به گزارش «جوان»، دنیا به سمت کاهش مصرف سوختهای فسیلی و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر میرود. در اکثر
کشورها حرکت به سمت استفاده از تجدیدپذیرها آنقدر جدی و سریع است که اخبار فناوریهای به دست آمده برای استفاده از تجدیدپذیرها به اخباری حیرتانگیز تبدیل شدهاست. دیگر استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر برای تولید برق یکی از اولویتهای کشورهای توسعهیافته به حساب میآید، اما متأسفانه در کشور ما با شرایط خاص جغرافیایی و ظرفیتهای ویژهای که برای استفاده از تجدیدپذیرها وجود دارد این مسئله جدی گرفته نشدهاست.
آنطور که کارشناسان حوزه انرژی میگویند به دلیل وجود منابع نفت و گاز و همچنین ارزان بودن قیمت انرژی از طریق پرداخت یارانه در ایران، کشور ما در مقایسه با کشورهای پیشرفته صنعتی از قافله انرژیهای نو، عقب ماندهاست و این مسئله در سالهای آینده ضربه سختی به تأمین انرژی مورد نیاز در کشور وارد خواهد کرد.
مسئولیت دادن به افراد اشتباهی
در همین رابطه عبدالرزاق کعبی نژادیان، رئیس انجمن علمی مهندسی حرارتی و برودتی ایران علت عقبماندگی کشور در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را ناشی از نبود مدیریت منابع انسانی و مسئولیت دادن به افراد اشتباهی میداند و به خبرنگار «جوان» میگوید: «مدیریت منابع انسانی در ایران غلط بوده و هست، متأسفانه مسئولان از منابع نیروی انسانی آنطور که باید و شاید استفاده نکردهاند، عمده مسئولانی که سرکار آمدهاند در کار خود تخصص ندارند و اطلاعات علمی مناسبی نیز برخوردار نیستند. متأسفانه شاهد آن هستیم که بسیاری از مدیران با علم و دانشی که در تخصصی غیر از تخصص مسئولیت خود دارند، مدیریت میکنند و به کارنگرفتن متخصصان به بلای جان کشور به خصوص در زمینه تجدیدپذیرها تبدیل شدهاست.»
این استاد دانشگاه با بیان اینکه انرژیهای تجدیدپذیر باید با طرحهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت در کشور به مرحله اجرا گذاشته شود، اظهار میدارد: «طرحهای انرژی تجدیدپذیر با دوراندیشی و آیندهنگری، ما را در روزهایی که عصر نفت به پایان میرسد، یاری خواهد کرد. تمام دنیا میداند که باید نیاز به نفت را کاهش دهد و به دنبال انرژیهای تجدیدپذیر باشد، اما از آنجایی که برخی مسئولان این حوزه در کشور ما علم کافی ندارند، ما از این مسئله عقب ماندهایم.»
برنامه طولانیمدت ژاپن برای استفاده از تجدیدپذیرها
کعبی نژادیان درباره فاصله کشور ما با کشورهایی که پیشتاز استفاده و توسعه تجدیدپذیرها بودهاند، میگوید: «در سال ۱۹۷۳ که چهارمین جنگ اعراب و اسرائیل اتفاق میافتد، کشورهای عضو اوپک تصمیم به کاهش تولید و افزایش قیمت میگیرند تا از این طریق به کشورهای در حال توسعه ضربه سنگین اقتصادی وارد کنند و از این تصمیم ژاپن ضربهسختی خورد که در تاریخ نیز ثبت شد.»
او ادامه میدهد: «ژاپن به دلیل کاهش وابستگی به واردات نفت، اولین کاری که انجام داد، این بود که طرح توسعه فناوری انرژیهای نو را شروع کند و این طرح را از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۳ به صورت طولانیمدت در دستور کار قرار داد. به این ترتیب به دنبال فناوری این انرژی رفت و آن را راهاندازی کرد و بسیار هم موفق بود تا جایی که تا سال ۲۰۰۰ قیمت باتری خورشیدی را به یکسیام قیمت کاهش دادند.»
این استاد دانشگاه با ابراز تأسف برای اینکه ایران در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر به یک مصرفکننده تبدیل شدهاست، میگوید: «در مقابل کشور موفقی مانند ژاپن که برنامهریزی طولانی مدت برای انرژیهای تجدیدپذیر داشته است، شاهد آن هستیم که مسئولان در ایران ما اعلام میکنند فلانقدر انرژیهای تجدیدپذیر راهاندازی میشود و بدون علم و تخصص کافی، آن را در دستور کار قرار میدهند. مسئولان به دلیل اینکه نسبت به فناوری و ابزار موردنیاز برای راهاندازی و توسعه تجدیدپذیرها بیتوجهی کردهاند، ایران را تبدیل به کشور مصرفکننده در این حوزه کردهاست، زیرا که نه تحقیقات درخوری دارد و نه تولید خاصی داشتهاست.»
