هفته گذشته شایعه شد که طالبان صفیه فیروزی، خلبان زن افغانستانی، را سنگسار کرده است. ماجرا از آنجا آغاز میشود که روزنامه جمهوری اسلامی در ستون جهت اطلاع خود مینویسد: «برخلاف ادعاهای گروه تروریستی طالبان درباره حقوق زنان، این گروه یکی از خلبانان زن افغانستان را سنگسار کرد. صفیه فیروزی، یکی از چهار زن خلبان نیروی هوایی افغانستان، توسط طالبان سنگسار شد. تصویر و فیلم صحنه سنگسار این زن خلبان در فضای مجازی دست به دست میشود.» (۷/۶/۱۴۰۰)
این شایعه را برخی رسانهها، از جمله تلویزیون منوتو و اقتصادنیوز به نقل از این روزنامه و برخی دیگر، از جمله تجارتنیوز و شبکه راوی، به طور مستقل بازنشر کردهاند. «اگر بشماریم، شاید تعداد سایتهای خبری ایرانی که خبر فیک سنگسار خلبان زن افغانستانی را باور و بازنشر کردهاند از ۱۰۰ تا بیشتر باشد. اما یک نفر از آنها نرفته منبع و منشأ خبر را پیدا کند و ببیند آیا درست است یا نه. خبرنگاران و رسانهداران زحمت چند دقیقه جستوجو را به خود نمیدهند.» (توئیت علی پیرحسینلو؛ ۷/۶/۱۴۰۰)
تکذیب از راه رسید!
حالا رسانهها یکی پس از دیگری دارند این شایعه را تکذیب میکنند. از همه جالبتر اینکه تجارتنیوز، که خود به طور مستقل شایعه سنگسار را منتشر کرده بود، در تکذیبیه آورده است که «شایعه سنگسار صفیه فیروزی به دست طالبان، در روزهای اخیر به صورت گستردهای در رسانههای افغانستان، ایران و دیگر کشورها منتشر شده است.» (۸/۶/۱۴۰۰). شایان ذکر است «تکذیبیهها چندان فوروارد نمیشوند و به رؤیت کسانی که شایعات را باور کردهاند و با بازنشرشان ناخواسته کارمند کانالهای زرد شدهاند نمیرسند؛ حتی در صورت فوروارد شدن در گروهها زیاد خوانده نمیشوند. در صورت خوانده شدن، زیاد باور نمیشوند. وقتی به رؤیت کسانی برسند و خوانده شوند و باور شوند؛ در موارد متعدد، پس از مدتی، شایعه در ذهنشان هست، اما تکذیبش نه!» (اندیشهسرا)
کانال تلگرامی افغانستانیها نوشته: آیا میتوان به دشمنان بهتان زد؟ پاسخ آشکارا منفی است. از نظر اخلاقی، نباید و نمیتوان حتی به دشمنان نسبت دروغ داد. در قرآن نیز میخوانیم: دشمنی با گروهی بر آنتان ندارد که عدالت نورزید. عدالت بورزید که به تقوا نزدیکتر است. (مائده: ۸) جنایتکاری طالبان اظهرمنالشمس است و نیازی به شایعه، دروغ و... ندارد. باید توجه کرد وقتی یک شایعه درباره جنایتی که طالبان مرتکب نشده است دست به دست میشود دفعه بعد که یک خبر موثق از جنایت طالبان منتشر شود کاربران کمتر باور میکنند.
طالبان و رسانههای اجتماعی
امروزه طالبان در رسانههای اجتماعی حضور پررنگ و گستردهای دارد چراکه به قدرت رسانهها پی برده است. چندی پیش واشنگتنپست مقالهای در این باره منتشر کرد با این عنوان: «طالبانِ امروز چنان ماهرانه از رسانههای اجتماعی بهره میبرد که کمتر پیش میآید قوانین آن را نقض کند.» در این مقاله حتی این پرسش مطرح شده که چطور است که دونالد ترامپ از توئیتر منع شده است، اما افراد طالبان منع نیستند. در پاسخ آمده است که توئیتهای ترامپ سالها بود که قوانین این پلتفرم درباره گفتار نفرتانگیز و خشونتانگیزی را به چالش میکشید، اما طالبانِ امروز چنین نمیکند. (۲۷/۵/۱۴۰۰)
