چشم‌انداز نافرمانی غیرمدنی در امریکا

چند روز مانده به سالگرد هجوم طرفداران ترامپ به کنگره، نظامیان بلندپایه ایالات متحده هشدار‌های جدی از فروپاشی نظام حاکم بر ایالات متحده طی انتخابات سال ۲۰۲۴ ریاست جمهوری می‌دهند. سه ژنرال سابق ارتش امریکا در یادداشتی که واشنگتن‌پست منتشر کرد، هشدار دادند ممکن است ارتش امریکا نتیجه انتخابات ۲۰۲۴ را قبول نکند و دست به کودتا بزند. به فاصله کمی «باربارا والتر» طی مصاحبه‌ای با گاردین، جنگ داخلی در امریکا را بسیار نزدیک و محتمل دانست. به اعتقاد او، ساختار سیاسی در ایالات متحده به حالت «آنوکراسی» درآمده که میانه دموکراسی و دولت استبدادی است. در چنین نظامی دولت فاقد قدرت بوده و قدرت واقعی بین گروه‌هایی پخش شده که پیوسته برای رسیدن به آن مبارزه می‌کنند. تا چه میزان می‌توان این چشم‌انداز را در آینده پیش رو مشاهده کرد؟
شکاف درون‌حزبی جمهوری‌خواهان
با وجود آنکه شکاف‌های سیاسی و اجتماعی جامعه امریکا تازگی ندارند و هر از گاهی طغیان کرده، اما هجوم حامیان ترامپ به کنگره و تسخیر آن یک نقطه عطف است. شکست ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری، برایش بسیار ناباورانه و غیرقابل پذیرش بود به گونه‌ای که تنها دو هفته مانده به پایان دوره تصدی، طی سخنرانی در نفی انتخابات برگزار شده ریاست جمهوری و فراخوان حامیانش، زمینه‌ساز حمله به کنگره شد؛ درست زمانی که کنگره جلسه بررسی و تأیید رئیس‌جمهور جدید جو بایدن را برگزار می‌کرد.
با آغاز درگیری میان حامیان ترامپ و پلیس که منجر به کشته شدن شش نفر و دستگیری ده‌ها تن از معترضان و گارد حفاظت از کنگره شد، نشست تأیید رئیس‌جمهور جدید نیمه‌کاره ر‌ها و پس از چند ساعت در نشستی اضطراری، کنگره پیروزی جو بایدن، را تأیید کرد. به این ترتیب، حزب جمهوری‌خواه که حامی ترامپ در انتخابات بود با حمایت ۱۲۶ نماینده کنگره، شکایتی تهیه و امضا کردند که درخواست بازگرداندن نتایج انتخابات ریاست جمهوری امریکا داشت. آن‌ها از دادگاه عالی ایالات متحده درخواست کردند آرای دونالد ترامپ معتبر دانسته شود و سایر آرا بازشماری و حتی باطل شوند. این در حالی است که تلاش‌های تیم ترامپ از شکایت به دادگاه‌ها و فشار بر ایالاتی که در دست جمهوری‌خواهان بود، بدون نتیجه مختومه اعلام شد و به جایی نرسید. در مقابل این عده، دسته‌ای از جمهوری‌خواهان بودند که پیروزی بایدن را طبق یک روال قانونی دانسته و او را رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده می‌دانند.
هر دو دسته از آینده پیش رو بیم دارند: دسته اول که می‌توان آن‌ها را «ترامپیست» نامید متشکل از برخی محافظه‌کاران، لیبرترین‌ها و پوپولیست‌ها هستند که بدون ترامپ منافع‌شان به خطر خواهد افتاد و در مقابل جمهوری‌خواهانی که معتقدند ترامپ در دوره ریاست جمهوری اعتماد به نهادها، سازمان‌های دولتی و بنیان‌های دموکراتیک ایالات متحده را نقض، نادیده و حتی به نحوی برنامه‌ریزی شده از بین برده و در عرصه بین‌المللی نیز با دوری از متحدان سنتی و اقدامات خارج از عرف، مشروعیت امریکا را تنزل داده است. به وضوح، آن ۱۲۶ نماینده جمهوری‌خواه که سیاستمدارانی تحصیلکرده و با تجربه سیاسی بالا هستند، همراه بسیاری از طرفداران ترامپ، جو بایدن را به عنوان رئیس‌جمهور ایالات متحده نخواهند پذیرفت و خود ترامپ نیز به‌رغم فشار‌ها و قبول کردن انتقال مسالمت‌آمیز قدرت به بایدن، بعید به نظر می‌رسد شکست را بپذیرد. این واقعیت که بسیاری از امریکایی‌ها با وجود این رخداد‌ها و اقدامات چهار سال گذشته، از ترامپ حمایت کنند و دوباره به او رأی دهند، بیان‌کننده آن است که شکاف درونی جمهوری‌خواهان به نقطه بدون بازگشتی متفاوت از قبل نزدیک شده است و احتمال دارد شاهد سربرآوردن حزبی جدید باشیم. حزبی که حمایت بیش از ۷۴ میلیون امریکایی را دارد و برای حزب جمهوری‌خواه و نمایندگان منتخب آن‌ها به مشکلی بزرگ مبدل شده‌اند که کنترل و مدیریت آن بسیار سخت خواهد بود.