او در پاسخ به این سؤال که آیا هیچ ابزاری در زمینه تجدیدپذیرها در کشور تولید نشدهاست، اظهار میدارد: «متأسفانه ما فناوری تولید نداریم. تولید تجدیدپذیرها در کشور ما همانند تولید خودروهای داخلی است؛ یعنی اگر تولیدی هم داشته باشیم راندمان خوبی ندارد و دلیلش هم نبود مطالعات و تحقیق کافی در این زمینه و به کارگیری از افراد اشتباهی بوده است.»
عقبماندگی به دلیل استفاده نکردن از فناوری انرژیهای نو
کعبینژادیان در پاسخ به این سؤال که اگر کشور ما نیز بخواهد فناوری تولید انرژی خورشیدی را داشته باشد و عقبماندگی خود را جبران کند چه کاری باید انجام دهد، میگوید: «اولین قدم این است که طرحهایی نظیر طرحهای سایر کشورها برای دسترسی به فناوری انرژیهای تجدیدپذیر وجود داشته باشد و بر اساس آن برنامهریزی کنیم. به نظر من دلیل عقبماندگی ما از سایر کشورها، استفاده نکردن از فناوری انرژیهای نو است. باید با توجه به شرایط و منافع کشور طرحهای توسعه فناوری و طرحهای تحقیقات و توسعه را تعریف کنیم که آن هم باید با رابطه سهجانبه دانشگاه، صنعت و دولت باشد. با تشکیل این مثلث و سپردن کار به دست افراد متخصص، گام بزرگی در این زمینه برداشتهایم.»
این استاد دانشگاه تصریح میکند: «عدهای میگویند برای رسیدن به فناوری تجدیدپذیرها دیر است، باید بگویم که حتی اگر دیر هم باشد، شروع کردنش واجب و ضروری است، نه اینکه دست روی دست بگذاریم و یک مصرفکننده باقی بمانیم. ما توانایی و ظرفیت برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را داریم فقط باید همت کنیم و با اراده در این مسیر قدم برداریم.»
انتقاد از بیتوجهیها برای راهاندازی و توسعه تجدیدپذیرها
کعبینژادیان در پاسخ به این سؤال که پتانسیل کشور ما برای استفاده از تجدیدپذیرها چقدر است، میگوید: «انرژی زمین گرمایی در کشور ما محدود است، انرژی بادی در برخی نقاط کشور وجود دارد که از همان بخشها میتوان بهره برد، اما در مورد انرژی خورشیدی ما بیشترین ظرفیت را داریم تا جایی که هر کس میتواند در پشتبام خانه خود نیروگاه خورشیدی داشته باشد و برق تولید کند.»
کعبینژادیان درباره نحوه عملکرد ساتبا در مدت فعالیتش میگوید: «همانطور که گفتم ما مدیریت منابع انسانی ضعیفی داریم. سازمان ساتبا هم از این مسئله مستثنی نیست. کم و کاستیهای فعلی در انرژیهای تجدیدپذیر نشاندهنده کارنامه ساتبا است که نیازی به بیان ندارد.»
او با انتقاد از مسئولان دولتی به خصوص وزارت نیرو برای بیتوجهی در راهاندازی و توسعه تجدیدپذیرها اظهار میدارد: «در حالی که جمعیت افزایش پیدا کرده و مصرف انرژی بالا رفته، تولید سوخت فسیلی در نیمه دوم کاهشی شدهاست. آیا در شرایطی که چاههای نفت در حال تخلیه است، وزارت نیرو و وزارت نفت ایران اطلاعاتی درباره منابع و ذخایر خود دارند؟ آنها میدانند قله تولیدشان کجاست؟ میدانند در حال حاضر قبل از قله هستند یا بعد از قله؟ اگر این موارد مشخص نشود به طور حتم نمیتوانیم درباره جایگزینی انرژیهای تجدیدپذیر صحبت کنیم.»
چه باید کرد؟
کعبینژادیان با بیان اینکه مسئولان باید قدر انرژیهای نو را در کشور بدانند و از راه علمی آن را در کشور توسعه دهند، میگوید: «لازم است وزارت نیرو، وضعیت انرژی کشور را به خوبی بررسی و آن را برای چندین سال بعد نیز پیشبینی کند تا مبادا یکباره شوکه شود و راهی برای جبران نباشد.»
او میافزاید: «پیشنهاد میکنم، مسئولان وزارتخانههای نیرو و نفت، متخصصین حوزه انرژی و به خصوص افراد صاحبنظر در زمینه تجدیدپذیرها را دعوت کنند و برای راهاندازی و توسعه این انرژی گامهای جدی و مؤثرتری بردارند. این مسئله شوخیبردار نیست و برای نجات آینده کشور باید کارشناسانهتر رفتار شود.»
