لازمه زندگی سالم، تغذیه سالم و صحیح است، امروزه اکثر مردم در پی زندگی بهتر و افزایش کیفیت آن هستند. تغذیه مناسب و کافی، سبب شادابی و نشاط میشود، بر طول عمر مفید میافزاید، زندگی را در نظر انسان زیبا و رضایتبخش جلوه میدهد و از پیری زودرس جلوگیری میکند. رشد و تندرستی با تغذیه سالم ارتباط مستقیم دارد. تغذیه علاوه بر رشد جسمی و ظاهر انسان، بر طرز احساس و برداشت ما از محیط اطراف، اخلاق و رفتار ما مؤثر است. اهمیت وجود یک سری مواد مغذی برای بدن به خصوص ویتامینها، مواد معدنی و پروتئینها، به حدی ضروری است که در تغذیه و سلامت سلولهای مغز نقش دارند و بنابراین میتوان با استفاده از تغذیه صحیح و مناسب، از بروز برخی نارساییهای عصبی و روانی انسان، پیشگیری کرد.
اولین شرط برای تحقق زندگی سالم، داشتن بدن سالم است. باید حواسمان به مواد غذایی که میخوریم باشد، مواد غذایی ضروری و لازم را حتماً در برنامه غذایی بگنجانیم و از سوی دیگر مصرف مواد غذایی کمارزش و مضر را به حداقل برسانیم. باید رژیم غذایی فعلیمان را با یک رژیم غذایی سالم و متعادل جایگزین کنیم. رژیم غذایی سالم، رژیمی است که شامل مواد مغذی ضروری و لازم برای درست عمل کردن بدن باشد. برای داشتن بدنی سالم و قوی باید مواد غذایی همچون میوههای تازه، سبزیجات تازه، غلات کامل، حبوبات، آجیل و پروتئین در برنامه غذایی قرار داده شود.
سلولها و بافتهای بدن برای کارکرد صحیح نیازمند تغذیه مناسب هستند، در غیر اینصورت بدن در معرض بیماری، عفونت، خستگی و عملکرد ضعیف میباشد. کودکانی که سوءِتغذیه و رژیم غذایی ناسالم دارند با آسیبهای جدی در رشد مواجهند و عملکرد تحصیلی آنها ضعیف میشود. از پیامدهای دیگر رژیم غذایی نامناسب و ناسالم میتوان به دیابت، چاقی، بیماریهای قلبی و سرطان اشاره کرد. ترکیباتی که تحت عنوان ضد رادیکالهای آزاد یا آنتی اکسیدانها وجود دارند؛ ویتامن E، ویتامین C و ویتامین A از جمله آنها هستند. عناصری مانند مس، سلنیوم، روی و کروم نیز برای عملکرد آنتیاکسیدانی بدن لازم هستند و با مواد غذایی که میخوریم جذب میشوند و همچنین اثرات منفی و بد رادیکالهای آزاد را خنثی میکنند. علاوه بر مواردی که اشاره شد خوردنیهایی همچون زردآلو، جگر، لوبیا سبز، عدس، خرما، گلابی، گیلاس، سیب، هویج، جو، پیاز، جوانه گندم، غلات، گل کلم، طالبی، فلفل قرمز، توتفرنگی، گریپفروت، برگ چغندر، گوجهفرنگی، تمشک، موز، نخود سبز، هندوانه و تخم مرغ حاوی ترکیبات آنتیاکسیدان هستند.
در فقر آهن و سلولهای خونی علائمی مثل بیتفاوتی، بیحوصلگی و خستگی آشکار شده، در نتیجه توانایی برای تمرکز کردن کم میشود؛ لذا برای حفظ قدرت تمرکز و بهبود حافظه ضروری است که مقدار کافی و مناسب از عنصر آهن در برنامه غذایی در نظر گرفته شود.
