مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز پنج شنبه ۲۵ آذر (۱۶ دسامبر) قطعنامهای تصویب کرد که در آن همه اشکال نژادپرستی محکوم شده است. این قطعنامه را روسیه و بیش از ۳۰ کشور دیگر پیشنهاد کردند که دست آخر هم با ۱۳۰ رأی موافق، دو رأی مخالف و ۴۹ رأی ممتنع تصویب شد. امریکا و اوکراین به این قطعنامه رأی منفی و متحدان امریکا نیز عمدتاً به این قطعنامه رأی ممتنع دادند. قطعنامه پیشنهادی روسیه ذیل مبارزه با تکریم نازیسم، نئونازیسم و رویههای دیگری که منجر به پیدایش اشکال جدید نژادپرستی، تبعیضهای نژادی، بیگانههراسی و نابردباری میشود، مطرح شد. این قطعنامه از کشورهای عضو میخواهد تمامی اشکال تبعیض نژادی را از طریق تمام روشهای مناسب از جمله قانونگذاری از بین ببرند. روسیه از مدتها قبل با اوکراین و سه کشور حوزه دریای بالتیک یعنی استونی، لیتوانی و لتونی بر سر حمایت از افراد و سازمانهای مرتبط با آلمان نازی در جنگ جهانی دوم مناقشه داشته است.
بایدن و نژادپرستی
بهانه واشنگتن برای مخالفت با این قطعنامه مغایرت آن با متمم اول قانون اساسی امریکا درباره آزادی بیان است. هرچند تبعیض نژادی در جهان غرب همواره وجود داشته، اما امریکا به عنوان سردمدار بلوک غرب در صدر تمام کشورهای جهان از لحاظ وجود انواع و اشکال نژادپرستی است. در واقع مسئله تبعیض نژادی و نژادپرستی در امریکا، یکی از بزرگترین معضلات اجتماعی و اقتصادی است. مسئله تبعیض نژادی در کشوری که خود را پیشرو حقوق بشر و آزادی قلمداد میکند بیش از سایر کشورهای غربی نهادینه و مسئلهآفرین شده است. نکته جالب اینکه جو بایدن رئیسجمهور دموکرات امریکا متناسب با شعار کلی این حزب مدعی مقابله با نژادپرستی و تبعیض نژادی است. در حالی که رأی منفی امریکا به قطعنامه مجمع عمومی در محکومیت نژادپرستی پرده از رویکرد واقعی دولت امریکا در حمایت از نژادپرستی برمیدارد.
معضلی ریشهدار
تبعیض نژادی و اعمال خشونت پلیس علیه سیاهپوستان که در گفتار رسمی آنها را امریکایی آفریقاییتبار مینامند و حدود ۱۲ درصد از جمعیت امریکا را تشکیل میدهند به معضلی نهادینه در جامعه امریکا تبدیل شده است. «علیرضا رضاخواه» کارشناس سیاسی میگوید: «نژادپرستی، یک مسئله ریشهدار، تاریخی و حتی بخشی از هویت فرهنگی امریکاست.» در واقع تبعیض نژادی، آموزشی، شغلی، اجتماعی و نیز اعمال خشونت علیه سیاهپوستان، به رویهای عادی تبدیل شده است. سیاهپوستان در تاریخ سه قرن امریکا همواره آماج بردهداری، سوءاستفادههای گسترده، کشتارها و خشونتهای بیحد بودهاند. بهره سیاهپوستان از ثروت، آموزش و رفاه در جامعه امریکا بسیار کمرنگ است. در مقابل سهم آنها از مشکلات و مصائب جامعه این کشور بسیار بالاست. حدود نیمی از زندانیان امریکا سیاهپوست بوده و شرایط زندگی آنها بهویژه در حومه شهرهای بزرگ یا شهرهای کوچک ناگوار است. در واقع آمارها حاکی از آن است که حدود یک میلیون نفر از مجموع دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفر زندانی امریکا را سیاهپوستان تشکیل میدهند. از همه مهمتر اینکه قربانیان اصلی خشونت پلیس امریکا را سیاهپوستان و رنگینپوستان تشکیل میدهند.
بهرغم اینکه جنبش حقوق مدنی سیاهان در دهه ۱۹۵۰ موجی در زمینه احقاق حقوق آنها و رفع تبعیضها ایجاد کرد، ولی واقعیت جامعه کنونی امریکا حاکی از تداوم تبعیض نژادی در ابعاد و جنبههای مختلف علیه آنان است. از جمله مظاهر تبعیض که در سالهای اخیر بسیار پررنگ شده، خشونت بیحد و حصر پلیس امریکا علیه سیاهپوستان است. نگاهی به آمارها نشان میدهد که قربانیان اصلی خشونت پلیس امریکا را رنگینپوستان به ویژه سیاهپوستان تشکیل میدهند و همین مسئله از دلایل اصلی اعتراضات و شورشهایی است که هر از گاهی در یکی از شهرهای امریکا رخ میدهد. منشأ این خشونت به وجود لایههای عمیق نژادپرستی در جامعه امریکا برمیگردد. به گفته باراک اوباما رئیسجمهوری سابق امریکا: «نژادپرستی در «دی. ان. ای» امریکاییهاست.»
