َآغاز ماه مبارک رمضان بلافاصله بعد از ایام نوروز، تنظیم بازار کالاهای اساسی و اقلام مصرفی مردم را با دشواریهایی همراه کرده است؛ چراکه در تعطیلات نوروزی، شرکتهای پخش و کارخانجات مواد غذایی از جمله مرغداریها، کشتارگاهها و دیگر تولیدکنندگان تعطیل یا نیمهتعطیل هستند. توزیع گسترده کالاها در سراسر کشور و مقابله با فعالیت دلالان و سودجویان نیز ممکن است با مشکلاتی روبهرو شود، از این رو توزیع هوشمند کالاهای اساسی میتواند در این ایام بسیار راهگشا باشد، البته به شرطی که این سیستم مختل نشود و کالاها بهموقع و باکیفیت بالا به دست متقاضیان برسد. خبرهای رسیده حاکی است مردم از توزیع هوشمند کالاها رضایت چندانی ندارند و تأخیر در تحویل کالاها صدای آنها را درآورده است.
تنظیم بازار شب عید و ماه مبارک رمضان آزمون دشواری برای وزارت جهاد کشاورزی است؛ چراکه از یک سو باید توزیع کالا افزایش یابد و از سوی دیگر مراجع نظارتی با بازرسی بازارها و کنترل قیمتها مانع از گرانی قیمتها شوند. در هفتههای اخیر روند صعودی قیمت برنج، روغن و گوشت قرمز موجب تشدید بازرسیهای تعزیرات و سازمان حمایت شده است، اما به رغم توزیع برنج دولتی و گوشت منجمد، هنوز قیمتها کاهش نیافته است.
در این میان، توزیع هوشمند کالاها میتواند بخش عمدهای از تقاضای بازار را تأمین کند و مانع از فعالیت دلالان و سودجویان شود. بر این اساس در حال حاضر کالاهایی مانند گوشت قرمز، مرغ، تخممرغ، برنج خارجی، برنج ایرانی و سیبزمینی با نرخهای مصوب و تعیینشده از سوی دولت از طریق سامانه «بازرگام» عرضه میشود و مردم میتوانند این محصولات را با نرخ دولتی خریداری کنند. گوشت گوساله مخلوط با قیمت هر کیلو ۹۹هزار و ۸۰۰ تومان و گوشت بره مخلوط با قیمت هر کیلو ۱۰۵هزار تومان توسط سامانه بازرگام عرضه میشود، همچنین مرغ با قیمت کیلویی ۳۱هزار تومان و تخممرغ به قیمت هر شانه ۴۳هزار تومان در این سامانه عرضه میشود. قیمت سیبزمینی عرضهشده در این سامانه نیز ۹ هزارو ۸۰۰ تومان است و عرضه هوشمند هر کیلو گرم برنج شیرودی هم با قیمت ۴۲هزار تومان، برنج فجر ۳۶هزار تومان و برنج هاشمی ۵۶هزار تومان صورت میگیرد.
نارضایتی از سیستم توزیع
مردم در تماس با مهر عنوان کردهاند که خدماترسانی سامانه بازرگام به آنان مطلوب نیست، در این زمینه یکی از خریداران خانم که به اومیکرون نیز مبتلاست و تنها زندگی میکند، میگوید: «در تاریخ ۲۳بهمن ماه حدود ۲۰۰هزار تومان از این سامانه خرید کردم، با توجه به اینکه قرنطینه بودم و امکان خروج از منزل را نداشتم، اما متأسفانه تا امروز که ۳۰بهمن ماه است، کالاهای خریداری شده به دستم نرسیده و این مسئله به شدت برای من دردسرساز شده است، ضمن اینکه ناچار شدهام برای خرید با بیماریای که دارم به خارج از منزل مراجعه کنم.» این خانم همچنین عنوان میکند، قیمت فروشگاههای زنجیرهای که با پیک اجناس را به در منازل ارسال میکنند، تفاوت چندانی با سامانه آنلاین مذکور ندارد و مردم راحتتر میتوانند کالاهای مورد نیاز خود را از این فروشگاهها تأمین کنند.
تأخیر یک هفتهای در تحویل کالاهای اساسی و ضروری به مردم
وی تأکید میکند: «امروز باید به دکتر مراجعه میکردم، اما به خاطر اینکه امکان دارد کالاها ارسال شود و کسی نباشد که آنها را تحویل بگیرد، به مطب مراجعه نکردم و باید منتظر زمان دیگری باشم، دکتر پزشک من را معاینه کند و همین مسئله استرسم را بسیار زیاد کرده است و نمیدانم باید چه کار کنم.»
