معضل سگهای ولگرد در گوشه و کنار هر شهری به یکی از دغدغههای هر روزه خانوادهها برای حفظ جان شهروندان خصوصاً کودکان تبدیل شدهاست. مرگ دلخراش کودک چهار ساله روز چهارشنبه هفته گذشته در شهرک دامشهر قم بر اثر حمله چند قلاده سگ ولگرد که گردن او را زخمی کردهبودند و مرگ پسر بچه شش ساله دیگری در همان محل به فاصله دو روز آن هم بر اثر حمله سگهای ولگرد نمونههایی از حادثههای دلخراشی هستند که قلب هر شنوندهای را به شدت به درد آورد. افزایش روز به روز جمعیت سگهای ولگرد در سایه غفلت مسئولان زنگ خطری است که برای سلامتی مردم به صدا در آمدهاست و چنانچه به صورت فوری چارهای برای آن اندیشیده نشود، حتماً شاهد حوادث دیگری از این قبیل خواهیم بود.
اگر گذری به پارکها و بوستانهای کوچک و بزرگ داخل شهر یا جنگلی و کوهستانی داشتهباشیم گلهگله سگهای ولگردی را میبینی که گاهی جمعیت آنها از تعداد افرادی که برای تفریح به آن پارکها مراجعه کردهاند، بیشتر است. سگهایی که هر چند آرام و بیآزار به نظر میرسند، اما گاهی یک بیماری یا یک شرایط خاصی که دور از چشمان ما است، باعث میشود ناگهان حادثه دردناکی همچون حادثههای شهرک دامشهر قم رقم بخورد. مدتی قبل کلیپی در فضای مجازی منتشر شد که سگ ولگردی به کودکی خردسال هنگام دوچرخهسواری در یکی از خیابانهای خلوت شهر آستانه اشرفیه در گیلان حملهور شد و اگر مرد رهگذری فریادهای کمکخواهی او را نمیشنید، حتماً کودک خردسال در چنگالهای سگ ولگرد جان باخته بود.
از سوی دیگر سگ و فرهنگ نگهداری از آن از دیر باز در ایران مورد توجه بودهاست و سگهای نگهبان که وظیفه محافظت از اموال را به عهده داشتند، در روستاها از اهمیتی ویژهای برخوردار بودند و هنوز هم جایگاه خود را در بین مردم دارند. البته هر سگی هم صاحبی داشت که وظیفه مراقبت و نگهداری از آن را بر عهده داشت و اگر همین سگ نگهبان هم به بیماری مبتلا میشد و قابل درمان نبود و نگهداری آن برای جان انسان یا حتی محیطزیست خطرناک بود، از سوی صاحبش به روشی معقول معدوم میشد، اما سؤالی که اکثر مردم و به خصوص افرادی که سگهای ولگرد در نزدیکی محل زندگیشان به فراوانی دیده میشود، از مسئولان دارند، این است که متولی سگهای ولگرد چه نهاد یا سازمانی است و آیا شهرداریها که گفته میشود متولی ساماندهی این حیوانات هستند، فارغ از هر جنجالی به وظیفه خود عمل کردهاند با بروز و تکرار این حوادث، جواب این پرسش منفی است.
البته ناگفته نماند که مردم ایران به خاطر فطرت مهربانی و حیواندوستی که دارند در وظایف دستگاههای مربوطه دخالت میکنند؛ مثلاً افرادی که خود را حامی حیوانات میدانند در پارکها و کوچه و خیابانها به سگهای ولگرد غذا میرسانند و به گمان اینکه کار انساندوستانهای را انجام دادهاند، باعث افزایش جمعیت این حیوانات و تجمعشان در آن محل میشوند. در صورتی که عمل غذارسانی به حیوانات ولگرد در برخی کشورها جرمانگاری شده و با این افراد برخورد قانونی میشود. به گفته کارشناسان سگهای ولگرد وقتی امنیت غذاییشان فراهم شود، رغبت به زاد و ولدشان بیشتر میشود، بنابراین لازم است افراد حیواندوست به این موضوع توجه و این کار را به متولیان امر واگذار کنند تا به گفته کارشناسان هر ساله شاهد افزایش ۲۰ درصدی سگهای ولگرد نباشیم.
همچنین کشتار گروهی سگهای ولگرد موضوع منسوخ شده و زجرآوری است که از سوی هیچ فردی تجویز نمیشود، اما عقیمسازی و رهاسازی این حیوانات برای کنترل جمعیت آنها و واکسینه کردن برای مبارزه با بیماریهای واگیردار و خطرناک، دو شیوهای است که در بعضی کشورها برای کنترل و ساماندهی سگهای ولگرد استفاده میشود که به نظر میرسد مسئولان مربوطه به آن توجه زیادی نکردهاند یا اینکه با برنامهریزی دقیق و به صورت مداوم و یکپارچه در تمام نقاط انجام نشدهاست. انتظار میرود مسئولان در کنار استفاده از تجربیات موفق کشورهای دیگر در کنترل جمعیت این حیوانات، موضوع آموزش به شهروندان را هنگام مواجهه با حمله سگهای ولگرد و هم هنگام دلسوزی در مقابل این حیوانات مورد توجه قرار دهند تا کمتر شاهد حوادث دلخراش اینچنینی باشیم.
