سرویس اقتصادی جوان آنلاین: اتحادیه اروپا اعلام کرده است که در سال ۲۰۴۶ میلادی، قاره سبز به گاز وارداتی روسیه نیاز نخواهد داشت و انرژی مورد نیاز خود را از منابع تجدیدپذیر فراهم خواهد کرد. انرژیهای خورشیدی، بادی و هیدروژن سبز گزینههای مورد نظر اروپاییها برای جایگزینی با گاز طبیعی خواهند بود.
این گذار انرژی تغییرات چشمگیری بر ژئوپلتیک و اقتصاد انرژی دنیا بر جای خواهد گذاشت، اما این برنامه اروپاییها برای کنارگذاشتن گاز طبیعی در ۲۵سال آینده تا چه میزان واقعگرایانه است و پیامدهای این تصمیم بر روسیه چه خواهد بود؟
آنجلا مرکل، صدراعظم آلمان در آگوست گذشته در دیدار با ولادیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین اعلام کرد: اروپا نیازمند به صفر رساندن کربن خود در سال ۲۰۵۰میلادی است. این سیاست گام به گام اجرا خواهد شد و در ۲۵ سال آینده با توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، میزان صادرات گاز طبیعی روسیه به اروپا به صفر خواهد رسید یا بسیار محدود خواهد شد. یکسال پیش، اتحادیه اروپا راهبردی برای توسعه هیدروژن سبز ارائه کرد؛ این راهبرد با هدف مقابله با بحران تغییر اقلیم تدوین شده است و در افق سال ۲۰۵۰ میلادی باید ۱۸۰ تا ۴۷۰ میلیارد یورو در بخش هیدروژن تجدیدپذیر سرمایه گذاری شود، همچنین ۳ تا ۱۸میلیارد دلار نیز برای تولید هیدروژن از سوختهای فسیلی با انتشار کربن اندک بودجه در نظر گرفته شده است، اما چگونگی تأمین مالی این طرحها در هالهای از ابهام قرار دارد.
افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد انرژی اروپا
بروکسل معتقد است کییف میتواند یکی از شرکای کلیدی این راهبرد باشد. سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد انرژی اروپا به تدریج در حال افزایش است. هرچند همچنان تا زمان رقابتی شدن این منابع باید صبر کرد. کشورهای فرانسه، اتریش و آلمان برای رهبری بازار هیدروژن در اروپا رقابت تنگاتنگی دارند. توسعه شبکه راهآهن سبز با قطارهای مسافری دارای سوخت هیدروژن در آلمان عملیاتی شده و آلمان یک پالایشگاه بزرگ تولید هیدروژن صنعتی با روش الکترولیز را افتتاح کرده است. شرکت رویال داچ شل و اتحادیه اروپا، حامیان مالی اجرایی پروژه بودهاند. در سایه موفقیت این پروژه شرکت رویال داچ شل در نظر دارد تا یک پروژه بزرگتر با ظرفیت ۱۰برابر این واحد در سال ۲۰۲۴میلادی افتتاح کند که هیدروژن سبز تولیدی این پروژه در صنایع آلمان مصرف خواهد شد. شرکت نسته نیز مجتمع تولید دیزل تجدیدپذیر را در بازار بلژیک راهاندازی کرده است که این سوخت به صورت کامل از مواد خام تجدیدپذیر تولید میگردد.
دولتهای بلژیک و هلند در حال برنامهریزی جهت استفاده از هیدروژن در کشتیهای در حال تردد در رودخانههای این دو کشور هستند. شرکت پریمتالز، از زیرمجموعههای میتسوبیشی اعلام کرده یک واحد تولید هیدروژن با میزان انتشار کربن نزدیک به صفر را در اتریش افتتاح کرده است. اتحادیه اروپا از توسعه انرژیهای تجدیدپذیر حمایت همهجانبه میکند. آنها معتقدند شبکههای انتقال برق میتواند جایگزین خط لولههای نفت و گاز شود.
