حامد خادمی
«در پایان هر سال و آنهم با فشار رسانهای توانستهایم یارانهها را دریافت کنیم.» این جمله را مدیرعامل متروی تهران زمانی گفت که برای بررسی لایحه تعیین قیمت بلیت مترو در سال 86 به شورای شهر تهران رفته بود.
به قول زریبافان عضو دوره دوم شورای اسلامی شهر تهران، محسن هاشمی شخصیتی سیاسی دارد و دوست دارد مشکلاتش را با فشارهای رسانهای و روشهای سیاسی حل کند.
اکنون دو سال از آن روز میگذرد و به نظر میرسد که روش مترو و شهرداری تهران برای دریافت پولش از دولت اندکی تغییر کرده است.
جابهجایی مسافران شهری، اصلیترین کارکرد مترو در جوامع مختلف به شمار میرود اما از آنجا که مشکل ترافیک و حمل و نقل اصلیترین دغدغه شهروندان تهرانی است و افکار عمومی مسائل مربوط به آن را پیگیری میکنند، مسئله متروی تهران از بحث کارشناسی خارج و به موضوعی سیاسی تبدیل شده است.
اگرچه سیاست، قوانین و روشهای خاص خود را دارد اما توقع نداشتیم که روزی پای مردم هم به این جنگ و جدال کشیده شود و از آنان هزینه شود.
چند وقتی است که تاخیرهای مکرر در خطوط مترو برای تهرانیها عادت شده و مسافران با دانستن اینکه بعد پیاده شدن دیگر خبری از پیراهن اتو شده، کفش واکس زده و موهای مرتب نیست سوار بر مترو میشوند. با این حال کار دیگری نمیتوانند بکنند، تهرانیها مجبورند!
گره کار کجاست؟
اول و آخر تمام اظهارنظرهای مسئولان شهری تهران این است که دولت پول مترو را کامل پرداخت نمیکند. بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی نیمی از هزینه ساخت مترو به دوش دولت است و نیمی به عهده شهرداری. یعنی به هر میزانی که شهرداری تهران هزینه کرد، دولت موظف است به همان میزان به مترو کمک کند. این اعتبار باید از بودجه عمرانی کشور به شهرداری تهران پرداخت شود.
نیکزاد معاون سابق عمرانی وزارت کشور در اینباره میگوید: در قانون، بودجه مصوب ذکر میشود اما از آنجایی که دولت با کسری مواجه است، نمیتوانستیم تمام اعتبارات را تخصیص دهیم.
با این وجود کمکهای دولت به مترو که از سال 1383 با کاهش همراه شده بود، با آغاز فعالیت دولت نهم در سال 1384 با رشد 66 درصدی به مبلغ 500 میلیارد ریال رسید. بر اساس اطلاعات وزارت کشور روند کمکهای عمرانی دولت به شهرداری تهران همچنان با افزایش همراه بوده به طوری که کمک عمرانی دولت در سال 1387 به مترو از مجموع کمکهای عمرانی دولت به مترو در سالهای 80 تا 84، 555 میلیارد ریال بیشتر بوده است.
چندی پیش در اخبار شنیدیم که انبار قطعات یدکی مترو خالی شده که چنین امری تاکنون سابقه نداشته است. این اتفاق در حالی میافتد که کمکهای دولت به مترو نسبت به گذشته بیشتر شده است.
محمد باقر قالیباف قول داده که سالانه 15 کیلومتر مترو در تهران بسازد. گره کار قولی است که شهردار تهران داده و خود را ملزم به انجام آن میداند. سید علی لطفیزاده دبیر شورای عالی ترافیک کشور میگوید: شهرداری تهران پول مترو را در جای دیگری هزینه میکند. به عقیده وی پولی که دولت به مترو میپردازد برای ساخت تونل، تامین تجهیزات و پرداخت عوارض گمرکی است اما شهرداری تهران این پول را فقط صرف ساخت تونل میکند و در تامین تجهیزات و ورود قطعات به گمرک با مشکل مواجه میشود.
سخنگوی شهرداری تهران در صحبتهایش اولویتبندی اشتباه شهرداری را تایید میکند. وی میگوید: «ما موفق شدهایم تاکنون خطوط مترو را به خوبی توسعه دهیم ولی چون اعتبارات ارزی در اختیار شهرداری تهران قرار نگرفته است، نمیتوانیم قطارها را خریداری کنیم.»
