بررسي مشکلات مسافران در گفت و گوي «جوان» با مدير عامل شرکت بهره‌برداري مترو تهران ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

تأخيرها و تقصيرها در مسير قطار شهري پايتخت

صحبت از مترو و مسائل پيرامون آن در اين روزها ‌نقل محافل و رسانه‌هاي مختلف است، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌افزايش تأخيرات و عدم توقف قطار‌ها در بعضي از ساعات از جمله موضوعاتي است که در چند وقت اخير سوژه خبرنگاران رسانه‌هاي گروهي براي تهيه گزارش و مصاحبه با مسؤولان مترو بوده است، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌براي پيگيري علت اصلي تأخيرات و مشکلات کنوني مترو تهران در بحث بهره‌برداري گفت وگويي چند ساعته با مهندس جعفر ربيعي مدير عامل شرکت بهره‌برداري در دفتر کارش انجام داده‌ايم.به نظر شما در حال حاضر با وجود گذشت چندين سال از خدمات‌رساني مترو تهران آيا به اين باور کلي در بين مردم و مسؤولان نسبت به ضرورت گسترش مترو رسيده‌ايم‌؟بهتر است پاسخ سؤال اول را از مردم بپرسيد اما به هر حال آنطور که ما با مردم به وسيله کانالهايي در ارتباط هستيم و از نظرات منفي و ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌مثبت و انتظارات و توقعات آنها آگاه مي‌شويم ‌و در کنار آن استقبالي که در چند وقت اخير از مترو شده است، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌به اين نتيجه رسيده‌ايم که مردم احساسشان اين است که يک گمشده‌اي را پيدا کرده‌اند. در10سال گذشته درخواست‌هاي روزافزون مردم نشان مي‌دهد که جامعه به مقدار زيادي به اين اعتقاد رسيده که حل مشکلات ترافيک تهران به راه حلي همانند مترو نياز اساسي دارد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ تا 10 سال پيش که مترو راه‌اندازي نشده بود همه نگاه‌ها براي حل مشکل ترافيک به سطح شهر برمي‌گشت، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌به اين صورت که همه مردم و مسؤولان به دنبال راهکارهايي براي حل معضل ترافيک با احداث راه، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اتوبان و افزايش خطوط اتوبوسراني بودند. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اين راه حل‌ها در جاي خود بسيار مفيد و اثرگذار در ترافيک تهران بود اما به دليل اينکه بيشتر اين روش‌ها در سطح زمين انجام مي‌شد بازدهي لازم را نداشت و بعد از مدتي اثرات خود را از دست مي‌داد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌مترو يک راه حل ديگري بود که تعارضي با حرکت سطح شهر نداشت ‌و هيچ مزاحمتي براي خيابان‌ها به وجود نمي‌آورد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌به نظر من باورمردم نسبت به مترو بسيار جلوتر از مسؤولان است و مردم اين مطالبه را دارند که چرا مترو بيشتر گسترش پيدا نمي‌کند حتي اين مطالبه عمومي به شهرهاي بزرگ ديگرهم کشيده شده است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌البته لازم است در اينجا بين مسؤولان هم تفکيکي قائل شوم، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌براي بعضي از مسؤولان که به صورت مستقيم با مترو و مشکلات آن سرو کار دارند اين موضوع که اين وسيله نقليه اولين و آخرين راهکار براي مهار ترافيک تهران است به خوبي روشن شده، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اما براي تعدادي از مسؤولان که بودجه و امکانات اصلي را در دست دارند، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌متأسفانه هنوز اين باور به وجود نيامده است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌طبق برنامه‌ريزي‌هاي انجام شده تهران شبکه راه‌آهن شهري به طول 430 کيلومتر احتياج