ترامپیسم، ناجی یانکی‌ها
ترامپ همواره خود را یک «ناجی» و قربانی سیستم فاسد ایالات متحده می‌داند و معتقد است در مبارزه با این سیستم فاسد، باید فداکاری نشان دهد. قریب به اتفاق رأی‌دهندگان به وی نیز می‌پندارند ترامپ نه تنها رئیس‌جمهور ایالات متحده، بلکه ناجی آزادی، ارزش‌ها و زندگی آنهاست و خواهد بود؛ البته ناجی سفیدها! به هر روی، بر اساس آمار وب‌سایت «Poverty USA» بیش از ۱۷ میلیون امریکایی در فقر مطلق به سر می‌برند و بیش از ۹۳ میلیون نفر نزدیک به خط فقر هستند و با استناد به توئیت برنی سندرز، بیش از نیم میلیون بی‌خانمان و ۱۵ میلیون کودک فقیر در جامعه امریکا در حال زندگی هستند. همچنین، شکاف نژادی و به دنبال آن خشونت علیه سیاه‌پوستان، سرخ‌پوستان، افراد لاتین‌تبار و مکزیکی‌ها، آسیایی‌ها، یهودیان و امریکایی‌های ایتالیایی‌تبار نه‌تن‌ها پایان نیافته، بلکه بر شدت آن افزوده شده است. به این ترتیب، در زمینه اجتماعی- هویتی در عرصه داخلی ایالات متحده، شاهد گسست و شکاف فراگیری هستیم که ترامپ خود را ناجی بخشی از آن‌ها می‌داند. بر این اساس، «باربارا والتر» استاد علوم سیاسی دانشگاه کالیفرنیا و از مشاوران سیا، جنگ داخلی در ایالات متحده را بسیار نزدیک و محتمل می‌داند، اتفاقی که ریشه در شکاف‌های عمیق سیاسی- اجتماعی و عدم پذیرش نتیجه انتخابات ۲۰۲۰ توسط ترامپ دارد.
کهنه سربازان حامی ترامپ
چیزی که در حمله به کنگره خودنمایی می‌کرد، حضور کهنه سربازان و حتی نظامیان فعال تا دندان مسلح امریکایی، در صف نخست مهاجمان بود که بیانگر محبوبیت ترامپ میان آنهاست. به همین دلیل ژنرال‌های سابق «پل‌ایتون»، «استیون اندرسون» و «آنتونیو تاگوبا» در یادداشت‌شان خود در واشنگتن پست یادآوری کرده‌اند: «در حمله سال قبل به کنگره، شمار نگران‌کننده‌ای از کهنه سربازان و حتی نظامیان فعال شرکت داشته‌اند و همین‌ها در صورت وقوع شورشی دیگر، پتانسیل شکست کامل زنجیره فرماندهی ارتش امریکا را دارند.» آن‌ها به این واقعیت اشاره کرده‌اند که ارتش امریکا متشکل از نژاد‌های مختلفی است که با چنین شرایطی امکان فروپاشی آن می‌رود؛ این فروپاشی هم، منعکس‌کننده فروپاشی اجتماعی و سیاسی حاکم بر جامعه امریکاست. آن‌ها به نمونه «توماس مانچینو» فرمانده گارد ملی اوکلاهما اشاره می‌کنند که از دستور بایدن برای واکسینه کردن همه اعضای گارد ملی در برابر ویروس کرونا سرپیچی کرد. احساس خطر این سه ژنرال به حدی است که گفته‌اند در شرایطی که کشور دچار تفرقه است، باید برای رویارویی با بدترین‌ها گام برداریم و وزارت دفاع باید با انجام رزمایش برای شورش یا کودتا آماده باشد.
دولتی که به خاطر کودتاهایش در کشور‌های دیگر جهان معروف است، اکنون در مرز کودتا و جنگ داخلی در حرکت است. نگاهی به خط سیر رخداد‌ها نشان می‌دهد اکنون ایالات متحده بیش از هر زمان دیگری درگیر شکاف‌های سیاسیِ حتی درون‌حزبی، اجتماعی و اقتصادی از یک سو، و خط و نشان کشیدن شکست‌خورده انتخابات ریاست جمهوری اخیر آن کشور با قریب به ۷۴ میلیون در برابر ۸۱ میلیون رأی است. شکست‌خورده‌ای که طرفداران بسیاری در کهنه سربازان، ارتشیان، نژادپرستان و گروه‌های افراطی و مسلحی دارد که هر لحظه امکان نبرد‌های داخلی هرچند محدود را در آینده نزدیک ایجاد خواهند کرد.