اگر چه بودجه سال آتی کشور هنوز تصویب نشده، اما چشم فعالان بازار سرمایه همچنان به مجلس شورای اسلامی است تا ببینند چه تصمیمهای مهمی در رابطه با نرخ خوراک صنایعی، چون پتروشیمی اخذ میشود به ویژه آنکه این روزها بحث اصلاح یارانههای پنهان و خوراک تحویلی به صنایع نیز در جامعه داغ شدهاست، بهطور نمونه کارشناسان معتقدند عمده یارانه پنهان هزارو ۶۰۰ هزار میلیارد تومانی در قالب گاز به صنایع تحویل میشود که نیاز به بازنگری نرخ دارد.
به اعتقاد کارشناسان از نکات خوب بودجه۱۴۰۱ برای بازار سرمایه: ۱- کاهش انتشار اوراق و بازپرداخت ۱۵۵هزارمیلیارد تومانی دیون دولت، ۲-کمک ۱۰هزار میلیارد تومانی دولت به صندوق تثبیت بازار، ۳- کاهش ۵درصدی مالیات شرکتها، ۴- اعمال مالیات بر سپردههای بانکی اشخاص حقوقی و ۵- افزایش نرخ تسعیر ارز به ۲۳ هزار تومان و حذف ارز است.
همچنین از نکات دیگر بودجه به اعتقاد کارشناسان این است که دولت بهصورت عملی بستر رشد بازار سرمایه را برای سال آینده فراهم نکردهاست و این موضوع میتواند سال آینده را به سالی کم فروغ بهعنوان سالی زشت برای بازار سرمایه تبدیل کند که از آن جمله میتوان به سرنوشت نامعلوم خوراک پتروشیمیها و سایر صنایع اشاره کرد که طبق تبصره۱۴ در بودجه افزایش غیرقابل توجیهی را از خود نشان میدهد.
افزایش گاز سوخت صنایع از ۳۰درصد نرخ خوراک پتروشیمیها به صددرصد از پربحثترین نکات بودجه۱۴۰۱ برای اهالی تالار شیشهای است که همگی متفقالقولند که این افزایش برای بازار جنبه منفی دارد و باعث آسیب به صنایع میشود.
حسن مرادی، استاد حقوق انرژی دانشگاه تهران و نماینده سابق مجلس در یک مناظره در رسانه ملی گفت: پتروشیمیها دو نوع خوراک دارند که خوراک گازی غالب است. آنها که خوراک میعانات گازی دریافت و اظهار میکنند به آنها اجحاف میشود. وی گفت: در مجلس هفتم ما متوجه شدیم فاصله عظیمی بین قیمتهای واقعی و قیمت خوراک وجود دارد و رانت عجیبی به وجود آمده بود. در راهپلههای شرکت صنایع پتروشیمی به محض اینکه حواله دست متقاضی میآمد به پول ۱۵سال پیش ۵۰۰ میلیون تومان حواله را میخریدند.
مرادی افزود: ما در مجلس هفتم پیشنهاد فوب خلیج فارس را دادیم تا خوراک را ارزان ندهیم تا رانت به وجود بیاید. با این مصوبه، همه چیز عوض شد و پتروشیمی متوجه شدند باید فایده و هزینه کنند. در سال۹۳ به ۱۳سنت رسید. در بودجه سال۸۷ به ۶۹تومان و ۷۰تومان رسید و فراز و فرودهایی داشت و الان هم فرمول اینکه در خوراک گاز هاب چهارگانه جهان یک طرف، ۲۶درصد قیمت داخلی و ۲۵درصد قیمت صادرات گاز باشد. استاد حقوق انرژی دانشگاه تهران افزود: اینکه پتروشیمیها برای سازمانهای بازنشستگی هست که میگویند چه اشکالی دارد کمک کنیم، بحث تبعیضها به وجود میآید. من معتقدم اگر پتروشیمی خوراک نسبتاً ارزان دریافت کرد و به مدیران خود حقوق نجومی داد، این حقوق نجومی از سودهای نامتعارف داده شدهاست. اگر حقوق کارکنان متعارف باشد، پتروشیمیها باید از سود معقولی بهرهمند شوند.
هاشمزاده: افزایش قیمت خوراک پتروشیمیها ضروری است ولی نه به صورت شوک آور
از سوی دیگر مهدی هاشمزاده، کارشناس اقتصادی گفت: در مهر ماه۱۴۰۰ دیوان محاسبات روی بحث حجم یارانههای پنهان گزارش داد که هزارو ۶۰۰هزار میلیارد تومان یارانه پنهان داریم که باید زمانی سرو سامان داده شود. ما الان کمبود گاز داریم و اگر نیاییم از الان برنامهریزی درست نکنیم، به مشکل میخوریم و باید در صنعت و بخش خانگی به سمت بهینهسازی مصرف برویم.
این کارشناس اقتصادی گفت: در خوراک پتروشیمیها هم باید به سمت اصلاح برویم و این ضروری است، اما اینکه یکدفعه افزایش دهیم، قطعاً دچار شوک میشود و برای پتروشیمیها مشکل ایجاد میشود. پتروشیمیهای خوراک گازی حاشیه سود بالاتری دارند، گاهاً پتروشیمیها سوخت را بیشینه اعلام میکنند و آنرا به عنوان خوراک استفاده میکنند. وی افزود: گازیها خیلی دنبال ایجاد ارزش افزوده نمیروند و دلیل آن همین سود کلانی هست که به خاطر خوراک ارزان میبرند و تمایلی به ایجاد ارزشافزوده بیشتر ندارند. در خوراک گاز حتماً باید به دنبال اصلاح و تعدیل خوراک پتروشیمیها برویم. وقتی برخی از این پتروشیمیها و فولادیها حاشیه سود بسیار زیادی دارند، باید به سراغ بهینهسازی مصرف با اصلاح نرخ خوراک بروند. باید البته به نوع خوراک و حاشیه سودها برای اصلاح قیمتها نگاه کنیم و همه را با یک فرمول افزایش ندهیم.
بیش از ۷۰درصد یارانه پنهان داریم به خوراک گازیها میدهیم
مهدی هاشمزاده، کارشناس اقتصادی در این مناظره گفت: برای هر تن محصول پتروشیمی بیشتر خام فروشی داریم و بیش از ۷۰درصد یارانه پنهان را داریم به خوراک گازیها میدهیم. یکی از راهکارها افزایش پلکانی خوراک گاز پتروشیمیهاست، امسال قیمت سوخت پتروشیمیها به ۶۰ تا ۷۰ درصد برسد خوب است.
وی گفت: اعطای تخفیف به خوراک مایعهای پتروشیمی لازم هست؛ چرا که موجب میشود همه بروند سراغ خوراک گاز و راهکار دیگر این هست که روی محصولات نیمه خام مالیات بگیریم. در حالی که متانول اصلیترین محصول نیمه خام است از دادن مالیات حذف شدهاست. الپیجیها را باید به پتروشیمیها با تنفس خوراک بدهیم تا به احداث پتروپالایشگاهها برویم.