دارد، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اما در حال حاضر فقط 105 کيلومتر يعني کمتر از يک چهارم در اختيار مردم است ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌و بايد 250 ايستگاه داشته باشد که تا به امروزفقط 60 ايستگاه در حال فعاليت است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اولين موضوعي که به ذهن مسؤولان مي‌رسد اين است که مترو ديربازده و هزينه‌بر است و احداث و گسترش آن سالها طول مي‌کشد اما بايد توجه داشت که در حال حاضر کشور ما هم از نظر توان فني و مهندسي و هم توان صنعتي در حدي است که مي‌تواند کاملاً بومي صنعت خود را به جلو ببرد ‌‌‌‌‌‌‌و مشكل ‌اصلي منابع مالي است که متأسفانه هميشه دغدغه مسؤولان مترو بوده و تا به امروز هم اين موضوع به طور کامل حل نشده است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اگر واقعاً منابع مالي و امکانات لازم موجود باشد ما به صراحت اعلام مي‌کنيم که اين توانايي در جامعه فني مهندسي کشور وجود دارد که سالي 30 کيلومتر مترو تحويل بدهند و چنانچه اين امر تحقق يابد در مدت 10 سال هر سال مي‌توانيم ‌30 کيلومتر و در مجموع 300 کيلومتر مترو احداث و به بهره‌برداري برسانيم ‌‌‌‌‌‌‌‌‌و مردم هر 6 ماه يکبار شاهد يک تحول در مترو تهران باشند. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌امروز 30 سال از انقلاب گذشته و ما تنها 100 کيلومتر مترو راه‌اندازي کرده‌ايم و اين نشاندهنده اين موضوع است که در جاهايي کم‌کاري داشته‌ايم اگر اين باورها در بين مسؤولان ايجاد شود و منابع لازم براي توسعه مترو فراهم شود همه ما آماده فعاليت شبانه‌روزي هستيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌من هميشه به اين نکته اشاره داشته‌ام که مترو نشانه اقتدار حکومت در مديريت شهري است، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اگر مترو پيشرفت داشته باشد اين موضوع باعث اقتدار مهندس هاشمي، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ربيعي و احمدي‌نژاد نيست بلکه اين اقتدار حکومت است و مردم وقتي اين پيشرفت‌ها را مشاهده کنند اين باور در ذهنشان به وجود مي‌آيد که حکومت براي رفاه آنها مترو را گسترش داده است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌طرح پرداخت از صندوق ذخيره ارزي به مترو در مجلس به تصويب رسيده است. فکر مي‌کنيد با اين وجود در بحث بهره‌برداري چقدر پيشرفت خواهيم داشت؟ اين طرحي که در مجلس به تصويب رسيد به نظر من قبل از اينکه بودجه‌اي براي توسعه مترو باشد توانست تا حد زيادي باور عمومي نسبت به ضرورت مترو در بين نمايندگان مجلس به وجود آورد که اين موضوع ‌در جاي خود بسيار ارزشمند است و اميدواريم که اين باورعمومي و ضرورت توسعه مترو در بين ديگر مسؤولان هم به وجود آيد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌يک ميليارد دلار هزينه احداث يک خط مترو به طول 20 کيلومتر است و ما با اين مبلغ مي‌توانيم انتظار داشته باشيم که 20 کيلومتر به خطوط مترو اضافه شود و چنانچه اين کار در سال‌هاي آينده هم ادامه پيدا کند به صراحت مي‌توان گفت که مي‌توانيم سالي 20 کيلومتر در تهران مترو احداث کنيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اما در بحث بهره‌برداري، ‌کل بودجه امسال کمتر از 100 ميليارد تومان بوده که اين رقم يک دهم کل بودجه تعلق گرفته براي عمران مترو است، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌البته ما در حال صحبت و رايزني ‌با نمايندگان مجلس هستيم که بودجه متفاوتي با بودجه عمراني به بهره‌برداري تعلق بگيرد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌در حال حاضر از محل فروش بليت و اجاره غرفه‌ها چه ميزان از هزينه‌هاي بهره‌برداري تأمين‌‌ مي‌شود؟