پرواضح بود دیر یا زود بیتفاوتی مسئولان در خصوص خرید VAR کار دست جامعه داوری فوتبال ایران میدهد. هرچند نمیتوان سهم تحریمها را در این راستا بیتأثیر دانست، اما کمتر کسی است که نداند تمام داستان به تحریمهای موجود برنمیگردد و بخش عمده ماجرا را بیکفایتی مسئولان شامل میشود و دست روی دست گذاشتن آنها.
خردادماه بود که گفته شد داوران ایرانی به دلیل نداشتن مدرک VAR (کمکداور ویدئویی) نمیتوانند در مسابقات قهرمانی زیر ۲۳ سال آسیا و همچنین مرحله حذفی لیگ قهرمانان آسیا حضور داشته باشند. اتفاقی که تلنگری جدی بود و اگر پای مسائلی دیگر در میان نبود باید حساب کار دست آقایان میآمد که این ضعف میتواند به زودی ضربهای بزرگ به جامعه داوری ایران وارد کند. مسئلهای که علی خسروی، عضو کمیته داوران فدراسیون فوتبال نیز در گفتگو با روزنامه ایران صراحتاً بر آن تأکید کرده بود، خصوصاً که دو رویداد مهم جام ملتها و لیگ قهرمانان آسیا نیز پیشرو بود. دو مورد از مهمترین رقابتهای فوتبالی آسیا که براساس قوانین اعلام شده از سوی فدراسیون جهانی و همچنین کنفدراسیون فوتبال آسیا، تنها داورانی که دارای مدرک VAR باشند، میتوانند حضور در آن را تجربه کنند و این یعنی زنگ خطری جدی برای جامعه داوری ایران، چراکه جز علیرضا فغانی و موعود بنیادیفر، هیچ یک از داوران ایران چنین مدرکی ندارند و براساس قوانین نمیتوانند در رویدادهای فوتبالی آسیا و دنیا قضاوت کنند و داوری آنها تنها به حضور در لیگهای داخلی ایران محدود میشود و بس.
کنار گذاشتن داوران ایران از قضاوت در رقابتهای فوتبال قهرمانی زیر ۲۳ سال آسیا، اما برای فدراسیوننشینها تجربه نشد تا حداقل اگر در خرید تکنولوژی کمکداور ویدئویی نتوانستند کاری از پیش ببرند، تدبیری برای حضور داوران در کلاسهای آموزشی اندیشیده و گامی در راه کسب مدرک VAR برای جامعه داوری ایران بردارند تا شاهد بسته شدن پرونده حضور داوران ایرانی در رقابتهای آسیایی و جهانی نباشیم!
مسئلهای که اگر مورد توجه قرار میگرفت، امروز شاهد حذف داوران ایرانی از قضاوت در مسابقات زیر نظر فیفا و ایافسی به دلیل اخذ نکردن لایسنس VAR نبودیم! اما بیتوجهی در این راستا سبب شده جامعه داوری ایران تنها دو شانس (دو داور) برای حضور در رقابتهای حساس آسیایی داشته باشد.
البته خسروی که پیشتر فدراسیون را در این مورد خاص مخاطب قرار داده بود، امروز رئیس فیفا را زیر سؤال میبرد: «آقای اینفانتینو با ما چندچند هستی؟ وقتی میگویید سیستم VAR را نصب کنید، چگونه ما را در این بحث ورزشی تحریم میکنید؟» عضو کمیته داوران پیشتر با هشداری جدی به فدراسیون فوتبال مدعی شده بود عدم کسب مدرک VAR میتواند به حذف داوران ایران از رقابتهای مهمی، چون جام ملتها و لیگ قهرمانان آسیا منجر شود، اما امروز با اندکی تغییر در صحبتهایش مدعی است که نمیتوان تفسیر به رأی کرد: «همه میدانند که کشور ما باید به سیستم VAR تجهیز شود. با این وجود تاکنون به ما اعلام نکردهاند اگر VAR نداشته باشید، داورانتان از قضاوت در مسابقات بینالمللی محروم میشوند و نمیتوان تفسیر به رأی کرد. اما با توجه به اینکه در ایران فقط علیرضا فغانی و مهسا قربانی، لایسنس این سیستم را دارند، وزارت امور خارجه و دولت باید در این مورد به داوران کمک کنند.»
داوران برای دریافت لایسنس کمکداور ویدئویی باید دو دوره در کلاسهای VAR شرکت کنند و پس از حضور در این دورهها نیز باید به صورت آفلاین در کشورشان تمرین کنند. اولین بار در سال ۲۰۱۶ در استرالیا، فیفا به صورت آفلاین یک سال با داوران این کشور در مورد این سیستم کار کرد، یعنی فقط با این سیستم تمرین کردند، اما در سال ۲۰۱۷ و هفته بیست و ششم لیگ استرالیا در بازی ملبورن سیتی و آدلاید یونایتد از سیستم به صورت آنلاین استفاده شد. از همان سال فیفا در قانون ششم که مربوط به کمکداوران است دیگر ننوشت کمکداور، بلکه قید کرد سایر مقامات رسمی بازی. سایر مقامات رسمی متشکل میشد از کمکداور و کمکداور ویدئویی.
این کار برای فیفا بیشتر جنبه درآمدزایی دارد، به همین دلیل هم به کل کنفدراسیونها و فدراسیونها اعلام شد تنها میتوانند با ۱۵ شرکت خاص که مورد تأیید فیفاست در زمینه VAR کار کنید. هرچند در ادامه تعداد این شرکتها به دلیل کیفیت پایین برخی به پنج گزینه تقلیل یافت، اما در ماهیت داستان تغییری ایجاد نشد و کشورها تنها میتوانند با یکی از این شرکتهای مورد تأیید فیفا کار کنند. تا اینجای امر مسئله خاصی وجود ندارد، اما با توجه به تحریمها، استفاده از سیستم کمکداور ویدئویی در ایران مشکلساز شده است. هرچند برخی نیز بر این باورند که در این راستا دست دلالها نیز در میان است و ورود VAR به داوری ایران میتواند بیزینس بسیاری را تخته کند، اما مسئله امروز، نه حضور کمکداور ویدئویی در ایران که عدم دریافت مدرک آن توسط داوران است. مسئلهای که حتی با وجود تحریمها نیز نمیتواند اهمالکاریهای انجام شده در خصوص آن را توجیه کند.
هرچند بهزعم بسیاری عدو شود سبب خیر و این محرومیت شاید بتواند تلنگری باشد برای بازنگری جدی به جامعه داوری، آموزش و گزینش آنها، اما تأسفبارترین قسمت ماجرا آنجاست که دبیرکل فدراسیون فوتبال از جنس جامعه داوری است و بهطور کامل با ریز مشکلات داوران آشنایی کامل دارد. همچنین به نیازهای آنها برای رشد و شکوفایی، اما حضور کامرانیفر در ردههای بالای فدراسیون هم نتوانسته تغییری در شرایط اسفناک این روزهای داوری ایران ایجاد کند.