به اعتقاد ایازی، این درست نیست که شاهد باشیم تمام زیر ساختهای مترو آماده شده اما قطار وجود ندارد.
فشار بر مردم، حربه جدید دریافت اعتبارات
دوباره بوی پول میآید. خبر رسیده که پول مترو از خزانه دولت به حساب معاونت عمرانی وزارت کشور ریخته شده است اما تغییرات در وزارت کشور موجب شده است که روال کار به هم بریزد و همچنان قسط یارانههای بلیت مترو پرداخت نشود.
به نظر میرسد مدیریت جدید در نظر دارد که با به تعویق انداختن زمان پرداخت اعتبارات، شاخ غول را بشکند و شهرداری تهران را آرام کند. اما مسئولان شهرداری که از وجود چنین اعتباری با خبر شدهاند نیز بیکار نشستهاند و شیوه جدیدی را در پیش گرفتهاند.
فشار بر مردم و مقصر نشان دادن دولت حربه جدیدی است که مسئولان متروی تهران اتخاذ کردهاند. آنان مدعی هستند که تاخیرهای مترو به دلیل نقص فنی و نبود اعتبار برای خرید قطعات یدکی است. مسئولان مترو به جای خرید قطعات یدکی، تمام پول را خرج ساخت تونل کردند و امروز که انبارها خالی شده و قطارها با مشکل مواجه شدهاند، پای دیگران را وسط میکشند.
اگرچه معاونت عمرانی وزارت کشور نیز بیتقصیر نیست و اعتبارات را با تاخیر پرداخت میکند اما در این میان مردم چه گناهی کردهاند که باید چوب دعواهای سیاسی و الویتبندی اشتباه در نحوه خرج کردن اعتبارات مترو را بخورند؟
کارمندان مترو نیز ناراضی هستند
چندی پیش عدهای از راهبران مترو با حضور در نمایشگاه مطبوعات، مشکلات صنفی خود به گوش خبرنگاران رساندند. آنها مدعی شدند که توقف بیش از حد قطارها در ایستگاههای مترو و همینطور کاهش سرعت در جابجایی مسافران که در یک ماه اخیر به طور محسوسی شدت یافته ناشی از نارضایتی کارکنان شرکت مترو از مدیران این مجموعه است.
راهبران خطوط متروی تهران بیکار ننشسته اند و برای معرفی علت اصلی وقایع اخیر به مردم وبلاگ «اطلاعرسانی راهبران خصور متروی تهران» را راهاندازی کردهاند. در این وبلاگ آمده که کارکنان و راهبران مترو تهران در پی جمع آوری امضا برای نامهای هستند که در آن مطالبات خود را خطاب به شهرداری و هیئت مدیره مترو تهران، وزارت کار و استانداری تهران مکتوب کردهاند.
پرداخت 108 میلیارد تومان اعتبار به متروی تهران
دیروز همچنین خبری منتشر شد که حکایت داشت: 230 میلیارد تومان اعتبار در بخش عمران برای مترو در نظر گرفته شده که از این مقدار در 6 ماهه اول سال جاری 108 میلیارد تومان پرداخت شده است.
علی لطفیزاده دبیر شورای عالی ترافیک با اشاره به اینکه مسئولیت مترو برعهده مدیریت شهری است، گفته بود: در شهرداری تهران ما نفر یا مجموعهای نداریم که مشکلات را آنها گزارش دهند و به ریز بدانیم که مشکلات کجاست.
دبیر شورای عالی ترافیک ادامه داد: شنیدهها حاکی است که شهرداری تهران اعلام کرده، نداشتن اعتبارات باعث بروز مشکل شده است.
لطفیزاده تاکید کرد: اگر مشکلاتی وجود دارد و شهرداری تهران نمیتواند خدمات بهتری اعلام کند اعلام کنند تا تصمیم گرفته شود.
وی درباره اعتبارات مترو، گفت: اعتبارات براساس قانون انجام میشود و بیشترین از آن نمیتوانیم اعتباری تخصیص دهیم.
وی با بیان اینکه از 2 سال پیش قرارداد 455 دستگاه واگن توسط شهرداری و با کمک دولت منعقد شده است، گفت: این واگنها برای خطوط 1 و 2 و تعدادی نیز برای خطوط 5 خریداری شده است. وی گفت: بخشی از این واگنها وارد و بخشی نیز بزودی وارد میشوند.
