عملیات والفجر مقدماتی در ۱۷ بهمن ماه ۱۳۶۱ آغاز شد. این عملیات را باید در زمره تکهای بزرگ ایران به شمار آورد که هدف بزرگی، چون تصرف شهر العماره عراق را تعقیب میکرد. یادکردی از این عملیات را در سالروز آغازش پیشرو دارید.
جنگ با موانع
جنگ با موانع نام دیگری است که برای عملیات والفجر مقدماتی استفاده میشود؛ چراکه روبهروی رزمندهها، موانعی به طول ۱۰۰ کیلومتر با عمق گاه چند کیلومتر در چند رده وجود داشت. والفجر مقدماتی نشان داد که وضعیت جبههها تغییر کرده و دیگر باید شیوه جنگ رزمندهها نیز تغییر کند.
گفته میشود یکی از اولین زمزمهها برای تغییر تاکتیک و همینطور تحول در آموزش نیروها در بین برخی فرماندهان میدانی پس از عملیات والفجر مقدماتی شنیده شد. همین اعتراضها بود که بعد از عملیات خیبر، باعث کنارهگیری شهیدکاظم رستگار نجفی از فرماندهی تیپ سیدالشهدا (ع) شد.
حفاظت عملیات
در عملیات والفجر مقدماتی موضوع ستون پنجم نیز بیش از پیش رخ نشان داد. پس از والفجر مقدماتی تعقیب شبکه تودهایها در ارتش با جدیت دنبال شد. همینطور منافقین نیز تحرکاتی برای لو دادن این عملیات نشان دادند. این موضوع باعث شد تا در عملیات بعدی، اصول حفاظتی بیشتر مورد توجه قرار گیرد. به عنوان نمونه در عملیات خیبر قرارگاه سری نصرت تشکیل شد و امور شناسایی منطقه عملیاتی با حفاظت کامل انجام گرفت.
عملیات کوتاه
پس از اینکه والفجر مقدماتی در ساعت ۲۱:۳۰ روز ۱۷ بهمن ماه شروع شد، اولین هدف تصرف پل استراتژیک غزیله بود و سپس باید رزمندهها به سمت شهر العماره عراق میرفتند. این شهر در حد فاصل بغداد به بصره قرار داشت و میتوانست ارتباط مناطق جنوبی عراق با مرکز و شمال آن را قطع کند. اما با شروع عملیات مشخص شد که تمهیدات لازم برای عبور از موانع عظیم دشمن در فکه به خوبی اندیشیده نشده است و از طرف دیگر، یگانهای دشمن هوشیارتر از آنی هستند که بشود با اصل غافلگیری، آنها را به شکست کشاند؛ لذا پس از سه روز عملیات، شامگاه ۲۰ بهمن ماه مرحله اول عملیات با کاستیهایی به پایان رسید. عدم الحاق نیروها و بالطبع عدم پاکسازی کامل منطقه عملیاتی، مشکلاتی بودند که باعث شدند یگانهای خط شکن مجبور به بازگشت شوند. با وجود این ناکامی، ساعت ۲۱ روز ۲۰ بهمن ماه مرحله دوم برای انهدام هرچه بیشتر قوای دشمن شروع شد. اما این بار نیز هوشیاری دشمن و عدم هماهنگی نیروهای عمل کننده باعث شد تا پس از ساعاتی، مرحله دوم و نهایتاً کل عملیات متوقف شود.
در عملیات والفجر مقدماتی دشمن حدود ۱۶ رده مانع در مقابل رزمندهها ایجاد کرده بود. مقابله با این موانع و شهدا و مفقودینی که والفجر مقدماتی داد، باعث هوشیاری فرماندهان در عملیات بعدی شد و از آن پس شیوه رزم نیروهای خودی تغییرات بسیاری کرد.
