طی سالهای اخیر سیلهای گستردهای اتفاق افتاده که پیش از آن کمتر در جهان سابقه داشته است. چندین سال است که کارشناسان محیطزیست و دانشمندان در جهان نسبت به تغییرات آب و هوایی و روند گرمشدن زمین هشدار میدهند و راهکارهایی را نیز در این زمینه اعلام کردهاند، اما با وجود این روند گرمایش زمین متوقف نشدهاست.
رئیس انجمن علمی مهندسی حرارتی و برودتی ایران، یکی از علل بارشهای سنگین و وقوع سیلها را استفاده بیرویه از سوختهای فسیلی و در نتیجه آن گرمشدن زمین میداند. دکتر عبدالرزاق کعبی نژادیان درباره گسترش استفاده از سوختهای فسیلی در جهان به خبرنگار «جوان» میگوید: «با گسترش کاربرد سوختهای فسیلی، «نفت» در همه جای دنیا به عنوان انرژی اصلی، مورد بهرهبرداری قرار گرفت و در یک برهه از زمان، «انرژی طبیعی» که ضریب استفاده از آن صددرصد بود، به ۶ درصد کاهش پیدا کرد.»
او به ضرورت استفاده از انرژیهای نو و تجدیدپذیر اشاره میکند و میگوید: «در ضرورت استفاده از انرژی چهار نکتهنظر حائز اهمیت است؛ اول «محدودیت استفاده از انرژیهای سوخت فسیلی»، دوم «کاهش وابستگی به آن»، سوم «تأثیر مخرب استفاده از سوخت فسیلی بر محیطزیست» و چهارم «سهولت مصرف از انرژیهای پاک» است.»
کعبی نژادیان با بیان اینکه استفاده از سوختهای فسیلی به محیطزیست آسیب وارد میشود، تصریح میکند: «نگرانیها درباره آسیب سوختهای فسیلی به محیطزیست از نیمه دوم دهه ۱۹۸۰ در جامعه بینالمللی قوت گرفت. بهطوری که این مسئله در دهه ۱۹۹۰ به صورت بحرانهای جهانی و اجتنابناپذیر مطرح شد. در سال ۱۹۹۲ نیز کنگره توسعه محیطزیست سازمان ملل در ریودوژانیرو برگزار شد و در موضوع محیطزیست کره زمین، نکاتی مورد توجه قرار گرفت. مثل تخریب لایه ازن، گرم شدن کرهزمین، بارانهای اسیدی، آلودگی اقیانوس، کاهش انواع گونههای جانوری، کاهش جنگلهای مناطق گرمسیری، توسعه بیابان و همچنین آلودگی کشورهای در حال توسعه.»
او ادامه میدهد: «کنگره توسعه محیطزیست سازمان ملل موقعیت محیطزیست و مسئله گرمشدن کره زمین را بررسی کرد و مورد بحث قرار داد و به این نتیجه رسید که «انرژی» تولید دیاکسید کربن میکند و «دیاکسیدکربن» موجب گرمشدن کرهزمین میشود. بنابراین «گرمشدن کره زمین» اثرات سوئی روی محصولات کشاورزی و تغییرات آب و هوایی خواهد گذاشت. مثلاً دما به صورت غیرعادی تغییر میکند یا اینکه سیل اتفاق میافتد. مانند وقوع بارندگیهای تابستانه و وقوع سیل که در روزهای اخیر شاهد آن بودیم.»
رئیس انجمن علمی مهندسی حرارتی و برودتی ایران اظهار میدارد: «نهادی به نام IPCC (پانل بین دولتی تغییر اقلیم) نیز برای توقف پیشرفت گرمشدن کرهزمین راهکارهایی را ارائه کردهاست. این نهاد پیشبینی کرده تا سال ۲۱۰۰ میزان غلظت CO۲ در جو، به سه برابر سال ۱۹۹۰ خواهد رسید و گفته اگر سناریویی تعریف کنیم و این عدد به «دو برابر» برسد؛ در اثر آن، دمای متوسط کل زمین حدود دو سانتی گراد بالاتر میرود و سطح آب دریا نیز حدود ۵۰ سانتی متر افزایش پیدا خواهد کرد. در چنین شرایطی تغییر دمای غیرعادی اتفاق میافتد و حوادثی، چون وقوع سیل رخ میدهد. همچنین به دریاچهها صدمه وارد میشود و بیماریهایی، چون مالاریا و تب زرد نیز افزایش پیدا خواهد کرد.»
کعبی نژادیان میافزاید: «یکی از پیشنهادات IPCC این بود که باید میزان مصرفی کربندیاکسید هر فرد از سال ۲۰۰۰ کنترل شود و به سطح سال ۱۹۹۰ برسد. همچنین پیشنهاد شد باید برای توسعه استفاده از انرژیهای نو تلاش شود.» رئیس انجمن علمی مهندسی حرارتی و برودتی ایران با اشاره به لزوم استفاده از انرژیهای نو میگوید: «انرژیهای نو به سه بخش تعریف میشود؛ اول «انرژیهای تجدیدپذیر» با محوریت استفاده از انرژی طبیعی مانند تولید برق از انرژی خورشیدی و بادی یا استفاده از انرژی امواج است. دوم «انرژی بازیافت» با محوریت استفاده از پسماندها و بهرهبرداری از ضایعات است. سوم «انرژینو» مثل استفاده از خودروهای برقی است. برخی صاحبنظران گازسازی و مایعسازی ذغال سنگ را جزو دسته انرژیهای نو میشمارند.»
کعبی نژادیان در پاسخ به این سؤال که آیا ایران در این زمینه فعالیت دارد، میگوید: «متأسفانه در استفاده از انرژیهای نو و تجدیدپذیر بسیار عقب ماندهایم. در مورد «انرژی نو» یا همان مایعسازی و گازسازی ذغال سنگ و هیدروژن حرفی برای گفتن نداریم. در زمینه خودروهای برقی نیز پیشرفتی نکردهایم و به ندرت از آن استفاده میکنیم. همچنین انرژی بازیافت نیز به قدر کافی در کشور وجود ندارد که باید برای استفاده از آنها برنامهریزی کنیم. ما تنها در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، فقط از باتری خورشیدی برای استفاده از نور خورشید و همچنین انرژی بادی را مورد توجه قرار دادهایم. متأسفانه از انرژی اقیانوسی بهرهبرداری نشده و برای استفاده از انرژی زمین گرمایی نیز نیروگاهی را تأسیس نکردهایم.»
او به ضرورت توجه ویژهتر برای استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در کشور اشاره و تأکید میکند: «باید این مسئله را مورد توجه قرار داد که در نیمه دوم استفاده انرژی از ذخایر منابع سوختهای فسیلی قرار گرفتهایم، بنابراین باید با جدیت تمام میزان مصرف سوختهای فسیلی در کشور و باقیمانده ذخایر نفتی، مورد بررسی قرار گیرد و آمار آن به سیاستگذاران انرژی کشور اعلام شود. در واقع باید صریحاً اعلام شود که وضعیت سوختهای فسیلی کشور در کدام نقطه قرار گرفته است تا با آگاهی بیشتری برای توسعه و گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، تدابیری اندیشیده شود.»
