اختراع محقق ایرانی برای حذف نیترات آب با همکاری مرکز بیوتکنولوژی کرهجنوبی انجام شده و الهام گرفته از طبیعت است.
الگوی اصلی برگرفته از رساله دکتری فریبا رضوانی با راهنمایی دکتر محمدحسین صرافزاده، رئیس کرسی یونسکو در بازیافت آب بودهاست، حذف نیترات از منابع آب آشامیدنی با راهکاری طبیعتمحور است. روشهای گوناگون شیمیایی و فیزیکی برای حذف این ترکیب سرسخت که فرایندهای متداول تصفیه آب توان حذف آن را ندارند، تاکنون توسط پژوهشگران مختلف پیشنهاد شدهاست که هر یک مزایا و معایب خود را دارد.
به عنوان مثال در روشهای فعلی، پس از تصفیه آب، شورآبی تولید میشود که خود حاوی نیترات است و رهاسازی آن در محیطزیست آلودگی مجدد ایجاد میکند. روشهای زیستی، یکی دیگر از راهکارهای حذف نیترات است که از منابع کربن آلی مانند الکلها در آن استفاده میشود تا میکروارگانیسمها با مصرف آن، نیترات را حذف کنند.
در این روشها منبع کربن و انرژی یکی است و اگر چه در آنها به علت مصرف نیترات توسط میکروارگانیسمها، حذف آن کامل انجام میشود، اما مشکلات دیگری در پی دارد، از جمله اینکه روش کربن آلی باقیمانده، در اثر فرایند کلر زنی، هالومتانها را تولید میکند که مادهای سرطانزا است. در این اختراع در عین اینکه از روشهای زیستی استفاده شدهاست، اما منبع انرژی و کربن دو منبع متفاوت یعنی دی اکسید کربن به عنوان منبع کربن و هیدروژن زیستی به عنوان منبع انرژی بودهاند. در «فتوبیوراکتور» ساخته شده در این اختراع با ترکیب ریزجلبکهای تولیدکننده هیدروژن، دنیتریفایرهای مصرفکننده هیدروژن و تزریق دی اکسیدکربن احتراقی، موجب حذف سریع نیترات میشود.
انتقال و تبادل بهتر مواد مورد نیاز بین گونههای میکروبی مختلف و همچنین جداسازی سریع آنها، از ویژگیهای روش گرانولسازی دو مرحلهای در این اختراع است که پایلوت آن در آزمایشگاه بازیافت آب دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه تهران ساخته شدهاست.
گفتنی است پیش از این، اختراعات زیادی توسط اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران به ثبت بینالمللی رسیدهاست، اما این نخستینبار است که یک اختراع به نام حقوقی «دانشگاه تهران» به ثبت میرسد.