به گفته این خانم خریدار، وی مرتب با این پیامک از سوی سامانه بازرگام مواجه میشود: «بازرگامی عزیز، ضمن عذرخواهی، با توجه به حجم بالای سفارشات، سفارش شما در تاریخ ۳۰/۱۱/۱۴۰۰ بازه ۱۶- ۰۹ ارسال میشود. از شکیبایی شما متشکریم.»
یکی دیگر از خریداران آقا هم که نمیخواست نامش در این گزارش عنوان شود، میگوید: با تأخیر یک هفتهای در دریافت کالاهای خریداریشده از بازرگام مواجه است. وی با بیان اینکه سرعت در تحویل کالاهای اساسی آن هم در شرایطی که اومیکرون به شدت شیوع یافته، بسیار ضروری است، میافزاید: «با توجه به افزایش قیمت کالاهای اساسی و هزینهای که برای خرید آنها پرداخت میکنیم، وقتی در دریافت کالا با تأخیر مواجه میشویم و ناچاریم از بیرون هم آنها را خرید کنیم، دچار مشکلات مضاعف میشویم؛ چراکه هم یک هزینه برای خرید از بازرگام پرداخت کردهایم و هم دوباره باید هزینه و مجدداً کالاها را خریداری کنیم.»
این روند نشان میدهد فرآیند توزیع هوشمند کالاهای اساسی با مشکلات جدی مواجه است و به جای اینکه گرهگشای مشکلات مردم در شرایط دشوار کنونی باشد، بر استرس و فشار آنها افزوده است و همین مسئله اهمیت ورود مسئولان و رسیدگی فوری به این مسئله را صدچندان میکند. در همین زمینه، اسماعیل قادریفر، مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی و معاون وزیر جهاد کشاورزی همچنان وعده میدهد: «تمام موارد تجمیع شده و در حال بررسی برای رفع ایرادات و تأخیرات هستیم.»
سامانه «بازرگام» دشمن دلالی یا کمکرسان دلالان؟
توسعه ۱۶سایت و اپلیکیشن در سراسر کشور از جمله سایت بازرگام از جمله اقدامات سازمان تعاونی روستایی برای مدیریت بازار کالاهای اساسی است. این اقدام گرچه به گواه فعالان و کارشناسان حوزه کشاورزی محاسن زیادی دارد ولی بعضاً مشکلاتی را هم در قیمتگذاری کالاها به وجود آورده است، به عنوان مثال در هفتههای اخیر که موضوع گرانی سیبزمینی حرف اول را در محافل اقتصادی کشور میزند، سامانه بازرگام به عنوان یکی از عوامل گران شدن سیبزمینی به حساب میآید.
طبق پیگیریهای «نود اقتصادی» قیمت دو کیلوگرم از این محصول در سامانه بازرگام ۲۶هزار و ۸۰۰ تومان قید شده که با تخفیف ۱۶هزار تومان فروخته میشود، این در حالی که همین کالا در سامانه «بهروزرسان» ۹هزار و ۲۵تومان قیمت خورده است.
ارائه این مدل تخفیفهای واهی در سایتی که مورد تأیید سازمان تعاونی روستایی است، خودش میتواند دلیلی برای دامن زدن به گرانی کالاها در بازار باشد. مشاهدات نشان میدهد در حال حاضر قیمت سیبزمینی در خردهفروشیها بعد از کاهش قیمتهای اخیر به کیلویی ۱۱هزار تومان هم رسیده و معلوم نیست قیمت قبل از تخفیف سامانه بازرگام (۱۳هزار و ۴۰۰ تومان) از کجا محاسبه شده است؟ این میزان اختلاف قیمت بین قیمت اصلی و قیمت تخفیفخورده به نوعی به خردهفروشها مجوز میدهد که سیبزمینی را با همین قیمت قبل از تخفیف سامانه بازرگام به فروش برسانند.
در نمونه دیگر قیمت شکر از یک کارخانه هم در سامانه بازرگام و هم سامانه «بیار» با یکدیگر برابر نیست و سامانه بازرگام آن را ۳۵۰تومان گرانتر عرضه میکند. در نمونه دیگری «پک ۱۰عددی کره ۵۰گرمی» ۷۰هزار تومان قبل از تخفیف و ۵۰هزار تومان بعد از تخفیف قیمت خورده و در واقع در این مثال هم به خردهفروش مجوز داده شده است این پکهای کره را ۲۰هزار تومان گرانتر بفروشد. با این مشاهدات سامانه بازرگام نه تنها تلاشی برای حذف دلالی انجام نمیدهد بلکه بستر برای سوءاستفاده دلالان در خردهفروشیها را فراهم میکند.
