بیش از ۶۷۱ میلیارد تومان اعتبار برای ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی و بهسازی محیطهای بافت فرسود حریم و خارج از حریم پایتخت اختصاص یافتهاست. منابع اختصاص دادهشده صرف ۷۱ پروژه عمرانی و زیرساختی خدمات عمومی شده و بافت فرسوده و مناطق روستایی در ۱۶ شهرستان پایتخت هم در حال بهسازی است.
نخستینبار در ماده ۳۰ برنامه چهارم توسعه، دولت موظف شد ظرف مدت ۱۰ سال بافتهای فرسوده را نوسازی کند. یعنی از سال ۸۴ تا ۹۴ این معضل باید حل میشد، اما حالا با اتمام برنامه ششم، مشکل همچنان به جای خود باقی است.
تراکم ۳ برابری جمعیت در بافتهای فرسوده
بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده نیاز به همت نهادها و دستگاههایی دارد که تاکنون بازآفرینی را جدی نمیگرفتند. بیتوجهی به این قضیه هم منجر به تکرار فجایعی مثل متروپل حتی در مقیاس کوچک خواهد شد. جنبه مالی تصمیمگیری درباره بافت فرسوده نیز از این جهت مهم است که اکثر مردم در این مناطق توان پرداخت تسهیلات را ندارند.
آنطور که معاون شهرسازی شهرداری تهران خبر دادهاست، تراکم جمعیت در پایتخت هم به این شکل است که ۱۳۱ نفر در هر هکتار زندگی میکنند و این تراکم جمعیت در بافت فرسوده ۳۹۱ نفر در هکتار است! سرانه خدماتی در بافت فرسوده هم ۷ مترمربع از فضای شهری را در بر میگیرد، حال آنکه در دیگر بخشهای تهران ۳۰ مترمربع است.
وجود ساختمانهای بیکیفیت مشکل اصلی بافتهای فرسوده نیست. معضل پایین بودن کیفیت زندگی، مشکل اصلی این مناطق است. این بافتها، محلاتی کم برخوردار هستند و از حداقل استانداردها و خدمات پشتیبان سکونت برخوردار نیستند. برآوردها نشان میدهد برای اینکه کیفیت زندگی در بافتهای فرسوده به میانگین دیگر نقاط شهر برسد، در هر هکتار بافت فرسوده حداقل نیاز به سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیارد تومانی از طرف بخش عمومی یعنی دولت و شهرداری وجود دارد.
زندگی در حریم راه آهن و دکلهای برق
در بافت فرسوده تهران حداقل ۲۸۰ هزار پلاک وجود دارد که ۴۰ هزار پلاک فاقد اسناد رسمی مالکیت هستند، ولی مردم در آنها مشغول زندگی هستند. برای نوسازی در قدم نخست هم باید حق مالکیت آنها به رسمیت شناخته شود.
ضمن اینکه نزدیک به ۴هزار پلاک بافت فرسوده پایتخت هم در حریم درجه یک دکلهای فشار قوی برق قرار دارند و در یک دهه اخیر هم به رغم تأکید بر این معضل، مشکل زندگی زیر سایه دکلهای فشار قوی حل نشده و باقی ماندهاست. سه خط راه آهن هم در دل پایتخت قرار گرفته و حداقل ۴ هزارو۵۰۰ پلاک هم در حریم ۳۰ متری حاشیه خط آهن استان تهران قرار دارند. میانگین هر واحد مسکونی در بافت فرسوده ۸۰ مترمربع است و تسهیلات ودیعه اسکان موقتی که به ساکنان واحدها داده میشود ۶۰ میلیون تومان به ازای هر پلاک است و با واقعیت اجاره در تهران انطباق ندارد. زمانی تراکم تشویقی در بافتهای فرسوده داده میشد، اما اکنون این تشویقها داده نمیشود و باعث شده سرعت نوسازی بافتهای فرسوده کاهش پیدا کند.
آسیبشناسی ۵ حوزه مهم و کلیدی
در همین راستا روز گذشته رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان تهران از اختصاص ۶۷۱ میلیارد تومان اعتبار برای ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی و بافت فرسوده استان تهران خبر داد. علاءالدین ازوجی گفت: ۳۱ درصد جمعیت استان تهران در بافتهای فرسوده شهری و روستایی و سکونتگاه غیررسمی حریم و خارج حریم سکونت دارند و بر این اساس پیگیری نوسازی بافتهای فرسوده در دستور کار قرار گرفتهاست.
وی افزود: با پیگیریهای انجامشده، اواخر سال گذشته بالغ بر ۶۷۱ میلیارد تومان اعتبار برای ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی و بهسازی محیطهای بافت فرسود حریم و خارج از حریم شهر و بافت موجود مناطق روستایی در ۱۶ شهرستان استان تهران اختصاص یافت.
به گفته ازوجی، منابع اختصاص داده شده صرف ۷۱ پروژه عمرانی و زیرساختی خدمات عمومی شده که کارهای اجرایی آن در ۲۵ دستگاه اجرایی استان در سه ماه اخیر آغاز شده و تلاش خواهیم کرد، امسال این پروژهها به ثمر بنشیند و شهروندان استان از دستاوردهای آن بهرهمند شوند.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان تهران تصریح کرد: رویکردهای چهل و هفتگانهای تدوینشده که از جمله آن میتوان به آسیبشناسی پنج حوزه مهم و کلیدی استان تهران در حوزه آلودگی هوا و محیطزیست، منابع آب و فاضلاب، بافتهای فرسوده و سکونتگاههای غیررسمی، فرونشست زمین، آسیبهای اجتماعی با نگاه علمی و کاربردی اشاره کرد، بنابراین درباره نوسازی بافتهای فرسوده و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی اقدامات اجرایی آغاز شدهاست. گفتنی است رهبر معظم انقلاب سیاستگذاریهای کلی نظام را در حوزه مسکن در سال ۱۳۸۹ ابلاغ کردند که موضوع بافتهای فرسوده نیز در آن بود. مجمع تشخیص مصلحت نظام هم در اواخر سال قبل بازنگری این مجموعه را در دستور کار خود قرار داد که به معنی موفقیتآمیز نبودن اجرای سیاستهای حوزه مسکن و در نهایت بازنگری آن بود.
