وقتی وجود قاچاق میلیارد دلاری در اقتصاد ایران به یک روند تبدیل شده است، شیوههای مبارزه با قاچاق کالا و ارز باید مورد بررسی قرار گیرد، زیرا با حجم قاچاق ۱۲ میلیارد دلاری در سال نمیتوان مدعی شد شیوههای مبارزه با قاچاق کالا و ارز کارآمد است. در همین رابطه توصیههای مؤکد رهبری در مورد از بین بردن جنس قاچاق نشان از دغدغه ایشان در خصوص آسیبرسانی قاچاق کالا به تولید ملی ایران دارد.
یکی از معضلات امروزه در اقتصاد، فعالیتهای زیرزمینی و قاچاق کالا و ارز در اقتصاد است. قاچاق کالا به دلیل سودآوری بالا در همه دورانها مورد توجه افراد سودجو بوده است. از سویی دیگر شرایط خاص حاکم بر اقتصاد ایران باعث شده است سهم قابل توجهی از فعالیتهای اقتصادی کشور به صورت غیررسمی انجام شود که بخش زیادی از این فعالیتها به قاچاق کالا یا تجارت سیاه اختصاص یافته است.
به دلایل نامعلومی ارائه رقم دقیق در خصوص قاچاق کالا امکانپذیر نیست، اما بر اساس نظر مراجع رسمی و برخی کارشناسان، رقم قاچاق کالا در کشور بالغ بر ۵/۱۲ میلیارد دلار است. هرچند طی چند سال اخیر مبارزه جدیتری در این زمینه صورت گرفته، ولی باز هم این رقم بسیار بالاست و میتواند تأثیر بسیار منفی در تولیدات کشور بگذارد و رقابت را در عرضه کالاهای ایرانی کاهش دهد و حتی بر سرمایهگذاری هم تأثیر بگذارد.
از مهمترین دلایل گسترش و ایجاد قاچاق در کشور میتوان به ممنوعیت ورود کالاهای خارجی، تعرفههای گمرکی بالا، قوانین دست و پاگیر غیرکارشناسانه، نرخ بالای بیکاری در کشور و بهویژه در نواحی مرزی، عدم اجرای دقیق مصوبات مربوطه از سوی دستگاههای متولی، کالاهای صادراتی قاچاق که از یارانه دولتی برخوردارند و وضعیت خاص کشورهای همسایه اشاره کرد. قاچاق از عواملی است که به تولید داخلی ضربه اساسی وارد میکند و در پی آن مسئله اشتغال در کشور دچار آسیب جدی میشود، بنابراین مبارزه با قاچاق کالا از مطالبات مهم رهبر معظم انقلاب است.
جنس لوکس قاچاق را بیندازید زیر دستگاه خردکن و خردش کنید
رهبرانقلاب در جلسه اخیر خود با فعالان اقتصادی در مورد قاچاق کالا و ارز فرمودند: «جلوگیری قاطع از قاچاق یکی از کارهای لازم است که من به مسئولان تأکید میکنم جدی بگیرید. مبارزه با قاچاق باید کاملاً قاطع و بیرحمانه باشد. ملاحظه کنید که حالا این جنس فلان است، بیاوریم چه کنیم، نه من گفتم جنس لوکس را که قاچاق وارد کرده، بیندازید زیر خردکننده خردش کنید، والا اگر آن را به شکل دیگری وارد بازار کردید همان میشود که صنعت داخلی لطمه میخورد.»
همچنین ایشان در سال ۹۵ فرموده بودند: «مبارزه جدی با قاچاق ــ همین مسئله انهدام [کالای قاچاق]ــ بسیار مهم است، البته بعضی از مرتبطین با این مسائل، به ما گفتند که بعضی از این اقلام را میشود باز صادر کرد، [یعنی]برگرداند و صادر کرد، خیلی خب، این را حرفی ندارم، یعنی من این را الان اعلام میکنم. اینکه ما گفتیم حتماً منهدم کنند جنس را، جنس قاچاق را، این شامل آن قاچاقهای جزئی و شامل این کولهبرها و مانند اینها نیست؛ ما باندهای قاچاق و کارهای بزرگ [را میگوییم]، اینهایی که بازار کشور را تحت تأثیر قرار میدهد.»
جواد منصوری، کارشناس اقتصادی در گفتگو با «جوان» در خصوص چرایی وجود قاچاق کالا و ارز در اقتصاد ایران با بیان اینکه قاچاق یکی از مصادیق بیتوجهی و حاکمیت قانون است، عنوان کرد: دستگاههای مسئول و مرتبط در این زمینه به وظایف قانونی خود عمل نمیکنند. اگر مسئولین امر به وظایف خود عمل کنند، امکان ندارد قاچاق در وزن و ارزشهای کنونی اتفاق بیفتد، بنابراین به دلیل سوءاستفادهها، سوءمدیریتها و تبانیها و متأسفانه حتی دخالت عوامل خارجی در بخشی از این فعالیت ما در حال حاضر یکی از کشورهایی هستیم که با این حجم گستردهای از قاچاق در کشورمان مواجهیم. منصوری افزود: چنین وضعیتی یکی از مهمترین آسیبها به اشتغال مردم، اقتصاد و حتی ضربهزننده به سلامت و خیلی از مسائل دیگر و حتی مسائل فرهنگی است.
وی اظهار داشت: مسئولان مربوطه هم توضیح دقیق و شفاف و صریحی در خصوص اینکه کالای قاچاق چرا در کشور وجود دارد و اینکه این کالا توسط چه کسانی وارد شده و چه سرنوشتی پیدا میکند، نمیدهند. منصوری گفت: مسئله قاچاق موضوع حاد جامعه است و مردم انتظار دارند دولت فعلی و قوه قضائیه در این مورد شفافسازی کنند، زیرا قاچاق میلیارد دلاری روند شده است. این کارشناس اقتصادی در ادامه تصریح کرد: وقتی دولت اعلام میکند چند میلیارد کالای قاچاق کشف و ضبط شده، متعاقباً مردم انتظار دارند اعلام شود که این کالاها از چه کسانی گرفته شده و سرنوشت این کالاها و افراد ذینفع و ضرر اصلی چه شده است. وی گفت: من به عنوان یکی از افراد این مرز و بوم در حیرتم موضوعی با این حجم از حساسیت در همه زمینهها چه تولید یا سلامت، چرا به اطلاع عموم مردم نمیرسد، به دلیل اینکه به لحاظ سلامتی به صلاح نیست که مواد خوراکی، دارویی و بهداشتی در کشور مورد استفاده قرار بگیرند. منصوری افزود: در این زمینه ناکارآمدی مسئولین یا ترس از قاچاقچیان، دلیل عدم مبارزه با قاچاق است و باید به طور جدی و فوری این مسئله پیگیری شود.