رؤیایی دارم
با وجود گذشت ۵۸ سال از سخنرانی مشهور مارتین لوترکینگ رهبر جنبش حقوق مدنی در امریکا، به نام «رؤیایی دارم»، هنوز مشکل نژادپرستی و رفتار تبعیض آمیز با رنگینپوستان بهویژه سیاهپوستان در امریکا به عنوان مشکلی جدی تلقی میشود. سخنرانی معروف ۱۷ دقیقهای مارتین لوترکینگ در ۲۸ آگوست ۱۹۶۳ در گردهمایی بزرگ طرفداران تساوی حقوق سیاهپوستان و سفیدپوستان در برابر بنای یادبود لینکلن در واشنگتن دیسی ایراد شد. مارتین لوترکینگ در این سخنرانی که در آن عبارت «رؤیایی دارم» تکرار میشد، درباره آرزوی خود سخن گفته بود و ابراز امیدواری کرده بود که زمانی در امریکا طبق آرمان خویش زندگی کند و تحقق مساوات و برابری ذاتی انسانها را به چشم ببیند. اما نظرسنجیها نشان میدهد بسیاری از سیاهان امریکا کماکان تبعیض را احساس میکنند و میگویند تا تحقق رؤیای لوترکینگ راه زیادی باقی است. در این زمینه ۳۵ درصد سیاهپوستان امریکا اظهار داشتهاند که همچنان با تبعیضها و برخوردهای ناعادلانه روبهرو میشوند و ۲۰ درصد لاتینتبارها نیز از چنین برخوردهایی شکایت دارند. در واقع طی چند دهه اخیر شکاف اقتصادی و اجتماعی میان سفیدپوستان و سیاهپوستان امریکایی عمیقتر شده و امیدها برای رفع تبعیض نژادی به طور چشمگیری کاهش پیدا کرده است. به گفته کارشناسان، هنوز اصلاحات قابل توجهی در ساختار اشتغال و در حوزه آزادیهای مدنی صورت نگرفته است. همچنین هنوز خشونت پلیس امریکا علیه سیاهپوستان ادامه دارد و هر از گاهی صحنههای خشونت بیحد پلیس امریکا علیه آنها در اینترنت و بر صفحه تلویزیونها نقش میبندد. مسئله خشونت بیحد پلیس امریکا به ویژه پس از قتل بیرحمانه و بدون دلیل «جورج فلوید» سیاهپوست امریکایی در ۲۵ می ۲۰۲۰ توسط پلیسی سفیدپوست به نام «درک شووین» در شهر مینیاپولیس ایالت مینهسوتا که باعث بروز اعتراضات گستردهای در امریکا شد بیش از پیش در سطح جهانی مورد توجه قرار گرفته است.
یک معضل سیستماتیک
تفکر امریکایی اساساً مروج نژادپرستی آشکار و پنهان و تحقیر رنگینپوستان و تلقی آنها به عنوان شهروندان درجه ۲ است. در واقع در برهه کنونی با گسترش روزافزون جنبشها و گروههای سفیدپوست برترپندار در کشورهای غربی به ویژه در امریکا، سیاهپوستان و لاتینتبارها بیش از پیش در معرض خشونت و تبعیض نژادی قرار گرفتهاند. در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ رئیسجمهور سابق امریکا با توجه به نگرشهای راستگرایانه و نژادپرستانه وی، نژادپرستی و خشونتهای نژادی در امریکا گسترش زیادی یافت. ترامپ یکی از بزرگترین حامیان جنبشهای برتری سفیدپوستان بود به طوری که بارها از جنبشهای ضدنژادپرستی مانند «جان سیاهپوستان مهم است» انتقاد کرد. ضمن اینکه خشونت پلیس امریکا علیه سیاهپوستان نیز تشدید شده است. به گفته تحلیلگران، نژادپرستی در ایالات متحده ساختاری و سیستماتیک است؛ وقتی فردی مانند ترامپ با وجود شعارهای نژادپرستی طرفدار پیدا میکند و بر سمت ریاست جمهوری مینشیند، این امر نشان میدهد سفید برترپنداری به راحتی در امریکا از میان نخواهد رفت، چون عدهای در این کشور هرگز سیاهان را نخواهند پذیرفت. در واقع رنگینپوستان در امریکا از چند جهت تحت فشار هستند و اعمال ظلم و تبعیض علیه آنها هر روز ابعاد جدیدتری به خود میگیرد.