قيمت تمام شده يک سفر در مترو در سال 88، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌398 تومان است يعني هر مسافري که وارد ايستگاه مي‌شود و با قطار از يک ايستگاه به ايستگاه ديگر منتقل مي‌شود در مجموع 398 تومان براي مترو هزينه دارد. با قيمت‌هاي جديد بليت که امسال به ما ابلاغ شده متوسط درآمد مترو از هر مسافر 100 تومان است و همه درآمد‌هاي غيربليتي متروکه شامل تبليغات و اجاره غرفه‌ها مي‌شود، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تا آخر سال جاري، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌5 ميليارد تومان خواهد بود. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اگر نسبت اين رقم را به ازاي هر مسافر حساب کنيم، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سهم هر نفر 105 تومان مي‌شود و چنانچه اين رقم از هزينه 398 توماني کم شود، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بايد به ازاي هر مسافر 300 تومان يارانه دريافت کنيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌با توجه به اين رقم سهم مردم نسبت به قيمت تمام شده مترو 25 درصد است که اين سهم را شوراي شهر تعيين کرده و به تأييد فرمانداري هم رسيده است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌با توجه به تصميماتي که در شوراي شهر اتخاذ شده نصف هزينه يارانه‌هاي مترو را بايد شهرداري تهران و مابقي را دولت پرداخت کند، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شهرداري سهم خودرا پرداخت مي‌کند اما متأسفانه ‌دولت مي‌گويد که اين قانون را قبول ندارد و شوراي شهر هم نمي‌تواند براي دولت تعيين تکليف کند. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اما اين موضوع در قانون هم اشاره شده است که شوراي شهر نمي‌تواند براي دولت تعيين تکليف کند؟ اين نکته شايد از نظر حقوقي درست باشد که شوراي شهر يک شهر نمي‌تواند براي دولت قانوني را تعيين کند اما از نظر عملي چه اتفاقي مي‌افتد، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌در حال حاضر همه دولت در تهران حضور دارد و بسياري از سفرهايي که در تهران انجام مي‌شود به خاطر حضور دولت و وزارت‌خانه‌هاي مختلف است در نتيجه سؤال من اين است آيا تهران در حمل و نقل بايد از دولت کمک بگيرد يا نه؟ آيا تهران به اندازه يک پايتخت سهمي در دولت دارد يا نه؟ من معتقدم بايد به تهران به اندازه خود و يک شهر مهم و استراتژيک اهميت داده شود و برخي از ديدگاه‌هايمان نسبت به اين شهر تغيير کند، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌در اينجا بايد به يک نکته مهم توجه داشت که ‌در سال 79 شرکت مترو از يک شرکت دولتي به يک شرکت تحت پوشش شهرداري تغيير کرد و در جريان اين انتقال دولت مصوب کرد که قيمت بليت مترو را شوراي شهر تعيين كند ‌و اگر دولت بر دريافت قيمت کمتر اصرار داشت بايد مابه‌التفاوت آن را پرداخت کند. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ما براساس همين مصوبه از شوراي شهر خواستيم که سهم دولت را تعيين کند و براساس همين مصوبه شوراي شهر سهم دولت را پرداخت 50 درصد يارانه ‌اعلام کرد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌متأسفانه در طول سالهاي گذشته دولت زير بار پرداخت کامل 50 درصد يارانه خود نرفته و من از يکايک نمايندگان درخواست دارم که اين موضوع را به صورت يک مصوبه قانوني ‌براي دولت درآورند تا يکي از مشکلات عمده شرکت بهره‌برداري در بحث منابع مالي مرتفع شود. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌در چند وقت اخير به خصوص در يک ماه گذشته ميزان تأخيرات و نقص فني در مترو تهران بسيار افزايش داشته است؛ علت اصلي اين موضوع چيست و تا چه زماني بايد شاهد اين تأخيرها باشيم؟ شرکت بهره‌برداري مترو در اين زمينه تعارفي با هيچ فرد و يا سازماني ندارد و به صورت شفاف به همه شهروندان در اين مورد اطلاع‌رساني مي‌کند. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌در حال حاضر روزي 1200 حرکت قطار داريم، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نسبت به گذشته تأخيرات، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نقص فني و مشکلات قطار‌ها متأسفانه افزايش داشته است و ما اين موضوع را به صراحت به مردم اعلام مي‌کنيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اما بايد به چند نکته اساسي در رابطه با علت‌هاي اين تأخيرها توجه داشت، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌مسير مترو در خطوط شهر پشت سرهم است و فاصله قطارها در حدود 4 دقيقه يعني با فاصله 2 ايستگاه است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌چنانچه قطاري در يکي از ايستگاه‌ها دچار نقص فني شود باعث مسدود شدن خط و ترافيک قطارها در ايستگا‌ه‌هاي قبلي مي‌شود و از طرف ديگر نقص فني يک قطار باعث توقف در يک ايستگاه و معطلي مسافران در ايستگاه‌هاي بعدي خواهد شد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌متأسفانه يکي از دلايل اصلي اين نقص فني‌ها فقدان قطعات يدکي به اندازه کافي در انبارهاي مترو است که حتي در بعضي موارد ما مجبور هستيم که يک قطار را از خط خارج کرده و از قطعات آن براي قطار‌هاي ديگر استفاده کنيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌دلايل سياسي هم در پشت اين قضايا هست؟ما همه را به چشم مسافر مي‌بينيم و مسافران هم به ما به چشم يک متصدي حمل و نقل نگاه مي‌کنند، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ماهيت کاري مترو بر پايه خدمات‌رساني بنا شده است ‌‌‌‌‌‌‌‌‌و تمامي اين مسائل که در مورد فعاليت‌هاي سياسي مترو اعلام مي‌شود دروغ و کذب است و اين وصله‌ها به مترو نمي‌چسبد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ اما در نا آرامي‌هاي اخير مترو در برخي از ايستگاه‌ها توقف نداشت. درحال حاضر درهمه ساعات تمامي فعاليت‌هاي مترو به وسيله دوربين‌هاي مشخص ‌ضبط مي‌شود و اين موضوعاتي که در رابطه با عدم سرويس‌دهي مترو در نا آرامي‌ها بيان مي‌شود به هيچ وجه صحت ندارد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اما در برخي از موارد به دليل مسائل امنيتي با توجه به صلاحديد سازمان‌هاي حفاظتي، مترو به تشخيص اين سازمان‌ها عمل مي‌کند، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اگر سازمان‌هاي امنيتي به ما اعلام کنند که در يک روز و يا در ساعات مشخصي ‌فعاليت نداشته باشيد ما تابع اين سازمان‌ها هستيم اما اين موضوع را حتماً از قبل به مردم اطلاع‌رساني مي‌کنيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌شرکت بهره‌برداري مترو براي سلامتي کارکنان به ويژه کارکناني که ساعت‌هاي طولاني در تونلها و ايستگا‌ه‌ها کار مي‌کنند چه اقداماتي را در دستور کارخود دارد؟ در مترو يک مرکز مجهزي تحت عنوان واحد بهداشت و طب کار وجود دارد که مراقبت از سلامتي کارکنان مترو وظيفه اصلي اين مرکز است، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اين واحد براي تمام مشاغل مترو و يکايک پرسنل پرونده پزشکي و بهداشتي تشکيل مي‌دهد ‌و هرچند وقت يکبار معاينات پزشکي براي کليه کارکنان انجام مي‌شود. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌بعضي از مشاغل هم نيازمند دستکش و يا لباس خاصي هستند که اين مرکز وظيفه تأمين‌‌ اين وسايل را بر عهده دارد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ نسبت به سيگار، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اعتياد و مواد مخدر بسيار حساس هستيم و در کليه اماکن، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ايستگا‌ه‌ها و حتي ادارات مترو استعمال سيگار ممنوع است و ما از نظر سلامت کارکنان و رسيدگي به وضعيت روحي و رواني آنها نگراني خاصي نداريم و به صورت مرتب توسط مرکز بهداشت کارکنان راتحت کنترل و مراقبت داريم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌در بعضي از موارد راهور‌ها و کارکنان ايستگاه‌ها با صحنه‌هايي مانند خودکشي ويا حادثه‌اي مواجه مي‌شوند که اين موضوع از نظر روحي و رواني تأثيراتي بر روي آنها خواهد داشت. براي اين افراد چه تسهيلاتي در نظر گرفته‌ايد؟ چنانچه براي راهورها و کارکنان ايستگاه‌ها از نظر روحي ‌اتفاقي بيفتد که در کارش تاثير داشته باشد قطعاً از کار منفک مي‌شود و در مواردي که راهوري با صحنه خودکشي مواجه مي‌شود به هيچ وجه ادامه مسير نمي‌دهد و يک راهور ديگر جايگزين او خواهد شد و راهوري که با اين صحنه مواجه شده به مرکز بهداشت و طب کار معرفي مي‌شود ‌و تا زماني که واحد طب کار سلامت روحي و رواني او را تأييد نکند نمي‌تواند به فعاليتش ادامه دهد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌تعدادي از ايستگاه‌هايي که به تازگي به بهره‌برداري رسيده‌‌اند فاقد پله برقي هستند و اين موضوع مشکلات مختلفي براي شهروندان ايجاد کرده است. براي راه‌اندازي پله برقي در اين ايستگاه‌ها چه اقداماتي انجام شده است؟ در ايستگاه‌هاي مترو يکسري تأسيسات حياتي وجود دارد که عدم راه‌اندازي آنها باعث عدم بهره‌برداري از يک ‌ايستگاه مي‌شود و نمي‌توانيم آن ايستگاه را در زمان مقرر به بهره‌برداري برسانيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ پله برقي از جمله تأسيسات حياتي ايستگاه براي بهره‌برداري نيست، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اما ما معتقديم نقش مترو آنقدر براي مردم مهم است که مي‌توانيم ايستگاه را در مرحله اول بدون پله برقي براي استفاده تعدادي از شهروندان راه‌اندازي کنيم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در حال حاضر پله برقي‌هايي که وارد شده است ‌به علت کمبود بودجه ‌در گمرک مانده اما ما اقدامات اوليه براي راه‌اندازي پله برقي را در خط 4 و ايستگاه‌هاي فردوسي و شهدا آغاز کرده‌ايم که اميدواريم هر چه سريعتر اين پله‌ها از گمرک ترخيص شود. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌به تازگي تابلوهاي جديدي که نشاندهنده مسير قطار به صورت هوشمند است در ايستگاه‌‌هاي نواب و هفت تير نصب شده است. برنامه شرکت بهره‌برداري براي گسترش اين تابلوها چگونه است؟ اين تابلوها بخشي از سيستم اطلاع‌رساني است که مشخص مي‌کند قطار در هر لحظه در کدام ايستگاه است و تا چه زماني به ايستگاه بعدي مي‌رسد تا کنون در 2 ايستگاه نصب شده و تا آخر سال در 12 ايستگاه نصب مي‌شود. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌مدير بهره‌برداري شرکت مترو چه تعداد بازديد سرزده از ايستگاه‌ها دارد؟ من هفته‌اي حداقل ‌2 بار به صورت سرزده از ايستگاه‌ها بازديد مي‌کنم، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زماني که بين مردم و در قطار‌ها هستم بسياري از آنها من را نمي‌شناسند و به همين خاطر مسائلي را در مورد مترو مطرح مي‌کنند که در پيشبرد اهداف مترو بسيار با اهميت است. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌در دفتر من تمامي دوربين‌هاي سطح مترو قابل ديدن است و در بعضي موارد از همان جا با مسؤولان ايستگاه‌ها تماس مي‌گيرم و نکاتي را به آنها متذکر مي‌شوم. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