ماروس سفکوویچ، نایب رئیس کمیسیون اروپا در ماه ژوئیه به اوکراین سفر کرد تا در حوزه انرژی با رهبران این کشور مذاکره کند. مشارکت راهبردی جدید در زمینه موادخام، مهمترین دستور کار این سفر بوده است. مشارکت اتحادیه اروپا و اوکراین در حالی انجام میشود که روسیه ساخت خط لوله نورد استریم۲ را تقریباً تکمیل کرده و این نگرانی در میان رهبران کییف ایجاد شده که این کشور از میلیاردها دلار درآمدهای ترانزیت گاز خرسها محروم خواهد شد. ولادیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین بارها با انتقاد از این پروژه از نورد استریم۲ به عنوان یک اسلحه ژئوپلتیکی خطرناک در دستان کرملین یاد کرده است. مسکو بارها اعلام کرده که بر خلاف مخالفت کاخ سفید، این خط لوله سیاسی نیست و تنها یک پروژه اقتصادی است که هرگز به عنوان اهرمی جهت اعمال فشار بر اروپا به کار گرفته نخواهد شد. اگر چه تعدادی از دولتهای اروپایی موافق ساخت این پروژه هستند، اما تغییر راهبرد اروپا در برابر سوختهای فسیلی و تلاش برای گذار به انرژیهای پاک و مقابله با تغییر اقلیم، مهمترین موانع دربرابر نورد استریم۲ به حساب میآیند.
رهبران اروپا در سالهای اخیر تلاش کردند با ساخت تعداد قابل توجهی پایانههای واردات ال جی و واردات گاز از آذربایجان از طریق کریدور گازی جنوبی همراه با واردات چشمگیر محمولههای الانجی از ایالات متحده، سهم روسها در سبد گاز مصرفی خود را کاهش دهند. هماکنون حدود ۴۰ درصد گاز مصرفی اتحادیه اروپا از روسیه تأمین میشود. کمیسیون اروپا از برنامه خود برای کاهش دستکم ۵۵درصدی انتشار گازهای گلخانهای اروپا در افق سال ۲۰۳۰ میلادی خبر داده است. دریافت مالیات قابل توجه از واردکنندگان سوختهای فسیلی، برنامهریزی برای کنار گذاشتن خودروهای دارای سوختهای فسیلی و افزایش مالیات انتشار کربن، مهمترین ابزارهای قاره اروپا برای گذار به سوی انرژیهای سبز محسوب میشوند
مقامات اروپایی در نظر دارند تا سال ۲۰۵۰ میلادی میزان انتشار گازهای گلخانهای در صنعت
حمل ونقل را تا ۹۰ درصد کاهش دهند. در این دوره گذار از تولیدکنندگان اروپایی حمایت خواهد شد، اما تولیدکنندگان غیراروپایی باید محصولات خود را با منابع انرژیهای پاک سازگار کنند.
رهبران روسیه که با دقت اخبار حوزه انرژی در اروپا را دنبال میکنند، لابی گستردهای برای تداوم سهم در بازار انرژی اروپا انجام میدهند. ولادیمیر پوتین در سال گذشته بخشی از مقررات زیست محیطی اروپا را غیررقابتی توصیف کرده بود. وی اعلام کرده صنعت انرژی روسیه یکی از سبزترین صنایع دنیاست که از انرژیهای برقآبی و هستهای در کنار تولید برق با گاز طبیعی بهره میبرند.
ولادیمیر پوتین از حامیان کلیدی سرمایهگذاری کشورش در تولید هیدروژن است. روسها معتقدند از شبکه کنونی انتقال و توزیع گاز طبیعی در اروپا میتوان برای توزیع هیدروژن بهره برد. کارشناسان معتقدند گذار کامل به منابع انرژی تجدیدپذیر در قاره سبز به سه دهه زمان نیازمند است. بدین ترتیب تا آن زمان اتحادیه اروپا همچنان به گاز صادراتی روسیه نیازمند خواهد بود.