تجربه ثابت کرده که افراد گرسنه در زمان خرید بیشتر سراغ تنقلات و غذاهای فستفودی و آماده میروند تا غذاهای سالم و مقوی؛ بنابراین یخچال خود را از مواد غذایی متنوع سالم و ارزشمند پر کنید که سرشار از پروتئین، آنتیاکسیدان، ویتامین، مواد معدنی، فیبر و چربی سالم باشند. با تهیه مواد غذایی سالم و مفید، یک برنامه مناسب برای پخت غذای سالم تهیه کنید. با پخت و آمادهسازی غذای خانگی، میتوانید در مورد نوع و کیفیت مواد غذایی تصمیم گرفته و از کیفیت غذای آماده شده اطمینان حاصل کنید. غذاهای سالمی وجود دارند که نیاز به زمان زیاد و مواد گران ندارند و میتوان در مدت کوتاه و با حداقل وسایل این غذاها را تهیه و استفاده کرد و دیگر احتیاجی نیست هروقت عجله داشتیم سراغ غذای فستفودی و ساندویج برویم. باید در استفاده از سسها و ترشیها احتیاط کنید. در این نوع غذاها معمولاً مقدار زیادی شکر، نمک و مواد نگهدارنده وجود دارد که گزینههای مناسبی برای یک غذای سالم نیستند. متأسفانه در ایران سوءتغذیه بهخاطر نبود آگاهی، اقتصاد نامناسب خانواده و تفاوتهای فاحش طبقاتی است. امروزه تبلیغات گستردهای از مواد غذایی مضر و تنقلات رنگارنگ مانند چیپس، پفک، لواشک و... صورت میگیرد که رسانه ملی هم در آن سهم بزرگی دارد، تصور مردم این گونه است که اگر کالایی مضر باشد از تلویزیون تبلیغ نخواهد شد.
مصرف سوسیس، کالباس، پیتزا و غذاهای سرخ کردنی، ابتلا به بیماریهای قلبی- عروقی، ریسک ابتلا به سرطانها و دیگر بیماریهای خطرناک را افزایش میدهد؛ لذا باید سعی کرد تا حد ممکن از این دست مواد استفاده نشود.
اگردر یک وعده، غذایی سنگین و پرانرژی مصرف شود، باید اجازه دهیم غذای قبلی هضم و جذب شود سپس در وعده غذایی بعدی از آن به سراغ غذاهایی سبک و ساده بروید. باید این مسئله را در نظر گرفت که زیانبخشترین نوع غذا، آن غذایی است که قبل از هضم غذای قبلی مصرف شود. بر این اساس بدترین کار در سبک تغذیه سالم، پرخوری و ناپرهیزی است، به خصوص اگر مقدار مناسب از غذای سالم و مفید در برنامه غذایی وجود نداشته باشد.
مسئله تناسب غذایی و رعایت طبع گرم و سرد آنها، در بسیاری از کشورها مرسوم است، اگر افراد طبع غذاها را ندانند و به فراموشی بسپارند، سبب بروز و ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت، چربی خون و فشارخون خواهد شد. خوراکیهای گرم مانند خرما به دلیل وجود قند فراوان و کالری بالا به محض ورود به بدن انرژی زیادی تولید میکنند که باعث ایجاد طبع گرم در بدن میشوند، اما استفاده از ماده غذایی مثل کاسنی که دارای طبیعتی سرد است بعد از ورود در بدن روی سلولهای کبد اثر گذاشته و به کبد کمک میکند تا عملکرد بهتری داشته باشد، صفرای اضافی را جمع کرده و همینطور با شستن صفرا از روده و خون هم کبد را خنک و آرام کرده و هم تمامی بدن را به سردی و آرامی پیش میبرد و در واقع کاسنی کندکننده موتور کبد است.
استفاده از ماکروویو در طبخ غذاها و گرم کردن آن سبب ازدیاد خلط سودا در خون شده و ابتلا به بیماریهای سوداوی را افزایش میدهد. پخت و پز در زودپز و منجمد کردن، سودا را در خون زیاد میکند. افراد باید غذاها را مطابق طبع بدنشان انتخاب کنند. متأسفانه امروزه برنامه غذایی سفرههای ایرانی تعادل ندارد و باید از نظر طبع غذاهای سرد و گرم بهطور متعادل و مناسب با هم استفاده شود تا از بروز بیماریها جلوگیری شود، برای نمونه فصل زمستان دارای طبیعتی سرد وتر است و افراد باید غذاهایی با طبیعتی گرم و خشک مصرف کنند تا کیفیت بدن تغییر پیدا نکند. اما متأسفانه امروزه بیشتر از غذاهای با طبع سرد استفاده میکنند و اکثر غذاها تبدیل شده به فستفودها که سراسر سردی است و برای بدن مضر میباشد.
