا همیشه تاریخ، جداکننده حق و باطل و نمایانکننده راه صواب از خطاست. پس هرگاه زعما، خود را مقید به برافراشتن پرچم امر به معروف و نهی از منکر کنند، میتوان از پیروان نیز این انتظار را داشت و این فریضه را زنده نگاه داشت. همانطور که مقام معظم رهبری میفرمایند: «ببینید یک انسان (امام حسین علیهالسلام) هم در تلاش نفسانی و شخصی تهذیب نفس آن حرکت عظیم را آغاز میکند، هم در صحنه و عرصه فرهنگی که مبارزه با تحریف و اشاعه احکام الهی و تربیت شاگرد و انسانهای بزرگ است و هم در عرصه سیاسی که امر به معروف و نهی از منکر است، بعد هم مجاهدت عظیم ایشان که مربوط به عرصه سیاسی است. این انسان در سه عرصه مشغول خودسازی و پیشرفت است، عزیزان من! این انسان الگوست، لحظهای نباید متوقف شد.»
متأسفانه در سالهای اخیر خلط مبحثی در خصوص امر به معروف و نهی از منکر به وجود آمده و این فریضه دینی و این امر انسانی ستودنی، محدود به موضوعاتی خاص در جامعه شده که حتی بعضاً دلزدگی نیز ایجاد کرده است. نهایتاً باید بدانیم که امر به خوبیها و راه صواب و نهی از بدیها و پرهیز از مسیر خطا، راهی در راستای رشد و تعالی هرچه بیشتر جامعه اسلامی است. در این صورت مردم نسبت به همدیگر بیتفاوت نبوده و نجات جامعه را در گرو نجات فردفرد جامعه میدانند و چه چیز گواراتر از اینکه کشتی یک جامعه اسلامی با کمک همه مردم و از رهگذر رهایی از راههای خطا و منکر و بازگشت به مسیر هموار درستی و معروف از دریای پرتلاطم کارشکنیهای دشمنان و نفوذ آنان به ساحل آرامش و نیکبختی دنیا و آخرت برسد.
* فرمانده انتظامی پایتخت
